I SA/Ol 4/16
WyrokWSA w Olsztynie2016-03-24
Skład orzekający: Wiesława Pierechod, Renata Kantecka, Beata Grzybek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zastosował sankcje w postaci zmniejszenia płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, uwzględniając jedynie dane z systemu LPIS i pomijając ustalenia kontroli na miejscu oraz potencjalne zaufanie rolnika do wcześniejszych ustaleń organu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy nie rozważył w pełni argumentacji skarżącego dotyczącej możliwości zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Organ nie ocenił, czy rolnik, działając w zaufaniu do wcześniejszych ustaleń organu, nie ponosi winy za nieprawidłowości we wniosku, co mogłoby stanowić podstawę do odstąpienia od zastosowania sankcji pomniejszenia płatności. Sąd podkreślił, że organ powinien skonfrontować ustalenia kontroli administracyjnej z ustaleniami kontroli na miejscu oraz rozważyć wpływ wcześniejszych kontroli na zaufanie rolnika.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Po kontrolach administracyjnych i terenowych stwierdzono przedeklarowanie powierzchni o 0,88 ha. Organ I instancji przyznał płatność, ale zastosował sankcję w postaci pomniejszenia jej o kwotę przypadającą na podwójną wykrytą różnicę. Dyrektor ARiMR utrzymał decyzję w mocy. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniu powierzchni działek rolnych B, D i E, kwestionując prymat danych z systemu LPIS nad ustaleniami kontroli na miejscu oraz wskazując na zaufanie do wcześniejszych ustaleń organu. WSA uchylił decyzję, wskazując na potrzebę rozważenia art. 73 rozporządzenia 1122/2009.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka del. sędzia SO Beata Grzybek Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
M. Z. (dalej jako "skarżący", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "ARiMR") z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 15 maja 2013r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2013, w tym jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 17,50 ha, deklarując siedem działek rolnych: A, B, D, E, F, G i H. Podczas kontroli administracyjnej sprawy stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana w ww. wniosku. W dniu 25 – 26 lipca 2013r. w gospodarstwie rolnym strony została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej. W związku ze złożonymi przez stronę zastrzeżeniami do raportu z tej kontroli, w dniach 12-18 listopada 2013r. przeprowadzono ponownie kontrolę na miejscu. Ponadto w dniach 12 listopada - 8 grudnia 2013r. przeprowadzona została kontrola w zakresie wzajemnej zgodności. Powierzchnia stwierdzona podczas kontroli administracyjnej, uwzględniająca także wyniki kontroli na miejscu, wyniosła 16,62 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, decyzją z dnia "[.1.1.]", przyznał skarżącemu płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w wysokości 12.243,04 zł. Organ stwierdził przedeklarowanie powierzchni o 0,88 ha, co stanowi 5,2948%. W związku z powyższym zastosował sankcję w wysokości kwoty przypadającej na podwójną wykrytą różnicę.
W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z dnia "[.1.]" utrzymał w mocy opisaną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że słusznie przy ustalaniu powierzchni stwierdzonej, organ I instancji oparł się zarówno na wynikach kontroli na miejscu, jak i wyznaczonym zgodnie z art.12 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora win (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009r., dalej jako rozporządzenie Komisji 1122/2009), maksymalnym kwalifikowanym obszarze. Potwierdził również prawidłowość wyliczeń dotyczących wysokości procentowej różnicy między powierzchnią deklarowaną, a ustaloną. Organ miał obowiązek nałożenia sankcji w wysokości podwójnej wykrytej różnicy między powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł M. Z..
Uzasadniając wniesioną skargę podniósł, że w odniesieniu do działki rolnej B, zatwierdzenie do płatności przez organ powierzchni 2,07 ha jest sprzeczne nie tylko ze stanem faktycznym stwierdzonym podczas trzech kontroli na miejscu przeprowadzonych w 2013r., ale także z PEG (2,24 ha). Podstawą wykluczenia z działki B 13 arów był kod DR50 – granice uprawy wykraczające poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku. Powierzchnia 43 m2 znajduje się na działce ewidencyjnej nr 24, a 1194 m2 na działce ewidencyjnej nr 22. Skarżący wskazał, że nie sposób wykluczyć, że w trakcie wykaszania sadu, została także wykoszona część działek sąsiadujących, nie będących jego własnością, co nie ma związku z powierzchnią uprawy na działkach zadeklarowanych. Okoliczność, że kontrolujący w trakcie kontroli "wszedł" na działkę sąsiednią i wyznaczony w ten sposób "ślad" został następnie zakwestionowany przez system ARiMR jako uprawa na działce sąsiedniej nie powinno skutkować negatywnymi konsekwencjami dla skarżącego, skoro wszystkie dowody znane organowi wskazują, że działka B została prawidłowo zadeklarowana. Skarżący podniósł, że w latach ubiegłych, w przypadku gdy przesunięcie granic uprawy poza działkę referencyjną nie przekraczało tolerancji pomiaru, organ usuwał kod DR50 nadany w trakcie kontroli administracyjnej.
W odniesieniu do działek rolnych D i E, skarżący stwierdził, że ich powierzchnie określono zgodnie z wynikami kontroli administracyjnej ustalającymi maksymalny obszar kwalifikowany PEG, pomijając ustalenia kontroli na miejscu z 27 marca 2013r. i 12 listopada 2013r. Zdaniem skarżącego PEG nie stanowi przeszkody dla przyznania płatności dla obszaru większego, o ile w posiadaniu organu są dowody potwierdzające, że obszar zadeklarowany jest zgodny z rzeczywistością. Dowodami mogą być protokoły kontroli na miejscu, czy pomiary wykonane przez uprawnionego geodetę. Podkreślił, że ortofotomapy, którymi posługuje się ARiMR nie są aktualne i dlatego ustalenia oparte na nich muszą być konfrontowane z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie.
Skarżący zaznaczył, że deklarując powierzchnię działek rolnych na 2013r. polegał nie tylko na dokonanych przez siebie pomiarach, ale też na bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku ustaleniach kontroli ARiMR z dnia 27 marca 2013r. Skarżący miał prawo działać w oparciu o rozstrzygnięcia organu administracyjnego w uzasadnionym zaufaniu do jego ustaleń.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 25 września 2014r., sygn. akt I SA/OI 618/14 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia "[.1.]".
Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że spór w sprawie, na obecnym etapie postępowania, dotyczy powierzchni kwalifikującej się do płatności na trzech działkach rolnych: B, D i E.
W przypadku działki rolnej B zadeklarowano powierzchnię 2,20 ha i taka też powierzchnia została stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu w dniu 25 lipca 2013r. oraz w dniach 12 i 18 listopada 2013r. Do płatności organ zakwalifikował jednak powierzchnię 2,07 ha, gdyż w wyniku kontroli administracyjnej stwierdził, że tylko taka powierzchnia znajduje się na działkach ewidencyjnych, które zostały zadeklarowane przez stronę (działki nr 14/1 i 13/1). Powierzchnia 0,1237 ha znajduje się na działkach ewidencyjnych nr 24 i 22, które nie zostały wskazane we wniosku.
Odnośnie działek D i E, których powierzchnia zadeklarowana we wniosku również odpowiadała powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 12 i 18 listopada 2013r. (odpowiednio: 6,05 ha i 0,75 ha), organ "zredukował" ich powierzchnię do powierzchni, która odpowiada maksymalnemu obszarowi kwalifikowanemu (odpowiednio: 5,86 ha i 0,69 ha). Pomimo stwierdzenia w trakcie kontroli na miejscu, że powierzchnia faktycznie użytkowana rolniczo na ww. działkach rolnych jest większa niż powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza, organy nie uwzględniły powyższego, a jedynie powołały się na powierzchnię referencyjną ustaloną w systemie informacji geograficznej.
Sąd podkreślił, że w rozpoznanej sprawie w spersonalizowanym wniosku organ wskazał powierzchnię działki B- 2,20 ha, działki D – 6,05 ha i działki E – 0,75 ha. Strona nie dokonała w tym zakresie żadnych zmian, gdyż faktycznie taką powierzchnię użytkowała rolniczo. Potwierdziła to przeprowadzona kontrola na miejscu. Tym samym, organ wypełniając formularz wniosku sam wskazał kwestionowane powierzchnie jako maksymalny obszar kwalifikowany. W toku postępowania nie wyjaśnił natomiast z czego wywodzi zmniejszenie powierzchni PEG spornych działek w okresie pomiędzy wypełnieniem spersonalizowanego formularza wniosku, a przeprowadzoną w niniejszej sprawie kontrolą administracyjną, na wynikach której oparł swoje rozstrzygnięcie. Kwestii tej nie przedstawił także w uzasadnieniu decyzji.
Nadto wskazano, że w toku postępowania skarżący powoływał się na dane dotyczące powierzchni spornych działek, które zostały ustalone przez organy w wyniku przeprowadzonej w gospodarstwie strony kontroli na miejscu w dniu 27 marca 2013r., a zatem niespełna dwa miesiące przed złożeniem wniosku o płatności na 2013r. (15 maja 2013r.). Odnosząc się do powyższego, organ lakonicznie wskazał jedynie, że wypełniając wniosek strona nie powinna polegać tylko na ustaleniach ww. kontroli. Swojego stanowiska w tym zakresie nie pogłębił. Podkreślił natomiast w kolejnym zdaniu, że powierzchnie działek rolnych, jakie należy podać we wniosku, powinny być określone zgodnie ze stanem faktycznym. Tym samym zdaniem Sądu trudno odnieść się do tego stwierdzenia i uznać je za argumentację organu, gdyż jak już wskazano, w omawianym zakresie skarżący podał powierzchnie dziełek rolnych, które rzeczywiście wykorzystywał rolniczo. Potwierdziła to kontrola na miejscu.Za zupełnie nietrafne Sąd uznał także twierdzenia organu dotyczące nie przedłożenia przez stronę operatu z pomiarów użytkowanych rolniczo gruntów zadeklarowanych we wniosku, skoro w tym zakresie skarżący nie kwestionował pomiaru działek rolnych dokonanych przez organ w wyniku kontroli na miejscu w dniach 12 i 18 listopada 2013r.
Wobec stwierdzonych uchybień organów w zakresie pełnej oceny zgromadzonych materiałów dowodowych, Sąd wskazał, że przedwczesnym byłoby wypowiadanie się czy w sprawie nie zaistniały okoliczności przemawiające za odstąpieniem od zastosowania obniżek i wyłączeń, o których mowa w art. 73 rozporządzenia Komisji 1122/2009. Organ winien przy tym rozważyć, czy strona - działając w zaufaniu do organów administracji - mogła powołać się na wyniki kontroli z dnia 7 maca 2013r., zwłaszcza w sytuacji, gdy późniejsze kontrole na miejscu nie zakwestionowały powierzchni zadeklarowanej we wniosku, stwierdzając, że rzeczywiście były one użytkowane rolniczo.
Dopiero wszechstronna ocena wszystkich zgromadzonych w toku postępowania wyjaśniającego dowodów pod kątem ustalenia faktycznej powierzchni użytkowanej rolniczo na ww. działkach rolnych umożliwi organowi prawidłową subsumcję stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji, w tym powierzchni deklarowanych działek rolnych, są nie tylko kontrole administracyjne, ale również kontrole na miejscu. Wyników tych kontroli nie można pomijać. Stanowią one dowód w sprawie, który należy poddać ocenie. Skoro zatem organy, w toku postępowania, ustaliły, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza zadeklarowanych spornych działek może nie odzwierciedlać rzeczywistej powierzchni działek rolnych użytkowanych rolniczo przez skarżącego, to okoliczności tej nie mogą pozostawić bez dokładnego rozważenia jej wpływu na wynik sprawy.
Reasumując Sąd stwierdził, że organ nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności, zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i nie poczynił wszechstronnych ustaleń faktycznych, które powinny być podstawą prawidłowej oceny materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Tym samym, organ naruszył również wskazany w skardze przepis art.8 k.p.a..
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 9 grudnia 2014r., uchylił decyzję organu I instancji i przekazał ją temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR po ponownym rozparzeniu sprawy wydał w dniu 12 lutego 2015r. decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, która następnie została uchylona przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 26 maja 2015r. i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ I instancji decyzją z dnia "[...]" przyznał stronie płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w łącznej wysokości 12.243,04 zł. Opierając swoje rozstrzygnięcie na wynikach kontroli administracyjnej z uwzględnieniem wyników czynności kontrolnych zawartych w raporcie z powtórnych czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni – kontrola prowadzona metodą inspekcji terenowej, ustalił, że łączna powierzchnia kwalifikująca się do jednolitej płatności obszarowej wyniosła 16,62 ha.
Od przedmiotowej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym podała, że zaskarżona decyzja narusza art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szereg przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej, mających wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając, że powierzchnie zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 oparła na wynikach kontroli na miejscu, która odbyła się w okresie poprzedzającym złożenie wniosku i jeżeli nawet dopuściła się błędów przy deklarowaniu powierzchni, organ I instancji powinien był uznać, iż strona nie ponosi w tym winy: Tymczasem, organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na ustaleniach kontroli administracyjnej (danych ze skomputeryzowanego systemu - LPIS), dając im pierwszeństwo ponad ustaleniami kontroli na miejscu.
Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]" Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]".
W uzasadnieniu podkreślono, że kontrola ma niezwykle doniosłe znaczenie dla skutecznego funkcjonowania systemu płatności bezpośrednich w całej Unii Europejskiej. Stanowi ona gwarancję rzetelnego wydatkowania wspólnotowych środków budżetowych przeznaczonych na finansowanie tego instrumentu wsparcia dochodowego producentów rolnych. Dopiero po zakończeniu procedury kontrolnej można wydawać decyzje dotyczące płatności (ich przyznania lub odmowy przyznania). Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole na miejscu mają na celu: ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw na danej działce rolnej, sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.
Organ w formie tabel przedstawił w uzasadnieniu decyzji powierzchnie wszystkich zgłoszonych do płatności działek - zarówno powierzchnie deklarowane, zmierzone, z jednoczesnym wskazaniem tolerancji pomiaru, jak i stwierdzone podczas kontroli na miejscu przeprowadzonych w dniach: 25 – 26 lipca 2013r. oraz 12 - 18 listopada 2013r. Podkreślił, że powierzchnia stwierdzona przez kontrolę na miejscu jest powierzchnią działek rolnych ustaloną zgodnie z granicami użytkowania w terenie. W kontroli administracyjnej przy ustalaniu powierzchni, do której przyznano płatności, uwzględniono tylko powierzchnie działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku. Powierzchnia kwalifikująca się do płatności została ustalona na poziomie 16,62 ha. Powierzchnie działek rolnych A, F i G ustalono na poziomie równym powierzchni stwierdzonej przez kontrolę na miejscu; powierzchnie działek rolnych B i H zredukowano w związku z wystąpieniem błędu DR 50. W tabeli zawarto dane dotyczące powierzchni działki rolnej stwierdzonej podczas kontroli, występującej na działkach zadeklarowanych i nie zadeklarowanych (działka ewidencyjna 24 - 43 m2; działka ewidencyjna 22 - 1194 m2; działka ewidencyjna 204/3 - 678 m2; działka ewidencyjna 247/2 - 26 m2) przez wnioskodawcę we wniosku. W kontroli administracyjnej przy ustalaniu powierzchni, do której przyznano płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, uwzględniono tylko powierzchnie z działek zadeklarowanych we wniosku.
Powierzchnie działki rolnej D i E zredukowano do powierzchni 5,86 ha oraz 0,69 ha, odpowiadającej maksymalnemu kwalifikowanemu obszarowi, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji 1122/2009, określonym w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Podkreślono, że redukcje powierzchni działek D i E były zgodne z treścią art. 7 ust.1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.).
W związku uwagami skarżącego zawartymi w odwołaniu co do ustaleń kontroli na miejscu, po weryfikacji poprawności wykonanych kontroli, organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Kontroli na Miejscu wyjaśnił, że kontrola powierzchniowa została przeprowadzona w gospodarstwie strony poprawnie i nie ma podstaw, by uznać, że popełniono błąd skutkujący koniecznością zmiany wyników kontroli oraz, że ostatecznym raportem zawierającym wyniki kontroli jest raport z dnia 18 listopada 2013r.
W kwestii poprawności wyznaczenia powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) dla działek ewidencyjnych, jak również ewentualnej zmiany tej wartości w poszczególnych latach na deklarowanych przez producenta działkach ewidencyjnych, organ odwoławczy wskazał, że znajduje zastosowanie art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r., który stanowi, że system identyfikacji i działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub ewidencji gruntów z wykorzystaniem technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych; data wykonania zdjęcia ortofotomapy - 22 maja 2013r.), tzw. system LPIS. System pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. Jednocześnie zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji 1122/2009 nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. System LPIS jest zgodnie z art. 15 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r., komponentem Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), który jest wykorzystywany przez ARiMR m.in. do wykonywania pomiarów gruntów rolnych deklarowanych przez wnioskodawców i weryfikowania ich kwalifikowalności do objęcia płatnościami.
Jednym z najczęściej wykorzystywanych "narzędzi" pomiarowych w ZSZiK, wykorzystywanym przez ARiMR, są ortofotomapy, czyli metryczne obrazy powierzchni Ziemi (mapy), uzyskane ze zdjęć lotniczych lub satelitarnych, której rolą jest przede wszystkim: identyfikacja działki referencyjnej, jej granic i granic użytkowania gruntów na danej działce; kontrola powierzchni uprawnionej do płatności – pomiar; źródło ustalenia granic działki referencyjnej i powierzchni uprawnionej w ramach danej działki.
Podkreślono, że ortofotomapy dostępne są w systemie ZSZiK i pozyskiwane są w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r., Nr 240, poz. 2027, ze zm.). Po wykonaniu prac, podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (zasobu centralnego) i gromadzone są w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej stanowiącego własność Skarbu Państwa.
Powierzchnie i odległości są mierzone na ortofotografii, która jest mapą posiadającą skalę gwarantującą dokładność pomiaru punktowego na poziomie 0,25 m do 0,5 m, co jest dokładnością 2-3 krotnie wyższą niż dokładność pomiaru wykonywanego w trakcie kontroli na miejscu. W zakresie opracowania danych LPIS, na podstawie których prowadzona jest weryfikacja maksymalnej powierzchni uprawnionej do płatności w ramach działki ewidencyjnej, podkreślono, że dane te powstają w wyniku przeprowadzenia prac geodezyjnych i tym samym wykonawców obowiązują przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego. To zaś wskazuje jednoznacznie, iż LPIS ustanowiony jest w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego i jako takie muszą być przez Polskę stosowane. LPIS ma na celu również jednoznaczną w skali kraju identyfikację deklarowanej działki rolnej i jej położenia, kontrolę prawidłowości zadeklarowanej powierzchni łącznie z oceną i kontrolą uprawnienia do dopłat w odniesieniu do danego schematu pomocowego oraz kontrolę jednokrotnej deklaracji dla poszczególnych działek rolnych lub ich części przez jednoznacznie zidentyfikowanych, potencjalnych beneficjentów. Obejmuje on swoim zasięgiem niemal wszystkie podstawowe moduły
ZSZIK, a więc ewidencję producentów, ewidencję gospodarstw rolnych, ewidencję wniosków o przyznanie płatności oraz zintegrowany system kontroli i opiera się na bazie danych działek referencyjnych - działek odniesienia, którymi w przypadku systemu polskiego są przetworzone na potrzeby dopłat powierzchniowych dane z ewidencji gruntów i budynków.
Ustalenie maksymalnej powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej (PEG) następuje w trakcie prowadzonej kontroli administracyjnej na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego na nie starszym niż 5 lat obrazie ortofotomapy. W systemie informatycznym ARiMR zaimplementowane są wcześniej wyznaczone powierzchnie PEG, stanowiące różnicę powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki referencyjnej, a terenami nieuprawnionymi do płatności, których granice są określone na podstawie ortofotomapy. Jednym z elementów bazy danych systemu identyfikacji działek rolnych są dane wektorowe działek ewidencyjnych pozyskane od starostów (organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków). Dane wektorowe granic działek ewidencyjnych zweryfikowane w oparciu o ortofotomapę cyfrową pozwalają na prawidłowe wyznaczenie powierzchni uprawnionych do płatności oraz powierzchni nieuprawnionych do dopłat.
Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie wypełniając wniosek strona nie powinna polegać tylko na ustaleniach kontroli wykonanej w marcu 2013r. Powierzchnie działek rolnych jakie należy podać we wniosku powinny być określone zgodnie ze stanem faktycznym jaki został zweryfikowany i stwierdzony w trakcie kontroli ma miejscu.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji po przeanalizowaniu całości dokumentacji w sprawie słusznie przy ustalaniu powierzchni stwierdzonej oparł się zarówno na wynikach z kontroli na miejscu, jak i na wyznaczonym zgodnie z art. 12 ust. 3 rozporządzenia Komisji 1122/2009 maksymalnym kwalifikowanym obszarze i uznał za miarodajne ustalenia faktyczne, dotyczące stwierdzonych nieprawidłowości poczynione przez inspektorów terenowych podczas czynności kontrolnych w gospodarstwie strony w dniu 12-18 listopada 2013r., które znalazły odzwierciedlenie w raporcie. Dokumentacja pokontrolna (raport i zdjęcia), została wykonana w sposób prawidłowy, zgodny z zasadami przeprowadzania kontroli, uwzględniła uwagi strony i stanowi dowód w sprawie. Wynik kontroli na miejscu stanowił zaś podstawę do ustalenia w trakcie kontroli administracyjnej przez Kierownika Biura Powiatowego kwoty jednolitej płatności obszarowej na rok 2013.
Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, powierzchnia kwalifikująca się do objęcia jednolitą płatnością obszarową wyniosła 16,62 ha, przy deklaracji 17,50 ha. W związku z powyższym oraz zgodnie z treścią art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji 1122/2009, organ I instancji prawidłowo naliczył wnioskowaną płatność do powierzchni stwierdzonej. Prawidłowo też, zgodnie z art.58 ww. rozporządzenia pomniejszył płatność o równowartość podwójnej stwierdzonej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Różnica ta wyniosła bowiem 5,2948%(0,88 ha).
W/w decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. Z. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zrzucił naruszenie:
- art. 153 p.p.s.a. poprzez pominięcie oceny prawnej i wytycznych tutejszego sądu sformułowanych w prawomocnym wyroku z dnia 24 września 2014r., sygn. akt I SA/OI 618/14,
- art. 58 akapit pierwszy w zw. z art. 57 ust. 3 oraz art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji 1122/2009 poprzez zmniejszenie płatności, mimo iż różnica pomiędzy powierzchnią deklarowana a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli na miejscu, z uwzględnieniem tolerancji pomiaru, nie przekroczyła 3 %,
- art. 73 rozporządzenia Komisji 1122/2009 oraz art. 8 kpa poprzez zmniejszenie płatności w przypadku, w którym wnioskodawca nie ponosi winy.
Uzasadniając skargę wskazano, że jedynie w odniesieniu do działki B organ uzupełnił uzasadnienie prawne swojego rozstrzygnięcia, o tyle w odniesieniu do działek D i E decyzja nie różni się co do faktów i prawa od poprzedniej decyzji z dnia "[.1.]" W szczególności Dyrektor w dalszym ciągu nadaje danym z systemu LIPS bezwzględne pierwszeństwo przed ustaleniami kontroli na miejscu. W decyzji nie wskazano źródła pochodzenia danych oraz daty wykonania zdjęcia lotniczego lub satelitarnego w stosunku do działek objętych wnioskiem ( w tym działek D i E). Pomimo tego, że skarżący wielokrotnie wnosił o to w toku postępowania. Zdaniem skarżącego dowodzi to , iż zdjęcia te zostały zrobione przed 31 sierpnia 2011r., tj. w okresie w którym skarżący nie był właścicielem działek i nie prowadził na ich działalności rolniczej.
W ocenie skarżącego twierdzenia organu jakoby stosownie do art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji 1122/2009 nie można było dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną stoi w oczywistej sprzeczności z wytycznymi Sądu wiążącymi organ. W momencie orzekania Sądowi znana była treść tego przepisu, a mimo to nakazał on skonfrontowanie ustaleń kontroli administracyjnej z ustaleniami kontroli na miejscu, gdyż każdy z dowodów ma równą moc.
Skarżący nie kwestionuje ustaleń Dyrektora co do powierzchni upraw na działkach 24 i 22, jednak nie zgadza się z ustaleniami, iż powierzchnia upraw na działce B (13/1 i 164) po uwzględnieniu tolerancji pomiaru była niższa niż 2,20 ha. Jeśli bowiem odejmie się od wskazań urządzenia kontrolujących z dnia 18 listopada 2013r. (2,19 ha) powierzchnię 1237 m2 to otrzymane 2,07 ha powiększone o wynikające z protokołu kontroli tolerancji pomiaru urządzenia 0,17 ha w dalszym ciągu daje wynik wyższy niż deklarowane przez skarżącego 2,20 ha. Co więcej otrzymana powierzchnia 2,24 ha odpowiada powierzchni ewidencyjno – gospodarczej dla działki określonej przez ARiMR w spersonalizowanym wniosku o płatność na rok 2013. Skoro zatem ustalenia kontroli na miejscu i dane PEG są zgodne, niezrozumiałe jest przyznanie płatności tylko do powierzchni 2,07 ha.
W stosunku do powierzchni objętej kodem DR 50 skarżący przyznał, że nie można wykluczyć, że w trakcie wykaszania sadu wykoszona została także część działek sąsiadujących niebędących własnością wnioskodawcy, jednak pozostaje to bez związku z powierzchnią upraw na działkach zadeklarowanych. Dane znane organowi wskazują, iż skarżący prawidłowo zadeklarował powierzchnię działki B.
Skarżący podniósł, że w latach ubiegłych, w przypadku gdy przesunięcie granic uprawy poza działkę referencyjną nie przekraczało tolerancji pomiaru, organ usuwał kod DR50 nadany w trakcie kontroli administracyjnej.
Tym samym, rozstrzygnięcie Dyrektora narusza art. 58 akapit pierwszy w zw. z art. 57 ust. 3 oraz art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji 1122/2009 poprzez niezastosowanie w odniesieniu do działki rolnej B tolerancji pomiaru oraz pominięcia dowodów wskazujących na to, że powierzchnia działki zadeklarowana przez skarżącego jest zgodna z wynikami trzech kolejnych kontroli na miejscu i powierzchnią ewidencyjno- gospodarczą.
Dodatkowo skarżący zaznaczył, że deklarując powierzchnię działek rolnych na 2013r. polegał nie tylko na dokonanych przez siebie pomiarach, ale też na bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku ustaleniach kontroli ARiMR z dnia 27 marca 2013r. Skarżący miał zatem prawo działać w oparciu o rozstrzygnięcia organu administracyjnego w uzasadnionym zaufaniu do jego ustaleń.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał swoją decyzję, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 133 § 1 i 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt, w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Wyrażona w art.134 p.p.s.a. zasada nie ma charakteru absolutnego. Bowiem w razie rozpoznawania skargi na decyzję, wydaną po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poprzedniej decyzji wydanej w sprawie, powyższa reguła orzekania modyfikowana jest poprzez treść art.153 p.p.s.a. Stanowi on, że "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia". Ocena prawna, o której mowa w tym przepisie dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Natomiast wskazania co dalszego postępowania, stanowią konsekwencję dokonanej oceny. Zauważyć przy tym należy, że rozstrzygając sprawę w ponownym postępowaniu organ administracyjny dysponuje takimi samymi możliwościami w zakresie sposobu rozstrzygnięcia jakimi dysponował w pierwotnym postępowaniu, oczywiście z ograniczeniami wynikającymi z zasady związania oceną prawną sądu. Jeżeli uzupełnione postępowanie wskazuje na zasadność poprzedniej decyzji, nie ma przeszkód do wydania takiej samej decyzji jak poprzednio, z odpowiednim uzasadnieniem.
W ocenie Sądu zarzut naruszenia art.153 p.p.s.a. jest częściowo uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 września 2014r. sygn. akt I SA/Ol 618/14 uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia "[.1.]" nr "[...]" na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. czyli stwierdził ".. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy".
Skarżący cytuje obszerny fragment uzasadnienia wyroku, słusznie dalej zauważając, że wynika z niego, że w postępowaniu o przyznanie płatności znaczenie mają zarówno ustalenia poczynione podczas kontroli administracyjnej jak i wyniki kontroli na miejscu. Sąd nie wypowiedział się w kwestii zastosowania przepisów prawa materialnego, w szczególności zaś art.73 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009. Uznał, że z uwagi na uchybienia procesowe taka wypowiedź byłaby przedwczesna. Stwierdził jednak, że organ powinien, w kontekście ww. przepisu rozważyć podnoszone przez skarżącego okoliczności oparcia się, przy składaniu wniosku, na wynikach kontroli przeprowadzonej w marcu 2013r. Sąd stwierdził, że organ nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności, zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i nie poczynił wszechstronnych ustaleń faktycznych, które powinny być podstawą prawidłowej oceny materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji nie czyniło zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Skarżący wskazał w skardze, że aktualnie w dalszym ciągu spór dotyczy "zatwierdzonej" do płatności powierzchni działek B, D i E. Przyznał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy w odniesieniu do działki B organ uzupełnił uzasadnienie prawne rozstrzygnięcia, z którym skarżący się nie zgadza, natomiast w odniesieniu do działek D i E decyzja powiela poprzedni tok rozumowania i wykładni prawa.
Zatem spór sprowadza się w istocie do prawidłowości stosowania przepisów stanowiących o kwalifikowalności powierzchni działek rolnych do jednolitej płatności obszarowej. Przy czym zasadniczo dotyczy dwóch aspektów:
- ustalania powierzchni działek rolnych podczas kontroli, z uwzględnieniem tolerancji pomiaru, o której mowa w art. 34 ust.1 rozporządzenia nr 1122/2009,
- weryfikacji tej powierzchni, ustalonej podczas kontroli na miejscu, w oparciu o dane posiadane przez organ w Systemie Identyfikacji Działek Rolnych.
Odnosząc się do argumentacji skargi należy przede wszystkim stwierdzić, że zakres uprawnień do jednolitej płatności obszarowej regulowany jest przez powołane przez organy obu instancji przepisy prawa materialnego unijnego jak i krajowego. Z art. 7 ust. 1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.) jednoznacznie wynika, że jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust.1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Powołane rozporządzenie nr 1122/2009 jest unijnym aktem prawnym o charakterze materialno- proceduralnym, stosowanym bezpośrednio, określającym podstawowe kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów, jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania, a także skutki wykrycia nieprawidłowości tj. stosowanie zmniejszeń i wykluczeń z płatności.
W szczególności rozporządzenie stanowi o obowiązku przeprowadzania kontroli wniosków i określa tryb oraz zasady kontroli.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 cyt. rozporządzenia, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.
W myśl art. 28 ust. 1 rozporządzenia kontrole administracyjne pozwalają na wykrywanie nieprawidłowości za pomocą narzędzi informatycznych, które m.in. obejmują sprawdzenie istnienia uprawnień do płatności ( lit. b) , dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów jako takich do pomocy ( lit.c).
Kontrole na miejscu mają na celu: a) ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, b) zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, c) sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.
Z przepisów określających rodzaje kontroli i sposób ich przeprowadzania nie można w żadnym razie wnioskować o pierwszeństwie bądź " wyższości" jednej kontroli nad drugą. Wręcz przeciwnie, te rodzaje kontroli się wzajemnie uzupełniają.
Brak jest, w ocenie Sądu, normy prawnej, z której wynikałby zakaz dokonywania, w odniesieniu do działek rolnych zgłoszonych do płatności, weryfikacji poprawności zidentyfikowania działek rolnych w LPIS na podstawie wyników kontroli na miejscu jak i odwrotnie, weryfikowania wyników kontroli na miejscu poprzez dane zawarte w systemie.
Według art.6 ust.1 rozporządzenia nr 1122/2009 "system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art.17 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 stosowany jest na poziomie działek referencyjnych takich jak działka katastralna (czyli ewidencyjna- przypis Sądu) (...) co gwarantuje jednoznaczną identyfikację każdej działki referencyjnej. Na potrzeby systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej odnośnie do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowany obszar. GIS funkcjonuje na podstawie krajowego systemu odniesienia za pomocą współrzędnych (...)".
Z treści art. 6 ust.2 rozporządzenia można wywieść wniosek, że kontrola danego rolnika stanowi okazję do weryfikacji, o której mowa w tym przepisie ( państwa członkowskie mają obowiązek monitorowania i uaktualniania danych zawartych w systemie).
Zatem nie może budzić wątpliwości możliwość dokonania ponownego ustalenia maksymalnej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej w granicach działek ewidencyjnych. Na wielu działkach występują obszary, które wpływają na wielkość powierzchni kwalifikującej się do płatności, tak przy granicach działek jak i wewnątrz. Rozmiar tych obszarów może ulegać zmianie na przestrzeni lat np. na skutek ekspansji roślinności leśnej na granicy działki sąsiadującej z lasem, poszerzenia zbiornika wody czy skupiska drzew czy krzewów znajdującego się wewnątrz itp. , a także np. na zaniechaniu uprawiania rolniczego.
Z powyższego wynika też możliwość zmniejszenia powierzchni deklarowanej działki rolnej, gdy organ podczas kontroli stwierdzi, że jej usytuowanie w terenie wykracza poza granice działki referencyjnej, ewidencyjnej. Jest to oczywiste, gdy się zważy, że działki rolne nie są deklarowane abstrakcyjnie, a zawsze w powiązaniu z konkretnymi działkami ewidencyjnymi, identyfikowanymi poprzez ich konkretne oznaczenia (numery). Przypomnieć przy tym trzeba, że według art.2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009 "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw".
Art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowi, że powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej, zaś maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha.
Art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 jednoznacznie stanowi, że "jeżeli stwierdzony obszar grupy upraw jest większy niż zadeklarowany we wniosku o przyznanie pomocy, do obliczania pomocy wykorzystuje się obszar zadeklarowany". Natomiast w myśl art. 57 ust. 3 " bez uszczerbku dla zmniejszeń lub wykluczeń zgodnie z art. 58 i 60 (...) " jeżeli obszar zadeklarowany w pojedynczym wniosku przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla przedmiotowej grupy upraw". Trzeba więc zauważyć, że istnieje różnica między pojęciami: "obszar zmierzony" czy "obszar stwierdzony" a "obszar zatwierdzony". Obszar zatwierdzony to obszar spełniający wszystkie wymogi kwalifikowalności do płatności, w tym wymóg mieszczenia się w granicach działki ewidencyjnej.
Z akt sprawy wynika, że kontrola na miejscu została przeprowadzona w dniach 25 - 26 lipca 2013r. Na skutek zastrzeżeń do ustaleń z tej kontroli przeprowadzono w dniach 12 i 18 listopada ponowną kontrolę. Kopia raportu z kontroli kwalifikowalności powierzchni została przekazana pełnomocnikowi skarżącej, obecnemu przy kontroli, a dane zawarte w raporcie w zakresie pomiarów poszczególnych działek oraz przypisanych im kodów nieprawidłowości stanowiły część materiału dowodowego, stanowiącego podstawę ustalenia wysokości płatności przyznanych zaskarżoną decyzją.
Z danych zawartych w raporcie z kontroli na miejscu (przytoczonych w decyzjach organów) jasno wynika, że powierzchnia zmierzona działki D wyniosła 5,83 ha, podczas gdy we wniosku deklarowano powierzchnię 6,05 ha; powierzchnia zmierzona działki E wyniosła 0,69 ha, we wniosku deklarowano 0,75 ha. W aktach sprawy znajdują się także inne dowody, takie jak materiał geograficzny (mapki) działek, na których rolnik, składając wniosek o płatności zaznaczał granice upraw. Ponadto są zdjęcia ( mapki) poszczególnych działek, do których przyznano płatności, wykonane w sierpniu 2013r., zdjęcia z maja 2013r. i mapki graficzne, włączone do akt w dniu 16.09.2015r.
W ocenie Sądu, z porównania zdjęcia działki E, na której skarżący zaznaczył granice działki, ze zdjęciem z 22.05.2013r. ( k.85/3 akt ) bezsprzecznie wynika, że nastąpiła znacząca ekspansja lasu na tej działce. Podobnie porównanie obrazu graficznego działki D ( ewid.183/3) ( k. 85/14 akt) z mapką geograficzną wskazuje na niewielki obszar, który podlega wyłączeniu, a który nie jest widoczny na materiale geograficznym załączonym do wniosku. Należy zatem uznać za uzasadnione stanowisko organów, że na działce ewidencyjnej 14/3, gdzie deklarowano działkę rolną E ( mieszanka wieloletnia traw) , oraz na działce 183/3, gdzie deklarowano część działki D ( uprawa jabłoni ) zmniejszyła się maksymalna powierzchnia ewidencyjno- gospodarcza.
Sąd przyjmuje, że skarżący nie kwestionuje pozostałych danych przyjętych za podstawę wyliczenia JPO, a wynikających z raportu kontroli tj. powierzchni działki G i H, gdzie również zmierzono inne powierzchnie niż deklarowane. Zmierzona powierzchnia działki G 0,11 ha – deklarowana 0,30 ha. Zmierzona powierzchnia działki H 1,8 ha – deklarowana 2,03 ha, a ponadto pomniejszono powierzchnię tej działki z uprawą jabłoni, z uwagi na "wyjście" poza granice działki ewidencyjnej do pow. 1,72 ha.
Podkreślić należy, że decyzje w sprawie przyznania jednolitych płatności obszarowych wydawane są w oparciu o dane zamieszczone we wniosku oraz ustalenia poczynione w trakcie kontroli tych wniosków, zarówno administracyjne jak i kontrole na miejscu. Niewątpliwie, co stwierdził Sąd we fragmencie uzasadnienia wyroku przytoczonym przez skarżącego, "do obowiązków rolnika należy wskazanie dokładnych obszarów działek rolnych, jeśli ubiega się o płatności do nich. Producent rolny we wniosku jest zobowiązany podać zarówno działki rolne ( ich powierzchnię, prowadzona na nich uprawę ) jak i działki ewidencyjne na których są położone". I dalej " Przesłany przez organ ARiMR spersonifikowany wniosek wraz z załącznikiem graficznym ma jedynie ułatwić i pomóc producentowi rolnemu w jego wypełnieniu. Jednakże to producent rolny musi każdorazowo sprawdzić, czy wszystkie działki zgłoszone w ubiegłym roku będą przez niego uprawiane, czy ich stan się nie zmienił np. w wyniku rozrośnięcia się terenów zadrzewionych, zakrzaczonych, zalanych".
To stanowisko Sąd obecnie orzekający w sprawie w pełni podziela, tym bardziej, że jest również związany, tak samo jak organ i strona postępowania, oceną prawną zawartą w tym wyroku. Nie jest jednak związany oceną stanu faktycznego, w szczególności gdy w aktach sprawy pojawią się dowody, których nie było w momencie poprzedniego orzekania. Zauważyć w tym miejscu należy, że w ponownym postępowaniu przed organem odwoławczym uzupełniono materiał dowodowy. Pełnomocnik skarżącego, przed wydaniem zaskarżonej decyzji został powiadomiony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, z czego nie skorzystał.
W świetle zatem dowodów znajdujących się w aktach administracyjnych Sąd stwierdza, że organy dokonując ustalenia powierzchni działek kwalifikujących się do płatności w wielkościach przyjętych w decyzji, nie naruszyły przepisów art. 57 w związku z art. 6 ust. 1 i w związku z art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009.
Organ odwoławczy niepotrzebnie odwoływał się w uzasadnieniu decyzji do kwestii dokładności pomiarów dokonywanych na podkładzie ortofotomapy, gdyż w gruncie rzeczy przyjęto w większości, jako powierzchnie "zatwierdzone" powierzchnie działek zmierzone podczas kontroli na miejscu, zmodyfikowane, gdy częściowo granice działek rolnych "wyszły" poza granice działek ewidencyjnych. Taka sytuacja w szczególności wystąpiła w odniesieniu do działki B, gdzie powierzchnia zmierzona zasadniczo nie odbiegała od powierzchni zadeklarowanej, natomiast zmniejszenie powierzchni uprawnionej do płatności nastąpiło na skutek usytuowania części działki o pow. 2,19 ha ( uprawa jabłoni) poza granicami działki ewidencyjnej wskazanej we wniosku. Argumentacja podana w skardze, że do ustalonej przez organy powierzchni 2,07 ha należy dodać wskaźnik tolerancji pomiaru nie zasługuje na uwzględnienie.
Interpretacja przepisów określających zasady pomiarów działek rolnych powinna być dokonywana przy zastosowaniu wykładni celowościowej. Cel stosowania strefy buforowej przy pomiarach działek dla obliczenia wskaźnika tolerancji pomiaru został określony w punktach 79 i 80 preambuły rozporządzenia 1122/2009. W punkcie 79) stwierdza się że: " W odniesieniu do wniosków o pomoc obszarową, nieprawidłowości zazwyczaj dotyczą części obszarów. Zawyżenie zgłoszonej powierzchni w odniesieniu do jednej działki może być kompensowane przez zaniżenie powierzchni pozostałych działek z tej samej grupy upraw. Należy przewidzieć pewien margines tolerancji, w ramach którego wnioski o przyznanie pomocy będą jedynie dostosowywane do faktycznie ustalonego obszaru, a zmniejszenia będą stosowane dopiero po jego przekroczeniu". Według punktu 80) "Ponadto w odniesieniu do wniosków o płatności obszarowe, różnice między zadeklarowanym we wniosku łącznym obszarem a łącznym obszarem zatwierdzonym jako kwalifikowalny są często nieznaczne. Celem uniknięcia wielkiej ilości poprawek we wnioskach należy ustalić, że nie trzeba dostosowywać zatwierdzonego obszaru we wniosku o przyznanie pomocy, o ile nie został przekroczony pewien poziom rozbieżności".
Z powyższego wynika, że zastosowanie przy pomiarach działek wskaźnika tolerancji nie oznacza "doliczania" do powierzchni zmierzonej, powierzchni obliczonej jako wskaźnik tolerancji i przyjmowania sumy tych powierzchni za podstawę płatności. Oznacza natomiast, jak to prawidłowo stosują organy, że za powierzchnię uprawnioną do płatności należy przyjąć powierzchnię zmierzoną, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią zmierzoną przekracza wskaźnik tolerancji.
Powyższe nie dotyczy okoliczności położenia części działki rolnej poza granicą działki ewidencyjnej, gdyż maksymalna powierzchnia ewidencyjno- gospodarcza zawsze jest ustalana w odniesieniu do granic działki ewidencyjnej.
Rolnikowi nie może przysługiwać prawo do płatności odnośnie do części działki (ewidencyjnej) należącej do innego rolnika, w szczególności zaś nie zadeklarowanej we wniosku.
Zaskarżoną decyzję Sąd uznał za wadliwą z jednego powodu. Mianowicie, organ odwoławczy nie rozważył, w świetle materiału dowodowego sprawy, argumentacji skarżącego co do zaistnienia podstawy do zastosowania art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009, co wyraźnie nakazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2014r. Sąd stwierdził bowiem, że "Organ winien przy tym rozważyć, czy strona - działając w zaufaniu do organów administracji - mogła powołać się na wyniki kontroli z dnia 27 marca 2013r. (...)". W powyższym zakresie organ odwoławczy ponownie nie odniósł się do danych zawartych w raporcie kontroli przeprowadzonej w marcu 2013r (co do zmierzonych powierzchni poszczególnych działek) i nie skonfrontował tych danych z twierdzeniem skarżącego, że we wniosku o płatności za 2013r. uwzględnił wyniki tej kontroli. Nie ocenił, czy istnieje podstawa do odstąpienia od zastosowania pomniejszenia płatności na podstawie art. 58 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 o dwukrotność stwierdzonej różnicy między obszarem zatwierdzonym, a zadeklarowanym we wniosku z uwagi na to, że rolnik ( jak twierdzi) nie ponosi winy za nieprawidłowości we wniosku. Zatem organ częściowo naruszył art. 153 p.p.s.a. jak i przepisy art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Wskazaniem wynikającym z ww. oceny prawnej jest konieczność rozważenia przez organ odwoławczy, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, kwestii zastosowania art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło