I SA/Ol 377/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 2 września 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. W., Ł. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od nieruchomości na 2015r. postanawia: odmówić M. W.przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata WSA/post.1 - sentencja postanowienia Skarżący M. W. i Ł. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie: podatku od nieruchomości na 2015r. Skarżący M. W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie dla niego adwokata z urzędu. Z oświadczenia wnioskodawcy złożonego na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wynikało, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Nie prowadzi działalności gospodarczej, jest ona zawieszona z uwagi na brak klientów. Utrzymuje się dzięki pomocy finansowej syna wynoszącej 800 zł miesięcznie. Jest współwłaścicielem działki położonej "[...]" o powierzchni 0,90 ha, jak wskazał zajętej przez komornika od 2012 r. Innego majątku nie posiada. Odnośnie dodatkowych informacji o stanie majątkowym wskazał, iż wystąpił z powództwem o alimenty w 2014r., sprawa do tej pory nie została rozpoznana. Skarżący wykazał następujące miesięczne zobowiązania i stałe wydatki: opłaty mieszkaniowe 380 zł, wynajem mieszkania 500 zł, media 70 zł, leczenie 200 zł, telefon 100 zł, energia elektryczna 150 zł, wydatki na żywność 500 zł, na środki higieny 150 zł. Podał, iż pozostaje w niedostatku, nie płaci za czynsz i z tego powodu posiada zadłużenie w wysokości 15.000,00 zł z tego tytułu "[...]" wytoczyła proces przeciwko niemu o zapłatę. Argumentując wniosek skarżący wskazał na bardzo trudną sytuację materialną i pozostawanie bez środków do życia. Podniósł, iż cały należący do niego majątek wyprowadziła była żona G. R. po czym się rozwiodła. Dodał, że prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania o zabór mienia należącego do skarżącego oraz w części stanowiącego współwłasność majątkową. Ponadto Sąd w sprawie I C 98/11 zasądził na rzecz byłej żony kwotę 120.000,00 zł wartość z odsetkami wynosi 200.000,00 zł. Prowadzone jest postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego. Powództwo przeciwegzekucyjne w Sądzie Okręgowym od 2014r. Do wniosku skarżący załączył ponadto kopię postanowienia z dnia 10 czerwca 2016r. sygn. akt I SA/Ol 137/16 w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718 dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 11 lipca 2016r. skarżący (występujący w sprawie jako strona skarżąca oraz jako pełnomocnik syna Ł. W.) wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie następujących dodatkowych oświadczeń: - przedłożenia odpisu dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu (budynku), w którym skarżący (M. W.) zamieszkuje ("[...]"), bądź oświadczenia w tym zakresie (tj. czy lokal ten wynajmuje, zamieszkuje nieodpłatnie, zamieszkuje u kogoś, lub inne). Wyjaśnień kim dla skarżącego jest osoba wynajmująca lokal T. R. W przypadku zamieszkiwania w mieszaniu także innych osób, należy złożyć oświadczenie o sposobie rozliczania kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania pomiędzy współlokatorami, – wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia z czego skarżący (M. W.) się utrzymuje, w przypadku odpowiedzi, iż pozostaje na utrzymaniu syna lub innych osób, należy przedstawić dokumenty potwierdzające wysokość dochodu tych osób, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia z jakich źródeł skarżący (M.W.) pokrywa nadwyżkę wydatków nad dochodami, we wniosku wskazał bowiem, iż jego miesięczny dochód wynosi 800 zł (pomoc syna) natomiast koszty utrzymania określił na kwotę 2050 zł, nawet przyjmując że nie opłaca czynszu wydatki skarżącego wynoszą 1550 zł, - oświadczenia w formie pisemnego wyjaśnienia jak kształtują się koszty utrzymania Ł. W., - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających że skarżący (M. W.) jest rozwiedziony i nie pozostaje w związku małżeńskim, przedłożenia dokumentów potwierdzających aktualny stan cywilny, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia, z jakich środków skarżący poniósł koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 609/16 oraz wpisu od skargi w wysokości 500 zł, przedłożenia oświadczenia w kwestii wysokości ustalonych opłat za ww. usługi, nadto należy przedstawić dokumenty (w postaci np. kopii faktury, umowy) potwierdzające wysokość opłaty za usługę prawną, bądź przedłożenia dokumentów potwierdzających, że to ktoś inny poniósł za skarżącego koszty pełnomocnika, oraz przyczyny, dla których nie jest możliwe pokrycie z tych źródeł kosztów postępowania w niniejszej sprawie, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie sposobu wykorzystywania i przynoszenia ewentualnych dochodów z posiadanych nieruchomości tj. działek o powierzchni 0,9 ha położonych "[...]", wyjaśnień czy nieruchomości te obciążone są prawami osób trzecich, czy toczy się wobec nich postępowanie egzekucyjne lub inne, oraz podania szacunkowej wartości całej nieruchomości wraz z budynkami na niej posadowionymi, - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających powyższe okoliczności, w tym że w stosunku do ww. nieruchomości prowadzone jest postępowanie egzekucyjne oraz na jakim jest etapie, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia, na jakim etapie jest budowa budynku/ów jednorodzinnego/ych wraz z przychodniami lekarskimi na tych działkach, przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających oświadczenie w tym zakresie, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia, kto jest inwestorem wyżej wskazanej budowy, źródeł pokrycia kosztów inwestycji oraz przyczyny, dla których nie jest możliwe pokrycie z tych źródeł kosztów postępowania w niniejszej sprawie, - oświadczenia o posiadanym przez skarżących, syna, ewentualnie żonę majątku tj. nieruchomościach (podania ich rodzaju, powierzchni i położenia), ruchomościach, przedmiotach wartościowych o wartości większej niż 5.000 zł, zasobach pieniężnych, oszczędnościach, papierach wartościowych, w okresie od 01.01.2014 r. do 17.06.2015 r., w przypadku zbycia lub nabycia w tym okresie jakiegoś składnika majątku należy wskazać tytuł prawny oraz kwotę zakupu, ewentualnie cenę sprzedaży (wskazanie przeznaczenia środków uzyskanych ze sprzedaży), - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia, czy skarżący korzystają z odpowiednich ośrodków pomocy społecznej, w przypadku odpowiedzi pozytywnej podania wysokości i częstotliwości otrzymywanych świadczeń (zasiłków, dodatków), przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających tę okoliczność, - kopii zeznania podatkowego za rok 2015, - przedłożenia kopii dokumentów, z których wynika stan (wysokość) wszystkich zobowiązań (zadłużenia) skarżących. W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Termin uzupełnienia powyższych informacji został zakreślony na 10 dni od doręczenia wezwania. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 20 lipca 2016r. zwrócił się o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy do dnia 15 sierpnia 2016r. uzasadniając powyższy wniosek trudnością zgromadzenia tak wielu dokumentów. Zarządzeniem z dnia 9 sierpnia 2016r. przedłużono termin do złożenia dodatkowych dokumentów w zakresie prawa pomocy zgodnie z wnioskiem skarżącego tj. do dnia 15 sierpnia 2016r. Pismo informujące skarżącego o przedłużeniu powyższego terminu zostało wysłane w dniu 9 sierpnia 2016r. i odebrane przez niego w dniu 22 sierpnia 2016r. Następnie pismem z dnia 28 sierpnia 2016r. wnioskodawca zwrócił się o ponowne przedłużenie terminu do złożenia dodatkowych dokumentów z uwagi na fakt, iż wyznaczony (przedłużony) termin do 15 sierpnia 2016r. upłynął zanim wnioskodawca dowiedział się o stanowisku starszego referendarza sądowego w tym przedmiocie. Podniósł również wcześniejsze argumenty przemawiające o konieczności przedłużenia tego terminu tj. ilość żądanych dokumentów oraz okres wakacyjny utrudniający ich zebranie. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono co następuje: Skarżący wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, tj. w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania związanych z wniesieniem skargi oraz ustanowieniem dla siebie pełnomocnika. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Rozpoznając niniejszy wniosek po pierwsze wskazać należy na konieczność wezwania skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia dodatkowych dokumentów, wyjaśnień i materiałów źródłowych. Wnioskodawca do złożonego w niniejszej sprawie formularza wniosku PPF załączył kopię postanowienia z dnia 10 czerwca 2016r. (sygn. akt I SA/Ol 137/16) na mocy którego uzyskał zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie pełnomocnika, uznając najprawdopodobniej, że okoliczność ta, przesądza o podjęciu tożsamego rozstrzygnięcia przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku w innej sprawie. Fakt uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w jednej z prowadzonych przez niego spraw nie stanowi automatycznie o zasadności wniosku złożonego w sprawie niniejszej. Przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy są bowiem każdorazowo odnoszone do aktualnej sytuacji materialnej strony. Podobnie postępowanie z zakresu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w jednej sprawie nie rozciąga się swym zakresem na inne sprawy z udziałem tej samej strony. W konsekwencji w każdej ze spraw prowadzone jest ono odrębnie w oparciu o materiał dowodowy w nich zgromadzony (vide. postanowienie NSA z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt II OZ 382/11 publ. CBOiS). Zauważyć należy, że rozstrzygnięcie z dnia 10 czerwca 2016r. (sygn. akt I SA/Ol 137/16) opierało się na dokumentach zebranych w trybie art. 255 p.p.s.a do sprawy I SA/Ol 747/15, w której postanowienie w przedmiocie zwolnienia o kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika wydano 21 stycznia 2016r. Tym samym za zasadne uznano ponowne zebranie dokumentów dotyczących stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego. Ponadto powziąwszy wiadomość, iż skarżący w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 609/16 uiścił wpis sądowy w wysokości 500 zł, a także że w sprawie tej reprezentowany jest przez pełnomocnika ustanowionego samodzielnie, postanowiono wyjaśnić jego sytuację materialną i finansową m.in. o dane aktualne, a także dodatkowe informacje dotyczące jego stanu majątkowego i rodzinnego, rozszerzone w stosunku do poprzedniego wezwania w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 747/15. W tym celu wystosowano do skarżącego wezwanie o treści przedstawionej na wstępie uzasadnienia mające na celu szczegółowe zobrazowanie możliwości finansowych wnioskodawcy oraz osób mających wpływ na jego sytuację finansową. W drugiej kolejności, należy odnieść się do kolejnego wniosku skarżącego o przedłużenie terminu do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień w zakresie prawa pomocy tj. wniosku z dnia 28 sierpnia 2016r. Wskazać należy, że skarżący wezwanie w trybie art. 255 p.p.sa. otrzymał w dniu 18 lipca 2016r (k. 36). Tym samym od tego dnia winien powziąć czynności zmierzające do zgromadzenia i przedłożenia dokumentów zakreślonych przedmiotowym wezwaniem. Nadmienić należy, że pierwszy wniosek skarżącego w tym zakresie uwzględniono i przedłużono termin do złożenia dodatkowych dokumentów, zgodnie z wnioskiem strony tj. do dnia 15 sierpnia 2016r. Wnioskodawca miał zatem blisko miesiąc na zebranie i przedłożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. Nie znajduje zatem uzasadnienia argumentacja skarżącego przedstawiona w kolejnym wniosku, że o stanowisku referendarza sądowego w przedmiocie przedłużenia terminu dowiedział się dopiero po upływie tego przedłużonego terminu tj. w dniu 22 sierpnia 2016r., kiedy odebrał przesyłkę sądową. Skoro skarżący wnioskował o przedłużenie terminu do konkretnie wskazanej daty, to winien podjąć czynności zmierzające do wywiązania się z określonych w wezwaniu obowiązków, a nie oczekiwać na stanowisko rozpoznającego niniejszy wniosek, dotyczące przedłużenia terminu. Na marginesie wskazać należy, że większość z pytań, które skierowano do skarżącego w wezwaniu z dnia 11 lipca 2016r., nie wymagała przedkładania dokumentów źródłowych, a jedynie złożenia przez skarżącego wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia, które nie wymagały wyznaczenia dłuższego terminu, tak jak i skompletowanie żądanych dokumentów źródłowych, którymi z reguły strony dysponują lub których zdobycie nie stwarza większych trudności. Uznano zatem, że skarżący dysponował wystarczającą ilością czasu na przedłożenie wnioskowanej dokumentacji, zatem kolejny wniosek skarżącego w tym przedmiocie zmierza do nadmiernego przedłużenia postępowania. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący nie przedłożył żądanych dodatkowych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych. W tej sytuacji nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, lub jakiejś ich części. To, że skarżący, pomimo wezwania, nie przedkłada wskazanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej (w tym m.in. sposobu wykorzystywania nieruchomości o powierzchni 0,9 ha, jej szacunkowej wartości, etapu budowy, czy osoby inwestora budowy), finansowej (w tym m.in. z jakich środków poniósł koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru oraz wpisu od skargi w wysokości 500 zł w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 609/16 i dlaczego z tych środków nie jest możliwe poniesienie kosztów niniejszego postępowania) i rodzinnej (w tym m.in. w jaki sposób osoby najbliższe mają wpływ na jego sytuację finansową i czy osoby zobowiązane do alimentacji są w stanie wspomóc go finansowo również w zakresie kosztów sądowych) uniemożliwia zweryfikowanie jego oświadczenia w zakresie sytuacji materialnej, a tym samym ocenę jego rzeczywistych zdolności płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie majątkowym, sytuacji finansowej i nie pozwala przyjąć w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania czy ich części. Wyjaśnienia zawarte w formularzu PPF, dotyczące stanu finansowego, wysokości wydatków oraz wysokości otrzymywanej przez wnioskodawcę pomocy finansowej, nie były wystarczające dla oceny możliwości finansowych wnioskodawcy, nie mogły też stanowić automatycznej przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości, w sposób pełny i wyczerpujący wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.