I SA/Ol 371/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w dniu 5 września 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. P. od postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 16 sierpnia 2018r. sygn. akt I SA/Ol 371/18 o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2018r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. R. P. (dalej jako skarżący, podatnik, strona, wnioskodawca), reprezentowany przez adwokata, wniósł sprzeciw od postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym (dalej WSA) w Olsztynie z 16 sierpnia 2018r. sygn. akt I SA/Ol 371/18 o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi opisanej w sentencji niniejszego postanowienia. Na obecnym etapie wpis sądowy od skargi wynosi 1.500 zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści złożonego formularza PPF skarżący opisał stan rodzinny i posiadany majątek (karty nr 7 - 10 akt sądowych), co zostało szczegółowo przedstawione na str. 2 rozstrzygnięcia referendarza (k. 18). Starszy referendarz sądowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ocenił, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nie ma też podstaw do zastosowania zwolnienia od części kosztów sądowych. Sytuacja majątkowa wnioskodawcy jest ponadprzeciętna, nie można skarżącego uznać za osobę ubogą, której przysługiwałaby pomoc z budżetu Państwa. Podatnik posiada majątek nieruchomy o znacznej wartości, na który składa się pięć nieruchomości o łącznej szacunkowej wartości 2.900.000 zł. Tym samym dysponuje potencjalnymi możliwościami pozyskania dodatkowych środków pieniężnych w związku z posiadaniem znacznego majątku nieruchomego. Z kolei obciążenie nieruchomości hipoteką nie oznacza braku możliwości korzystania z niej czy też możliwości uzyskiwania z niej dodatkowych środków pieniężnych, co w warunkach niniejszej sprawy potwierdza okoliczność prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w nieruchomości (w "[...]" przy ul. "[...]"), która jest obciążona hipoteką. Suma obciążających wnioskodawcę zobowiązań wynosi 1.029.380 zł, tym samym pasywa nie przekraczają wartości jego majątku. Referendarz sądowy uznał, że skarżący posiada środki na systematyczne regulowanie swoich zobowiązań, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest dla niego opłacalna. Podał, że wykazane przez skarżącego wydatki "na media" wynoszą około 13.340 zł. Sądząc po rodzaju przedstawionych opłat są to wydatki miesięczne. Zatem uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej przychody pozwalają na regulowanie bieżących kosztów. Niemniej wydatki o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z obowiązku ich opłacenia. W sprzeciwie skarżący, reprezentowany przez adwokata, podniósł, że wnioskodawca wykazał zaistnienie przesłanek do przyznania prawa pomocy jeśli nie w zakresie całkowitym to przynajmniej zwolnienia od kosztów sądowych, biorąc pod uwagę wysokie zobowiązania ciążące na podatniku oraz ponoszone przez niego miesięczne wydatki. Zobowiązania oraz prowadzone postępowania egzekucyjne powodują brak środków na pokrycie wpisu od skargi bez daleko posuniętych negatywnych skutków dla samego skarżącego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Dlatego błędnie referendarz przyjął jakoby skarżący nie wykazał, że nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków na sfinansowanie swojego udziału w sprawie. Podkreślono, że cały przychód z działalności gospodarczej podatnika pochłaniają zaległe i bieżące zobowiązania w znacznej wysokości. Zarzucono referendarzowi przedstawienie abstrakcyjnych rozważań w oderwaniu od rzeczywistej sytuacji finansowej podatnika w chwili składania wniosku. Postanowienie referendarza zamyka stronie drogę do obrony jego interesów przed sądem, i pozbawia możliwości działania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst Dz.U. z 2018r., poz. 1302, dalej "p.p.s.a."), od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. Natomiast w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie w zakresie kosztów sądowych zgodnie z art. 245 p.p.s.a., co wyjaśnił już referendarz sądowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie i przyznanie prawa pomocy. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej, toczy się sprawa o rozwód. Wykazał stratę z działalności gospodarczej w wysokości 304,29 zł za pierwszy kwartał 2018r. Posiada pięć nieruchomości. Podniósł, iż ciążą na nim liczne zobowiązania kredytowe i inne, w tym podatkowe, które są przedmiotem postępowań egzekucyjnych. W rubryce nr 11 formularza wniosku skarżący wykazał obciążające go zobowiązania na łączną kwotę 1.029.380 zł. Łączną kwotę miesięcznych wydatków określił na 13.340 zł. Przedstawiona przez stronę sytuacja materialna wskazuje, że nie można skarżącego uznać za osobę ubogą, której przysługiwałaby pomoc z budżetu Państwa. Referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że już sam fakt posiadania przez podatnika majątku nieruchomego o znacznej wartości wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (na tle utrwalonej linii orzeczniczej m.in. postanowienie z 5 stycznia 2016r., sygn. akt I OZ 1758/15, dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia przytaczane w dalszej części uzasadnienia). Nieruchomości wycenione na ogólną wartość 2.900.000 zł to: dom ("[...]" m2), mieszkanie ("[...]" m2), działka rolna ("[...]" m2), budynek usługowy ("[...]" m2) oraz lokal ("[...]" m2). Zatem strona dysponuje potencjalnymi możliwościami pozyskania dodatkowych środków pieniężnych w związku z posiadaniem znacznego majątku nieruchomego. Tylko jedna z pięciu nieruchomości musi służyć skarżącemu do zaspokojenia jego potrzeb egzystencjalnych (mieszkaniowych). W jednej, zgodnie z oświadczeniem, prowadzona jest działalność gospodarcza, natomiast sposób wykorzystania trzech pozostałych nie został określony. Na tle argumentacji sprzeciwu nadal nie ma podstaw aby kwestionować oceny referendarza, że uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej przychody skarżącego pozwalają na regulowanie bieżących kosztów. Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, która pomimo wykazywanej straty pozwala mu na spłatę zobowiązań, zaspokajanie potrzeb życiowych oraz bieżącej działalności firmy (np. opłacenie wynagrodzenia za obsługę prawną, obsługę rachunkową). Powyższe zauważył referendarz zasadnie wskazując, że skarżący posiada środki na systematyczne regulowanie swoich zobowiązań, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest dla niego opłacalna. Nie wymaga zmiany stanowisko referendarza, że skarżący nie wykazał, że nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków na sfinansowanie swojego udziału w sprawie. Okoliczność podnoszona w sprzeciwie, że cały przychód z działalności gospodarczej podatnika pochłaniają zaległe i bieżące zobowiązania w znacznej wysokości, nie zmienia faktu, że wysokie zobowiązania, których istnienie aktualnie podnosi skarżący, są wynikiem podejmowanych przez niego decyzji gospodarczych. Nie ma zatem podstaw, aby skutki tych decyzji przerzucać obecnie na Skarb Państwa. Zauważenia wymaga również, że wydatki o charakterze cywilnoprawnym i zobowiązania strony nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym, na co zwrócił już uwagę referendarz na tle postanowienia NSA z 3 czerwca 2013r. sygn. akt I FZ 40/13. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że ocena referendarza wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie jest błędna ani dokonana w oderwaniu od rzeczywistej sytuacji finansowej przedstawionej przez skarżącego, jak to podniósł autor sprzeciwu. Zaprezentowana analiza referendarza jest rzeczowa i przekonująca, oparta na oświadczeniach i materiale dowodowym przedstawionym przez stronę, jak też znanym z innych spraw w tut. Sądzie (np. wobec niewyjawienia przez stronę szacunkowej wartości majątku nieruchomego). Natomiast w sprzeciwie nie przedstawiono argumentacji ani żadnego materiału dowodowego pozwalającego na dokonanie oceny zgodnej z oczekiwaniami wnioskodawcy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że postanowienie referendarza sądowego jest prawidłowe, i na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.