I SA/Ol 377/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego "A" Spółki z o.o. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego "A" Spółki z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia : oddalić wniosek. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "A" Spółka z o.o. z siedzibą w N. wnosząc skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 16.02.2009r. w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych, złożyła jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści – złożonego na formularzu – wniosku wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie produkcji rolnej i przetwórstwa. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 50.000zł, a majątek trwały 343.489,92 zł. Za poprzedni rok obrotowy Spółka osiągnęła zysk w kwocie 45.918,80 zł. Stan posiadanego rachunku bankowego wynosi "0". W uzasadnieniu wniosku wywiedziono, że Spółka nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a ponadto posiada liczne zaległości i zobowiązania. Nadto przeciwko Spółce prowadzone są postępowania egzekucyjne. Spółka nie otrzymuje dopłat unijnych, a nadto poniosła duże straty na skutek panującej suszy. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2009r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy. 17 lipca 2009r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynął sprzeciw Spółki od postanowienia referendarza sądowego. Kwestionując ustalenia zawarte w uzasadnieniu postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, Spółka wywiodła, że : – przyjęty w postanowieniu zysk Spółki był w gruncie rzeczy zyskiem "papierowym". W bilansie Spółki ujęte są przychody i koszty z całej działalności, natomiast w CIT-8 odjęta jest produkcja rolnicza, na której poniesiono straty. Z zeznań CIT-2 za okres od stycznia do listopada 2008r. wynika, że Spółka w każdym miesiącu ponosi straty. – na zysk Spółki składa się produkcja rolna w toku; w przypadku Spółki są to trawy, których wartość oszacowano na 51.240 zł. Nie są to zatem zyski pieniężne, którymi dysponuje Spółka i z których można opłacić koszty sądowe. – Spółka miała zobowiązania finansowe, które jednak wskutek niepodejmowania przez wierzycieli działań zmierzających do odzyskania należności, uległy przedawnieniu. Kwoty te zostały przeksięgowane na zyski nadzwyczajne Spółki. Ta operacja miała wpływ na wynik finansowy Spółki. Dalej Spółka wywiodła, że podjęła wszelkie działania aby zdobyć pieniądze na pokrycie kosztów sądowych ale wszystkie wygospodarowane środki muszą być przeznaczone na spłatę zobowiązań Spółki i naliczanych odsetek. Posiadanie majątku trwałego nie oznacza posiadania możliwości pokrycia kosztów sądowych. W grę wchodzi bowiem rodzaj majątku oraz możliwość jego spieniężenia. Wreszcie podniesiono, że jedynym udziałowcem Spółki jest jej Prezes, a zatem nie wchodzi w grę możliwość żądania dopłat od wspólników. Do sprzeciwu dołączono : Remanent produkcji rolnej w toku, sporządzony na dzień 31.12.2008r., zestaw obrotów i sald za czerwiec 2009r., zeznanie CIT-8 za okres od 01.01. do 31.12.2008r., zeznanie CIT-2 za miesiące od stycznia do listopada 2008r., wyciąg z konta rozrachunku z tytułu PDOF za okres od stycznia do czerwca 2009r., wyciąg z konta – rozrachunki z ZUS, rachunek zysków i strat za okres od 01.01. – 31.12.2008r. oraz Bilans na 31.12.2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Zasady i przesłanki przyznawania prawa pomocy prawnej określone zostały w przepisach Działu V, Oddziału 2 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z treści przepisu art. 246 § 2 powołanej ustawy wynika wprost, że osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości, prawo pomocy może być przyznane: 1. w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowanie; 2. w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości (wniosek – k. 17). Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał więc rozpoznaniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy na Spółce spoczywał obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów. Na Sądzie spoczywał zaś obowiązek oceny twierdzeń Spółki i przedstawionych przez Spółkę dowodów pod kątem możliwości, bądź jej braku, poniesienia przez stronę kosztów sądowych. Z załączonego do akt wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego (k. 12-15) wynika, że przedmiotem działalności Spółki jest : – produkcja artykułów spożywczych i napojów; – sprzedaż hurtowa realizowana na zlecenie; – sprzedaż hurtowa płodów rolnych i żywych zwierząt; – sprzedaż hurtowa żywności, napojów i tytoniu; – sprzedaż detaliczna w niewyspecjalizowanych sklepach; – sprzedaż detaliczna żywności, napojów i wyrobów tytoniowych w wyspecjalizowanych sklepach; – uprawy rolne; ogrodnictwo, włączając warzywnictwo; – chów i hodowla zwierząt; – uprawy rolne połączone z chowem i hodowlą zwierząt (działalność mieszana). Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2008 (COT-8) wynika, że Spółka w tymże roku uzyskała przychody w kwocie 199.198,81 zł i poniosła koszty uzyskania przychodów w kwocie 124.952,65 zł. Uwzględniając kwotę z załącznika CIT-8/0 (95.590,46 zł) Spółka wykazała stratę w kwocie 21.344,30 zł (k. 48-51). Również z deklaracji o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) – CIT-2 – dotyczących miesięcy od stycznia do listopada 2008r. wynika, że Spółka osiągała przychody, lecz te nie pokrywały kosztów ich uzyskania (k. 52-62). Z rachunku zysków i strat za 2008r. wynika, że Spółka na koniec tego roku zamknęła działalność zyskiem w kwocie 45.918,80 zł (k. 65). Sąd dokonując analizy wyżej przedstawionych faktów i dowodów i oceniając je w aspekcie treści przepisu art. 246 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, iż brak jest podstaw do przyznania Spółce prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów. Z przedstawionych przez Spółkę dowodów wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z niej przychody (zestawienie zysków i strat oraz deklaracje o wysokości osiągniętego dochodu; poniesionej straty). Należy zauważyć, że poniesienie straty na działalności gospodarczej nie oznacza, że podmiot, prowadzący działalność gospodarczą nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych. Poniesienie kosztów sądowych zmniejszy tylko przychód podmiotu. Z załączonych do sprzeciwu deklaracji wynika, że Spółka w poszczególnych miesiącach osiągała przychody i poniosła koszty ich uzyskania. Spółka posiada zatem możliwość uiszczenia kosztów sądowych, które na dzień dzisiejszy wynoszą w sprawie 500 zł. Kwestia gospodarowania uzyskiwanym przychodem leży w gestii podmiotu uzyskującego przychód. Nie oznacza to jednak, że podmiot ten nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika wprost, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez podmiot ubiegający się o przyznanie tego praw, iż nie ma on żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek środków postępowania czy dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W sprawie niniejszej takiego stanu rzeczy Spółka nie wykazała. Z załączonych do sprzeciwu dowodów wynika, że Spółka może ponieść koszty sądowe z osiąganych comiesięcznie przychodów. Ubiegając się o przyznanie prawa pomocy nie wykazała by była pozbawiona możliwości dysponowania uzyskiwanym z działalności gospodarczej przychodem. Stąd brak było podstaw do przyznania Spółce prawa pomocy w postaci zwolnienia od poniesienia kosztów postępowania. Bez znaczenia dla rozpatrzenia wniosku są w tej sytuacji argumenty Spółki, że majątek trwały nie może być "spieniężony", a wykazane jako zapasy nasiona trawy nie są zyskami pieniężnymi. Nasiona traw przedstawiają wszakże wartość pieniężną, gdyż mogą być zbyte za pieniądze. Również nie ma wpływu na poniesienie kosztów sądowych fakt posiadania zadłużenia i prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Z osiąganych przychodów bieżących – a takie Spółka osiąga, co wynika z deklaracji miesięcznych CIT-2 – Spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe w kwocie 500 zł. Z utrwalonej linii orzecznictwa wynika, że strona dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, a realizacja swoich zobowiązań finansowych i wyzbycie się przez to możliwości poniesienia kosztów sądowych przemawia przeciwko przyznaniu prawa pomocy. Spółka powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również ewentualność uczestniczenia w procesach sądowych i poczynić na ten cel stosowne oszczędności (zobacz przykładowo postanowienia: Sądu Najwyższego z 24.07.1980r. sygn. akt I Cz 99/80, Lex nr 8272; Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 09.07.1992r. sygn. I AG 393/92, Wokanda 1993r. Nr 2, str. 32 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.07.2004r., sygn. FZ 131/04 niepubl.). Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 i art. 260 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił wniosek.