I SA/Ol 373/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński po rozpoznaniu w dniu 9 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M. S. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2007r. postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia radcy prawnego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 17 czerwca 2013r. Referendarz sądowy przyznał M. S. (dalej jako skarżąca, wnioskodawczyni) prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę wniesioną przez skarżącą. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony stronie skażanej w dniu 10 września 2013r. Wnioskiem z dnia 20 września 2013r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia wnioskodawczyni złożonego na formularzu wniosku, dokumentów załączonych do formularza oraz z dokumentów włączonych do akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Oboje utrzymują się ze świadczenia rentowego uzyskiwanego przez męża w wysokości 790 zł brutto po potrąceniach - egzekucji sądowej w wysokości 263 zł. Skarżąca nie posiada majątku. Posiadłość w miejscowości "[...]" stanowi własność męża wnioskodawczyni, przy czym obecnie prowadzona jest z niej egzekucja komornicza, wyznaczono termin licytacji na dzień "[...]". Oboje z mężem utrzymują się ze świadczenia rentowego oraz przydomowego ogrodu i hodowli drobiu na własne potrzeby. Skarżąca od 2009r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Dodatkowo podniosła, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na opłacenie radcy prawnego i opłaty sądowej za wniesienie skargi kasacyjnej. Brak radcy prawnego uniemożliwi jej odwołanie się od wyroku sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Wyjątek od powyższej zasady przewidziany jest m.in. w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym Sąd może przyznać prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym całkowite zwolnienie może nastąpić w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwolnienie częściowe przysługuje zaś, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie podkreśla się jednakże, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.). Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w określonym zakresie. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Sytuacja majątkowa skarżącej jest trudna i nie jest ona w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Dodatkowo za ustanowieniem radcy prawnego przemawia również etap, na którym znajduje się obecnie postępowanie sądowe. Skarżąca, aby skutecznie wnieś skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego musi przy jej sporządzeniu posłużyć się tzw. przymusem adwokacko –radcowskim (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie wskazać należy, że w sprawie nie orzekano w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem wnioskodawczyni zwolniona jest z obowiązku ich uiszczenia na mocy prawomocnego postanowienia z dnia 17 czerwca 2013r. Pod pojęciem kosztów sądowych należy rozumieć opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Zatem skarżąca postanowieniem z dnia 17 czerwca 2013r. została zwolniona również m.in. z wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z tym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.