I SA/Ol 413/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Rep."[...]" w przedmiocie: odmowy zastosowania ulgi w podatku rolnym postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 24 października 2008 r. skarżący L. S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi własne gospodarstwo rolne. We wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze skarżącym pozostaje jego żona i troje dzieci. Dwoje dzieci uczy się (student i uczeń gimnazjum), jedno pracuje w gospodarstwie. Skarżący oświadczył, iż dochód miesięczny rodziny z prowadzonego gospodarstwa rolnego wynosi 1.500 zł brutto. Z wniosku wynika, iż skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 30 ha, zabudowań gospodarczych, budynku mieszkalnego o powierzchni 100 m2, ponadto dzierżawi grunty rolne. Do prowadzenia gospodarstwa posiada maszyny rolnicze takie jak: ciągnik 914 Ursus, kombajn zbożowy "Bizon", prasę do słomy, przyczepy i inny niezbędny sprzęt. Argumentując wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż jego gospodarstwo w latach wcześniejszych, jak również w tym roku dotknęła klęska suszy, w związku z czym zubożał jego budżet domowy w konsekwencji czego nie jest w stanie uiścić należnych kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeśli natomiast osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to w świetle art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznawane jest prawo pomocy w zakresie częściowym. Z przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem należycie go uzasadnić. Rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do skarżącego wezwanie z dnia 31 października 2008r., w którym zwrócono się o przedłożenie, w terminie siedmiu dni, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: oświadczenia w zakresie miesięcznych wydatków oraz udokumentowanie faktu ich ponoszenia, oświadczenia w zakresie posiadanego inwentarza żywego, oświadczenia w jaki sposób wykorzystywane są nieruchomości rolne i jaki uzyskiwany jest z nich dochód, oświadczenia w zakresie posiadania i przedłożenia w przypadku posiadania wyciągów z rachunków bankowych, a także oświadczenia o ewentualnym posiadaniu polis ubezpieczeniowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedstawił rachunki dokumentujące niektóre wydatki oraz odpis umowy kredytowej. Wnioskodawca przedłożył fakturę VAT za telefon stacjonarny oraz internet za miesiąc październik 2008r. opiewającą na kwotę 191,36 zł, dowód opłaty ubezpieczenia rolniczego w wysokości 807 zł – składka za IV kwartał, dowód opłat z tytułu spłaty raty kredytu na rzecz AIG Bank Polska S.A. II Oddział "[...]" – w wysokości 1.040,38 zł. Ponadto załączył odpis umowy z dnia 19.09.2008r. zawartej pomiędzy wnioskodawcą a Bankiem Spółdzielczym w "[...]", w przedmiocie kredytu odnawialnego w rachunku bieżącym w wysokości 100.000,00 zł. Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń i dokumentów, należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone dokumenty nie wskazują bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Wskazać bowiem należy, iż na skutek wskazanych przez wnioskodawcę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Przepis art. 255 p.p.s.a., który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, S. Babiarz, M. Niezgódka –Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, wyd. Lexis-Nexis, W-wa 2007, s. 244). Skarżący przedkładając niektóre z dokumentów, do których został wezwany, nie wyjaśnił wszystkich, zdaniem referendarza sądowego, istotnych informacji dotyczących jego sytuacji finansowej. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy nie dysponował bowiem wiedzą dotyczącą wszystkich miesięcznych wydatków skarżącego. Przedstawione zostały jedynie niektóre rachunki związane z ponoszonymi wydatkami. W przypadku braku możliwości udokumentowania ponoszonych wydatków skarżący winien złożyć oświadczenie w zakresie wszystkich kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Wobec braku określenia miesięcznych wydatków skarżącego trudno jest ocenić jaka jest jego aktualna sytuacja majątkowa. Na ocenę sytuacji finansowej strony ma bowiem wpływ nie tylko wysokość jego dochodów, czy też generalnie uzyskiwanych przez niego pożytków z określonego tytułu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez niego wydatków. Skarżący nie wyjaśnił również w jaki sposób wykorzystywane są posiadane nieruchomości rolne i jaki uzyskiwany jest z nich dochód łącznie z ewentualnymi dopłatami i dotacjami związanymi z posiadanymi gruntami. Nie złożył także oświadczenia w zakresie przybliżonej wartości szacunkowej posiadanych maszyn rolniczych oraz daty ich nabycia. Nie została również wyjaśniona kwestia posiadania inwentarza żywego, natomiast jak wynika z wniosku L. S. z dnia 10.03.2008r. (k. nr 2 akt administracyjnych), w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego skarżący zajmuje się również produkcją żywca wieprzowego. Nie zostały również złożone oświadczenia o posiadaniu bądź nieposiadaniu rachunków bankowych oraz polis ubezpieczeniowych i ewentualnych środkach na nich zgromadzonych. Skarżący nie ustosunkował się w żaden sposób do braku tych oświadczeń. Nie dołożył zatem wystarczających starań, by zobrazować swoją sytuację finansową. Powyższe dane w ocenie orzekającego były istotne dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego. Z jednej strony wnioskodawca nie wyjaśnił wszystkich okoliczności do których wyjaśnienia został wezwany. Z drugiej natomiast przedstawił okoliczności, które nie wskazują jednoznacznie, iż jego sytuacja finansowa jest na tyle zła, iż uniemożliwia poniesienie kosztów sądowych w wysokości 500 zł. Skarżący jest bowiem właścicielem dużego, zmechanizowanego gospodarstwa rolnego, dzierżawiącego dodatkowe grunty, spłaca kredyt w wysokości 1040 zł miesięcznie, zaciągnął dodatkowy kredyt w wysokości 100.000, 00 zł. Wykazywane przez skarżącego zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów nie oznaczają jeszcze, że nie ma on dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Przeciwnie wnioskodawca posiada zdolność do zaciągania i spłacania tego typu zobowiązań. Również koszty jakie ponosi wnioskodawca, na podstawie jednej przedstawionej faktury za internet i telefon, nie wskazują iż jest on osobą wymagającą pomocy Państwa. Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że nie złożenie przez skarżącego wyczerpujących oświadczeń oraz nie przedłożenie wszystkich dokumentów spowodowało, iż niewyjaśnione zostały wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej, a tym samym brak było podstaw do uznania, iż skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy czy to w zakresie całkowitym, czy nawet częściowym. W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.