I SA/Ol 380/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" Nr "[...]" znak "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2011 r. skarżący M. N. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Nie posiada majątku. Zamieszkuje w mieszkaniu kwaterunkowym o powierzchni 36,34 m2. Nie pracuje. Utrzymuje się wraz z żoną z renty w wysokości 659 zł brutto oraz z zasiłku w kwocie 69,77 zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Ponieważ z mocy art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami; w skrócie: "p.p.s.a."), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku ogranicza się do kwestii ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy, ustanowienie radcy prawnego na rzecz osoby fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy należy stwierdzić, że uzyskiwany dochód w wysokości łącznej 728,77 zł brutto miesięcznie jak i brak majątku nie pozwalają na opłacenie bieżących kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz na jednoczesne opłacenie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W sytuacji zatem gdy wnioskodawca jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy prawa, w przypadku wykazania, iż spełnia przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym należało ustanowić adwokata. W związku z tym, na postawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.