I SA/Ol 392/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka asesor WSA Katarzyna Górska ( sprawozdawca ) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 10 października 2019r. sprawy ze skargi M. G., R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia z podatku rolnego oddala skargę. Skarga M i R G (dalej: "skarżący" lub "strona") dotyczy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "organ" lub "SKO") utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta O (organ pierwszej instancji) nr "[...]" z dnia "[...]"r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z podatku rolnego. Z akt sprawy wynika, że w dniu "[...]"r. strona złożyła podanie o zwolnienie z płacenia podatku rolnego. W podaniu podniesiono, że M G od "[...]" r. jest na rencie, gdyż została uznana za niezdolną do pracy w rolnictwie, Ponadto opisano zły stan zdrowia M. G. Zaś R G jest inwalidą znacznego stopnia z tytułu wielu chorób. Świadczenia rentowe skarżących wynoszą "[...]" zł oraz "[...]" zł z MOPS. Wydatki wynoszą do "[...]" zł. Otrzymany obecnie rachunek na prąd wynosi ponad "[...]" zł. Skarżący wskazali, nie można sprzedać ani zamienić należącej do nich nieruchomości, z uwagi na zmniejszenie jeziora, lasu i wytrucia zwierzyny. Zauważono, że ponad "[...]" m3 ścieków cmentarnych zalega na własności skarżących, zaś Prezydent O odmawia wypłaty odszkodowana z zamianą nieruchomości na inną. Postanowieniem z dnia "[...]"r. organ pierwszej instancji na podstawie art.165a Ordynacji podatkowej (dalej: "Op") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z podatku rolnego. W uzasadnieniu powołał przepisy art.7 i art.84 Konstytucji RP mówiące, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa oraz że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Podatnikami podatku rolnego są m. in. osoby fizyczne, będące właścicielami gruntów, posiadaczami samoistnymi gruntów; użytkownikami wieczystymi gruntów. Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym reguluje szczegółowe zasady opłacania tego podatku. Ustawa ta przewiduje zwolnienia podmiotowe i przedmiotowe w zakresie obowiązku opłacania podatku rolnego. Zwolnienia przedmiotowe odnoszą się do przedmiotu opodatkowania, a zwolnienia podmiotowe do wyszczególnionych grup podatników. Wypełnienie przez podatnika przesłanek ustawowych wskazanych w art.12 ustawy o podatku rolnym skutkuje nabyciem prawa do zwolnienia od podatku z mocy ustawy, co oznacza, iż podatnik nie jest zobligowany do składania wniosku w powyższym zakresie. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący na podstawie art.12 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym są zwolnieni z podatku rolnego za będące w należące do nich grunty, sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne klasy "[...]" i "[...]" oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych. Ustawa o podatku rolnym, w szczególności art.12, nie przewiduje zwolnienia z podatku rolnego podatników będących inwalidami rolnymi lub rencistami, czy też z powodu okoliczności przedstawionych w złożonym przez skarżących podaniu. Przepis art.165a §1 Op stanowi, że gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Według organu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie wystąpiła "inna przyczyna" dotycząca braku uprawnień organu podatkowego do zwolnienia skarżących - inwalidów rolnych na rentach z podatku rolnego, w drodze indywidualnej decyzji. W zażaleniu zażądano uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji oraz zwolnienia od podatku. Wskazano, że należąca do skarżących nieruchomość jest dewastowana zanieczyszczeniami, a ponadto jest bezprawnie wykorzystywana na cele cmentarne. Dlatego powinno nastąpić wygaśnięcie obowiązku podatkowego. Opisano problemy wynikające z zanieczyszczania nieruchomości ściekami z cmentarza. Zaskarżonym postanowieniem SKO utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wymieniło zawarte w art.165a § 1 Op podstawy odmowy wszczęcia postępowania, tj wniesienie żądania wszczęcia postępowania przez osobę niebędącą stroną oraz inne przyczyny, dla których postępowanie nie może być wszczęte. Wskazało też, że przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego mogą dotyczyć braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego, sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe bądź przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja. Według Kolegium w rozpatrywanej sprawie wystąpiła jedna z takich sytuacji. Ponadto SKO powołało przepisy ustawy o podatku rolnym dotyczące ulg i zwolnień, wskazując, że zgodnie z art.13d tej ustawy, zwolnienia i ulgi podatkowe określone w art.12 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz pkt 8-13, a także w art.13b stosuje się z urzędu, a pozostałe zwolnienia i ulgi podatkowe na podstawie decyzji wydanej na wniosek podatnika. Kolegium podkreśliło, że zwolnienia z podatku rolnego, co do zasady, są zwolnieniami obowiązującymi z mocy prawa, tzn. są uwzględniane przez organy podatkowe z urzędu w decyzjach wymiarowych lub przez samego podatnika w deklaracji na podatek. Ewentualne rozstrzygnięcie organu podatkowego w tym zakresie byłoby bezprzedmiotowe i pozbawione podstawy prawnej. Art.13d ustawy o podatku rolnym wyraźnie wskazuje, w jakich przypadkach niezbędne jest wydanie decyzji w związku ze złożonym wnioskiem podatnika. Wskazano, że M i R G korzystają ze zwolnienia z podatku rolnego, w związku z posiadaniem użytków rolnych klasy "[...]" i "[...]". Natomiast ustawa o podatku rolnym nie przewiduje zwolnienia z podatku rolnego podatników z tytułu inwalidztwa, czy też szeroko rozumianej niepełnosprawności. Dlatego były podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia z podatku rolnego z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie wskazanym w przedmiotowym wniosku. Na postanowienie Kolegium złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Skarżący wnieśli o unieważnienie zaskarżonego postanowienia i ponownie przedstawili swoją sytuację, powołując się na zalewanie ich nieruchomości przez ścieki z cmentarza. Wskazali na przepisu ustawy o podatku rolnym jako podstawę wygaśnięcia podatku. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podkreślając, że w skardze nie podniesiono żadnych nowych zarzutów, których nie podnoszono już wcześniej, w toku postępowania podatkowego. Żaden z zaprezentowanych przez skarżących argumentów nie stanowi podstawy do uchylenia postanowienia Kolegium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art.165a §1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: "Op") gdy żądanie, o którym mowa w art.165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art.165 § 9 stosuje się odpowiednio. Na postanowienie, o którym mowa w §1, służy zażalenie. W rozpatrywanej sprawie Kolegium słusznie wskazało na brak możliwości prowadzenia postępowania w sprawie żądanego przez skarżących zwolnienia podatkowego, jako okoliczność uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania podatkowego. Zwolnienia podatkowe wynikają z przepisów prawa materialnego, tj. z ustaw regulujących opodatkowanie konkretnym podatkiem. W rozpatrywanej sprawie jest to ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1381 z późn. zm.). W ustawie tej przewidziano szereg zwolnień podatkowych wymienionych w art.12 do art.13c, lecz nie wymieniono zwolnienia, na które wskazują skarżący, tj. zwolnienia z tytułu inwalidztwa. Zgodnie z art.3 pkt 6 Ordynacji podatkowej przez ulgi podatkowe należy rozumieć przewidziane w przepisach prawa podatkowego zwolnienia, odliczenia, obniżki albo zmniejszenia, których zastosowanie powoduje obniżenie podstawy opodatkowania lub wysokości podatku, z wyjątkiem obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług, oraz innych odliczeń stanowiących element konstrukcji tego podatku. Zatem organ pierwszej instancji nie mógł prowadzić postępowania podatkowego w sprawie zastosowania żądanego przez skarżącą zwolnienia, z uwagi na brak przepisu podatkowego przyznającego prawo do ulgi w podatku rolnym z tytułu inwalidztwa. Prowadzenie takiego postępowania byłoby przekroczeniem kompetencji organu podatkowego. Dlatego należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z podatku rolnego. W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw, aby uchylić zaskarżone postanowienie. Dlatego skarga została oddalona na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).