I SA/Ol 370/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka, sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agnieszka Szymańska-Flisikowska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013r. sprawy ze skargi A. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia A. U., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Prezydent Miasta prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku A. U. na podstawie tytułu wykonawczego nr "[...]", wystawionego w dniu "[...]", obejmującego zaległość z tytułu III raty podatku od nieruchomości za 2010 r. w wysokości 23 zł. W dniu 1 września 2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności – Naczelnika Urzędu Skarbowego, o którym to zajęciu zawiadomiono zobowiązanego w dniu 12 września 2011 r.. Pismem z tego samego dnia strona wniosła zarzut dotyczący prowadzenia egzekucji administracyjnej podnosząc, że obowiązek podatkowy nie istnieje, albowiem w toku kontroli instancyjnej została uchylona decyzja Prezydenta Miasta z "[...]" w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r.. Postanowieniem z dnia "[...]" Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej jako u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego na podstawie wymienionego wyżej tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu wskazał, że podstawą umorzenia postępowania był pisemny wniosek wierzyciela z dnia 13 września 2011 r.. Pouczył jednocześnie, że pozostają w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek czynności egzekucyjnych. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. U. podniósł, iż wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy był od początku bezprawny wobec uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu "[...]" decyzji organu I instancji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r., na podstawie której tytuł ten został wystawiony. Zarzucił również, że na skutek bezprawnego działania organu mogły powstać jego zobowiązania wobec osób trzecich. Dodał, że nie otrzymał odpowiedzi od organu na pisma z dnia 2 sierpnia i 13 września 2011 r., jak również nie otrzymał zwrotu nadpłaty podatku. Utrzymując w mocy postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu rozstrzygnięcia z dnia "[...]" powołało art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela. Odwołało się również do pkt 2 ww. przepisu, wskazującego, że przesłanką umorzenia postępowania jest stwierdzenie, iż obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo obowiązek nie istniał. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., gdyż wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam organ administracji publicznej. Niemniej jednak organ I instancji trafnie w podstawie prawnej postanowienia wskazał na art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., bowiem w chwili wystawienia tytułu wykonawczego decyzja wymiarowa nie była ostateczna, a wskutek wniesionego przez stronę odwołania została uchylona przez SKO i sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji nie uwzględnił zarzutów zażalenia. Jak wyjaśnił, umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, ale stosownie do art. 60 § 1 zd. 2 u.p.e.a. pozostają w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności, np. prawo własności rzeczy nabytych w drodze licytacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A.U. zakwestionował stanowisko organu odwoławczego co do utrzymania w mocy praw osób trzecich nabytych na skutek czynności egzekucyjnych. Ponownie wskazał, że tytuł wykonawczy został wystawiony bezprawnie, a wskazany w nim obowiązek nie istniał. Organ egzekucyjny naruszył tym samym art. 284 Kodeksu karnego, a nabywca – art. 291 Kodeksu karnego. Wobec powyższego skarżący zażądał wyjaśnienia, kto i jakie jego prawa nabył od organu egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z dnia 3 września 2012 r. skarżący wskazał, że nie domaga się przywrócenia egzekucji administracyjnej, lecz potwierdzenia bezprawności działania organu egzekucyjnego, który wystawił tytuł wykonawczy pomimo nieistnienia obowiązku, a ponadto wywiódł o istnieniu praw osób trzecich, co stanowiło o naruszeniu art. 284 i art. 291 Kodeks karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia zgodności aktu z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, wynika zaś, że zaskarżone postanowienie ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Artykuł 134 § 1 tej ustawy stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew podniesionym przez A.U. zarzutom, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jak wynika z jej treści, strona zarzuciła organowi egzekucyjnemu wadliwe zastosowanie przepisu art. 60 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie jej art. 59 § 1 pkt 2. Stosownie do treści tego drugiego przepisu, postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Artykuł 60 § 1 u.p.e.a. stanowi natomiast, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Zgodnie z § 2 tego artykułu, organ egzekucyjny wydaje w razie potrzeby postanowienie dotyczące uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego, na które w myśl § 3 art. 60 u.p.e.a. służy zażalenie. Co do zasady, ukierunkowane na wyeliminowanie następstw prawnych działania podmiotów podejmujących czynności egzekucyjne, umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie takich czynności egzekucyjnych, jak dokonane zajęcia, ustanowienie dozoru nad zajętymi ruchomościami, czy też zarządu nad nieruchomością. W konsekwencji umorzenia następuje zaś przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. W myśl powołanego art. 60 § 1 u.p.e.a., umorzenie postępowania nie oddziałuje jednak na prawa osób trzecich nabyte na skutek czynności egzekucyjnych, np. prawa własności nabywców rzeczy nabytej w drodze licytacji. Do kręgu osób trzecich nie zalicza się wierzyciela. Zatem w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego jest on zobowiązany do zwrotu zobowiązanemu wyegzekwowanych należności. Wprawdzie uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego następuje z mocy samego prawa, jednak w razie potrzeby organ egzekucyjny wydaje odrębne postanowienie w tym przedmiocie, co uzasadniać mogą w szczególności wątpliwości w przedmiocie rzeczywistych skutków wywołanych umorzeniem postępowania egzekucyjnego, a także interes prawny uczestników umorzonego postępowania albo osób trzecich (p. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2004 r., III SA 916/02, LEX nr 134003). Postępowanie odnośnie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych jest samodzielnym postępowaniem, w którym organ egzekucyjny wydaje uwzględniające ten wniosek postanowienia lub postanowienia o odmowie uchylenia czynności, na które przysługuje zażalenie (wyrok NSA w Łodzi z dnia 14 maja 1997 r., I SA/Łd 365/96, LEX nr 29815) - Komentarz do art. 60 u.p.e.a., [w:] D.R. Kijowski (red.), E. Cisowska-Sakrajda, M. Faryna, W. Grześkiewicz, C. Kulesza, W. Łuczaj, P. Pietrasz, J. Radwanowicz-Wanczewska, P. Starzyński, R. Suwaj, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX, 2010. W świetle przedstawionych do kontroli Sądu akt, przedmiotem zaskarżenia jest w niniejszej sprawie postanowienie SKO z dnia "[...]", utrzymujące w mocy postanowienie działającego jako organ egzekucyjny Prezydenta Miasta, którym na podstawie na mocy art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego o nr "[...]". Uzasadniając to postanowienie organ powołał się na pisemny wniosek wierzyciela z dnia 13 września 2011r.. Z kolei w uzasadnieniu wydanego w tym przedmiocie postanowienia organu II instancji, stwierdzono, iż w związku z umorzeniem egzekucji na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., wszystkie dokonane czynności, bez względu na ich charakter zostały uchylone. Nastąpiło tym samym przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Wprawdzie w uzasadnieniach rozstrzygnięć obu instancji wskazano, iż nie oznacza to, że osoby trzecie tracą swe prawa nabyte na skutek czynności, jeżeli do takich doszło, jednak odwołanie się w tym przypadku do treści zdania drugiego § 1 art. 60 u.p.e.a., chociaż zbędne, pozostaje w ocenie Sądu, bez znaczenia z punktu widzenia zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia o umorzeniu egzekucji. W związku z zarzutami skargi zauważyć należy, iż z przekazanych do kontroli Sądu akt niniejszej sprawy nie wynika, aby na skutek wszczętego, a następnie umorzonego postępowania egzekucyjnego doszło do nabycia jakiegokolwiek prawa przez osobę trzecią, z pokrzywdzeniem skarżącego. Na powyższe nie wskazano ani w treści zaskarżonych rozstrzygnięć, jak i w aktach całej sprawy. Zaistnienia okoliczności przewidzianej w zdaniu drugim § 1 art. 60 u.p.e.a. nie wykazał również sam skarżący, zarówno w zażaleniu na postanowienie Prezydenta z dnia "[...]", jak i w złożonej skardze. To zaś czyni jej zarzuty odnośnie bezprawności działań organu w związku z umorzoną egzekucją, a co za tym idzie, uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych i nabyciem praw przez osoby trzecie, pozbawionymi jakichkolwiek podstaw faktycznych. Samo powołanie w uzasadnieniach rozstrzygnięć obu instancji treści zdania drugiego § 1 art. 60 u.p.e.a., jakkolwiek zbędne, pozostaje bez wpływu na prawidłowość orzeczenia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy. W sytuacji zaś, gdy zobowiązany ma wątpliwości co do rzeczywistych skutków wywołanych umorzeniem postępowania egzekucyjnego, to wykazując swój interes prawny może zwrócić się do organu o wydanie odrębnego postanowienia w trybie art. 60 § 2 u.p.e.a.. Postępowanie odnośnie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych jest bowiem samodzielnym postępowaniem, w którym organ egzekucyjny wydaje postanowienia uwzględniające wniosek zobowiązanego lub odmawiające uchylenia czynności (wyrok NSA w Łodzi z dnia 14 maja 1997 r., I SA/Łd 365/96, LEX nr 29815) Z powyższych przyczyn, nie stwierdzając aby w związku z wydaniem zaskarżonego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne doszło do naruszenia przez organ przepisów prawa, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a..