I SA/Ol 389/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012r na posiedzeniu niejawnym wniosku M.L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2012r., M. L. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącą na urzędowym formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oświadczenia wynika, iż prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, od stycznia br. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca jest właścicielką ½ nieruchomości w zabudowie bliźniaczej o powierzchni 103 m2. Nie posiada innego majątku: nieruchomości, ruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Argumentując wniosek skarżąca wskazała, iż nie może uzyskać pożyczki, gdyż nie ma zdolności kredytowej z racji braku zatrudnienia, trudno jej także uzyskać pożyczkę od osób prywatnych, z powodu braku możliwości określenia terminu zwrotu pieniędzy. Wyjaśniła także, iż jej część nieruchomości objęta jest kredytem hipotecznym, który aktualnie spłaca drugi współwłaściciel. Podniosła, że wypowiedziano jej trzy kredyty gotówkowe i zobowiązano do natychmiastowej ich spłaty wraz z odsetkami. Dodała, że nie ma możliwości zaciągnięcia pożyczki gotówkowej u osób prywatnych, gdyż nie ma możliwości określenia terminu zwrotu środków pieniężnych. Wskazała, że uzyskuje dochody z drobnych prac dorywczych w wysokości od 300 zł do 600 zł miesięcznie. Nadto referendarz sądowy ustalił w oparciu o stan faktyczny przyjęty do rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt. I SA/Ol 736/11 (postanowienie z dnia 29.02.2012 r. referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie), że nieruchomość tj. dom w zabudowie bliźniaczej nie jest miejscem jej zamieszkania. Powierzchnia 103 m2 jest powierzchnią całkowitą domu, część wnioskodawczyni to ½ nieruchomości, tj. około 50 m2. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że po likwidacji firmy w 2005r. nie była w stanie spłacać rat kredytowych, zobowiązanie to przejął na siebie jej były wspólnik i współwłaściciel tej nieruchomości W. S.. W zamian otrzymała możliwość nieodpłatnego zamieszkiwania w lokalu przy ul. "[...]" w którym mieszka obecnie. Koszty utrzymania lokalu ponosi właściciel lokalu do chwili gdy skarżąca znajdzie zatrudnienie. Wskazała, iż w 2010r. otrzymała pożyczkę gotówkową w banku, jednakże z chwilą utraty pracy i zaprzestaniem spłacania rat kredytowych umowa została wypowiedziana. Wyjaśniła, iż nie posiada polis ubezpieczeniowych na życie. Jest ubezpieczona dzięki rejestracji w PUP. Nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej. Nie posiada indywidualnego rachunku bankowego. Do grudnia 2011r pobierała świadczenie z tytułu zasiłku dla osób bezrobotnych. Dodała, iż w styczniu 2012r. zlikwidowała polisę ubezpieczeniową. Utrzymuje się dzięki niewielkiej pomocy rodziny, wykonuje drobne usługi za które otrzymuje wynagrodzenie pozwalające na skromną egzystencję. Wyjaśniła, iż poszukuje pracy. Mając na uwadze powyższe zważono co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r. poz. 270 ) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane wyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 §1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącej stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Wskazać należy, iż skarżąca nie uzyskuje stałych miesięcznych dochodów. Wnioskodawczyni utrzymuje się ze skromnych środków finansowych, uzyskiwanych z prac dorywczych, których wysokość waha się od 300 zł do 600 zł miesięcznie. Do stycznia 2012r. otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych, obecnie korzysta również z pomocy rodziny. Jej sytuacja materialna nie pozwala na poczynienie opłat związanych z zamieszkiwaniem. O trudnej sytuacji wnioskodawczyni świadczy również zajęcie posiadanego majątku w celu przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości. Tym samym posiadany majątek nie może służyć jako ewentualne zabezpieczenie pożyczki czy kredytu w sytuacji braku środków finansowych. Uznano zatem, że skarżąca nie posiada możliwości pokrycia kosztów sądowych (wpisu od skargi w wysokości - 100 zł). W tej sytuacji, za uzasadnione uznać należy przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, bez narażenia siebie na uszczerbek w kosztach utrzymania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.