I SA/Ol 4/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2009 r. wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy - zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika radcy prawnego w sprawie ze skargi M.W w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia "[...]"., sygn. akt "[...]". postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego M. W. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia "[...]".sygn. akt "[...]". W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, iż jest osobą bezrobotna z prawem do zasiłku w wysokości 551,80 zł, natomiast jej mąż nie uzyskuje dochodów Na utrzymaniu ma 16 - letnią córkę. Ponadto skarżąca wskazała, iż jej rodzina utrzymuje się z pomocy MOPS – u oraz rodziny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżąca mieszka wraz z rodziną w mieszkaniu (62 m2 ) wynajmowanym przez jej teściowa od ZBM. Do swojego wniosku skarżąca dołączyła zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w S. o wysokości zasiłku pobieranego przez nią. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Zaznaczyć należy, iż przyznanie prawa pomocy ma charakter obligatoryjny w tym sensie, że spełnienie przesłanek określonych w tym unormowaniu zobowiązuje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Celem tej instytucji jest bowiem zapewnienie realnego prawa do sądu stronie, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Należy zauważyć, że jedyną przesłanką jaką przewiduje art.246§ 1 pkt 1 w/w ustawy, jest sytuacja materialna wnioskodawcy i to ona decyduje o przyznaniu prawa pomocy. Ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na brak możliwości poniesienia kosztów postępowania i ustanowienia radcy prawnego spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Przy czym nie wystarczy wykazać, że poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną skarżącego, lecz chodzi o sytuację, gdy posiadane środki są tak skromne, że poniesienie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony. W rozpatrywanym przypadku sytuacja taka ma miejsce. Wnioskodawczyni podała, że jest osoba bezrobotna uzyskująca zasiłek w wysokości 551,80 zł, posiadając na utrzymaniu 16 – letnią córkę. Mąż M. W. pozostaje bez pracy, a jej rodzina korzysta z pomocy MOPS-u. Oceniając sytuację materialną skarżącej, Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Należy stwierdzić, że bieżące dochody skarżącej są niskie i jeśli weźmie się pod uwagę konieczność ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem domu i innymi niezbędnymi potrzebami życiowymi (jedzenie, ubranie) to dochody te nie wystarczą na uiszczenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawczyni i jej rodziny. W tych okolicznościach Sąd uznał, że stan majątkowy skarżącej wskazuje, iż znajduje się ona w trudnych warunkach materialnych i nie posiada środków majątkowych umożliwiających poniesienie kosztów postępowania, a także ustanowienie radcy prawnego. Powyższe uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.