I SA/Ol 388/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod ( sprawozdawca ) sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2019r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako Zakład, ZUS) decyzją z "[...]", Nr "[...]" w związku ze złożonym przez L. W. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżący) wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z "[...]" w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w części dotyczącej: umorzenia składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych - w związku z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019r., poz. 300 ze zm., dalej jako usus), umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika - w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 61a § 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) oraz art. 83b pkt. 1 u.s.u.s. i wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż na koncie rozliczeniowym strony figurują zobowiązania za zatrudnionych pracowników, natomiast zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się instytucji umorzenia należności. Powołany przepis prawa wyklucza zatem możliwość podejmowania przez ZUS rozstrzygnięć w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek. Przepis art. 28 ust.3a u.s.u.s. stanowi, że w uzasadnionych przypadkach możliwe jest umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych, którzy są równocześnie płatnikami tych składek, gdy nie są one całkowicie nieściągalne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności. Oznacza to, że umorzenie z powodu trudnej sytuacji może dotyczyć wyłącznie składek na własne ubezpieczenia płatnika składek. W odniesieniu do należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika, które figurują na koncie płatnika składek, przepis ten nie ma zastosowania. Tym samym, zdaniem Zakładu, stosownie do art. 61a § 1 kpa prawidłowo wydano w dniu "[...]" decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w części finansowanej przez ubezpieczonych (w związku z art. 30 u.s.u.s) oraz w części finansowanej przez płatnika za pracowników (w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s), ponieważ przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie w całości oraz o merytoryczne rozpatrzenie sprawy poprzez umorzenie zobowiązań skarżącego ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jak również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia co miało wpływ na wydanie orzeczenia rażąco niekorzystnego dla skarżącego oraz nie uwzględnienie szeregu istotnych okoliczności mających znaczący wpływ na prawidłowe rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, przede wszystkim pominięcie faktu, że w przedmiotowej sprawie chodzi o umorzenie odsetek od kwot głównych zobowiązania. Ponadto zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił nieuwzględnienie nowych okoliczności, które zostały przedstawione przez skarżącego. Skarżący podkreślił, że sytuacja w jakiej się znalazł nastąpiła w wyniku splotu nieszczęśliwych okoliczności i wypełnia faktycznie wszystkie przesłanki, które uzasadniają umorzenie kwoty głównej zaległości wobec ZUS. W chwili obecnej wnioskodawca znajduje się w bardzo złej sytuacji materialnej. Konieczność spłaty kwoty odsetek od kwot głównych ciążących na nim jako na płatniku składek zobowiązania pozbawiałaby go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i przekracza jego możliwości zarobkowe. Jednocześnie wskazał, że wywiązuje się regularnie z układu ratalnego zawartego pomiędzy nim a Zakładem w zakresie spłaty pozostałych ciążących na jego osobie zobowiązań. Rozpatrując przedmiotową sprawę ZUS pominął fakt, że w przedmiotowej sprawie chodzi o umorzenie odsetek od kwot głównych zobowiązań, o których mowa w sentencji zaskarżonej decyzji, a przepisy, na które powołuje się Zakład nie wykluczają możliwości umorzenia odsetek od tego rodzaju zobowiązań W odpowiedzi na skargę, organ, reprezentowany przez pełnomocnika- radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j.t Dz.U z 2018r. poz.1302 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. rozpoznając skargę na decyzję bądź postanowienie wydane przez organ administracji publicznej Sąd orzeka na podstawie akt, w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższą zasadę Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu ze względu na naruszenie art.153 p.p.s.a. Nie budzi wątpliwości, że w myśl przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, przy wykonywaniu zadań, przysługują środki właściwe organowi administracji publicznej. Zatem, stosownie do ogólnej reguły określonej w art. 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez ZUS toczą się zgodnie z unormowaniami tego kodeksu z uwzględnieniem przepisów szczególnych zawartych w u.s.u.s. M. innymi, ZUS wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji określonej w art.61a k.p.a. tj. gdy żądanie strony o wszczęcie postępowania z uzasadnionych przyczyn ( którymi mogą być uwarunkowania faktyczne lub prawne) nie może być wszczęte ( prowadzone). Z akt wynika, że decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych: a) w punkcie 1, wskazując m.in. art.30 u.s.u.s., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku L. W. o umorzenie składek: -na ubezpieczenie społeczne za okres od 11.2000r. do 8.2001r. oraz od 10.2009r.-11.209r. w kwocie 8.304,94 zł; - na ubezpieczenie zdrowotne za okres 9.2000r.-8.2001r oraz 10.2009-11.2009r w kwocie 3.128,01zł. za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych b) w punkcie 2, wskazując m.in. na art. 28 ust.3a u.s.u.s odmówił częściowo wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek: - na ubezpieczenie społeczne za okres 11.2000r. -8.2001r. oraz 10.2009r.-01.2010 w kwocie 42.861,37 zł , w tym z tytułu składek 8.042,37 zł, odsetek w kwocie 34 819 zł; - na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 9.2000r.-08.2001r oraz 10.2009r.-11.2009r. w kwocie 6 959 zł z tytułu odsetek; - na Fundusz pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 10.2000-08.2001r. oraz 10.2009r.-01.2010rr. w kwocie 3514,87zł, w tym z tytułu składek w kwocie 1.089,87 zł, -odsetek w kwocie 2.425 zł, - za pracowników, w części finansowanej przez płatnika. Oceniając zatem zaskarżoną decyzję, którą utrzymano w mocy decyzję z dnia "[...]", którą odmówiono wszczęcia postępowania o umorzenie składek oraz należności z tytułu składek ( a więc składek i odsetek) należy zauważyć, że Zakład zupełnie pominął okoliczność, że odnośnie do zasadności odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności L. W. z tytułu składek zasadniczo za te same okresy składkowe wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 7 czerwca 2018r., sygn. akt I SA/Ol 247/18 ( publ. w CBOSA) na który to wyrok powołał się skarżący w swoim wniosku z dnia 19.02.2019r. W sprawie miał zatem zastosowanie art. 153 p.p.s.a, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy , których działanie , bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania były przedmiotem zaskarżenia a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Trzeba wskazać, że w wyroku z dnia 7 czerwca 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, odwołując się poglądów wyrażanych w innych wyrokach sądów administracyjnych oraz w wyroku NSA z dnia 28 .09.2017r. sygn. akt II GSK 1491/17 wskazał na brak na gruncie przepisów u.s.u.s tożsamości pojęć : "składki na ubezpieczenie społeczne" i "należności z tytułu składek"- które jest pojęciem szerszym, obejmującym nie tylko składki , ale także odsetki za zwłokę , koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę ( art.24 ust.2 us.u.s.). Sąd wskazał, że w art.28 ust.1 oraz w art. 28 ust 3a u.s.u.s. mowa jest o należnościach z tytułu składek, podczas gdy w art. 30 mowa jest o składkach. Zatem nieuzasadnione jest stanowisko, że do należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art.28. Tym bardziej przepis art.28 ust.1 stosuje się do należności z tytułu składek ubezpieczonych finansowanych przez płatnika. Z tego powodu Sąd uznał, że niezasadna była odmowa wszczęcia postępowania o umorzenie należności, w odniesieniu do odsetek za zwłokę. Jak już wyżej wskazano, powyższym stanowiskiem Sądu przedstawionym w wyroku z dnia 7 czerwca 2018r. ZUS był związany, jest nim także związany Sąd w składzie rozpoznającym skargę na decyzję z dnia "[...]". Tymczasem tą decyzją ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]", w której nie zastosował się do oceny prawnej zawartej w ww. wyroku, wskazując, że odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek dotyczy także odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenie społeczne finansowanych przez płatnika, na ubezpieczenie zdrowotne , na Fundusz Pracy i FGŚP. W decyzji tej mowa jest o częściowej odmowie wszczęcia postępowania, ale brakuje jasnego wskazania, odnośnie do jakich należności wniosek o umorzenie będzie rozpoznawany. Należy wskazać, że w sytuacji , gdy wniosek dotyczy umorzenia należności z tytułu składek pracowników ale finansowanych przez pracodawcę - płatnika, to organ nie może na podstawie art. 28 ust.3a u.s.u.s odmawiać wszczęcia postępowania, albowiem okoliczności wskazane w art. 28 ust.1 i ust.2 podlegają ustaleniu i wykazaniu w toku postępowania o umorzenie należności, a nie przed jego wszczęciem. Zatem błędnie został zastosowany art. 61a k.p.a. w związku z art. 83b ust.1 u.s.u.s. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit c w związku z art.153 i 170 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.