I SA/Ol 419/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi L.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej umorzenia zaległości podatkowych postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata Wnioskiem z dnia 5 lipca 2010 r. skarżący L. B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną T. B. Uzyskują dochody z tytułu renty (emerytury) w łącznej wysokości 2.488,56 zł miesięcznie. Ponadto ze złożonego formularza wniosku wynika, iż skarżący nie posiada majątku. Wyjaśnił, że miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą łącznie 2.500 zł. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony wezwanie z dnia 14.07.2010 r. W wezwaniu tym zwrócono się w terminie siedmiu dni o złożenie dodatkowych oświadczeń takich jak: a. oświadczenia w kwestii tytułu prawnego do domu, w którym skarżący zamieszkuje, ewentualnie określenia podstawy do zamieszkiwania w tym domu, b. wyjaśnień, w kwestii wysokości miesięcznych potrąceń dokonywanych przez komornika sądowego z uzyskiwanych dochodów, c. wyjaśnień, w kwestii kto i na jakiej podstawie prawnej stał się właścicielem domu przy ul. B. , garażu oraz samochodu marki BMW, w związku ze znanymi referendarzowi sądowemu z urzędu informacjami ustalonymi do spraw zawisłych przed tut. Sądem o sygn. akt I SA/Ol 678/09, I SA/Ol 270/08, 1. oraz przedłożenie dokumentów źródłowych w postaci: a. wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy albo oświadczenia o braku takowych rachunków, posiadanych przez wnioskodawcę jak i pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żonę T. B., b. odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków i opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, kosztów leczenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 17 sierpnia 2010 r. stwierdził, że "wnosi jak dotychczas, w tym jak w przekazanych do akt powołanej sprawy skargach i wnioskach (...)". Podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej "znęcając się i dyskryminując wnioskodawcę jako osobę trwale, podwójnie niepełnosprawna i ciężko chorą, której życie jest bezpośrednio zagrożone (...) wydał , w działaniu ciągłym , dużą ilość, negatywnych postanowień i decyzji". Wskazał, że sprawa dotyczy wadliwego, wyczerpującego znamiona czynów niedozwolonych działań funkcjonariuszy państwowych. Nadto złożył obszerne wyjaśnienia, w których wskazał na czym polegało wadliwe działanie organów państwowych. Stwierdził, że prawo pomocy w analogicznych sprawach rozpoznawanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 1359/09 i sygn. akt III SA/Wa 537/10), zostało przyznane w całości, w tym w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, w osobie mec. W. W. Nadto uznał, że zgodnie z art. 239 pkt 4 p.p.s.a. w takiej sytuacji również i w powołanej spawie nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w związku z powyższym wnosi o wyznaczenie adwokata z urzędu. Dodatkowo referendarz ustalił na podstawie akt sądowych spraw o sygn. akt I SA/Ol 270/08 i postanowienia z dnia 4.12.2009 r. sygn. akt I SA/Ol 678/09, iż skarżący L. B. posiadał dom z lat 70 ubiegłego stulecia. Na zakup ww. nieruchomości zaciągnął kredyt na łączną kwotę 69.000 euro. Na nieruchomości tej bank ustanowił hipotekę zwykłą do czasu całkowitej spłaty kredytu tj. 26.05.2007 r. Posiadał także samochód marki BMW ( 14-letni) z instalacją gazową, co czyniło go tańszym w eksploatacji. Zakupiony został na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej w kredycie, udzielonym przez Bank na kwotę 20.000 zł. Nie posiadał żadnych lokat bankowych. Do oświadczenia do sprawy o sygn. akt I SA/Ol 678/09 załączył harmonogramy spłaty rat kredytu, z których wynikało, że miesięczne raty kredytu zaciągniętego na zakup domu wynosiły łącznie ok. 477 euro (za miesiąc czerwiec 2009 r.), dwa dowody spłaty raty kredytu zaciągniętego na zakup samochodu w kwocie 500 zł każdy ( za 02.10.2009 r. i 04.11.2009 r.), sześć faktur VAT za okres od lipca 2009 r. do listopada 2009 r. potwierdzających zakup leków na łączną kwotę 1053,11 zł. oraz dwie faktury za okres od 08.05.2009 r. do 04.09.2009 r. za zużycie wody i ścieków na łączną kwotę 367, 98 zł, pierwszą stronę z wyciągu z rachunku bankowego za sierpień 2009 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenie lekarskie z dnia 30.01.2009r. potwierdzające rozpoznanie chorób: przewlekłego niedokrwienia serca, nadciśnienie tętnicze, napadowe migotanie przedsionków, kserokopię legitymacji emeryta-rencisty, pismo z dnia 25.01.2006r. dotyczące wniosku L. B. o poznanie renty specjalnej, pismo MOPS z dnia 21.03.2006r. oraz z dnia 22.03.2006r. zaświadczające, iż wnioskodawca nie posiada źródła dochodu. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a. ) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym stosownie do art. 245 § § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu tj. dostarczenia wszelkich dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny (referendarz sadowy) może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. Zatem wezwanie na podstawie art. 255 p.p.s.a. ma na celu jedynie umożliwienie Sądowi (referendarzowi sądowemu) obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych w ramach przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. uprawniających do przyznania prawa pomocy. Trzeba podkreślić bowiem, iż zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd (referendarza sadowego) o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności ( postanowienie NSA 28.01.2009 r sygn. akt I FZ 525/08, publ. LEX nr 551932). Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia zarówno w formularzu wniosku PPF, w udzielonej odpowiedzi na wezwanie z dnia 14 lipca 2010 r. nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy stwierdzić, że wnioskodawca nie odniósł się do wezwania z dnia 14 lipca 2010 r. W przedstawionym piśmie z dnia 17 sierpnia 2010 r. odniósł się wyłącznie do oceny działań organów skarbowych, pomijając kwestie dotyczące jego aktualnej sytuacji materialnej i życiowej. Nie wyjaśnił, jaki posiada tytuł do lokalu mieszalnego w którym zamieszkuje, nie określił wysokości dokonywanych potrąceń przez komornika sądowego z uzyskiwanych dochodów, nie określił także kto i na jakiej podstawie prawnej stał się właścicielem domu przy ul. B., garażu i samochodu osobowego marki BMW. Należy podkreślić, iż orzekającemu referendarzowi z urzędu było wiadomo, iż wnioskodawca był właścicielem domu przy ul. B., garażu i samochodu osobowego marki BMW. Na zakup tego majątku zaciągnął kredyty. Przy czym ustalenia te nie wyjaśniły wątpliwości co do aktualnej sytuacji materialnej skarżącego. Wnioskodawca nie przedłożył także wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bakowych, jak i żadnych dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego jak i ponoszonych koszów leczenia. W związku z powyższym brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia czy skarżący spełnia ustawowe warunki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odnosząc się do uwag wnioskodawcy, iż uzyskał prawo pomocy w zakresie całkowitym w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 1359/09 i sygn. akt III SA/Wa 537/10 rozpoznawanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie należy stwierdzić, że każda sprawa jest rozpoznawana indywidualnie w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w danej, konkretnej sprawie. Nie do przyjęcia jest sytuacja, w której rozpoznający wniosek dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej rozstrzygałby nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny Sąd (skład orzekający). Wskazać przy tym należy, że powołane orzeczenia choć niewątpliwie korzystne dla strony zachowują moc wiążącą jedynie w tych sprawach, w których je wydano. Wyjaśnić przy tym należy, że powołany przez skarżącego art. 239 pkt 4 p.p.s.a. ogranicza zakres zwolnienia od kosztów sądowych wyłącznie do strony, której zostało przyznane prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa w danej sprawie. Postanowienie o przyznaniu prawa pomocy odnosi się wyłącznie do konkretnej sprawy i nie obejmuje innych spraw (odrębnych postępowań sądowoadministracyjnych) wnoszonych przez tę samą stronę. Nadto odnosząc się do podnoszonych przez wnioskodawcę zarzutów, w kwestii przysługującego mu uprawnienia do skorzystania z prawa pomocy w rozpoznawanej sprawie z uwagi na przyznanie mu prawa pomocy w innych sprawach należy zauważyć, iż w postanowieniu z dnia 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt II FZ 346/10 (orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in. " że rozbieżna kwalifikacja w poszczególnych sprawach kondycji finansowej tego samego wnioskodawcy - na gruncie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy - w sytuacji gdy w żadnej z tych spraw nie doszło do zmiany sytuacji materialnej strony w stosunku do pozostałych spraw, godzi w zasadę zaufania obywatela do Państwa (wynikającą z art. 2 Konstytucji) - por. np. post. NSA z dnia 9 czerwca 2006 r. (sygn. akt II FZ 390/06, niepubl.). Należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że przesłanki przyznania prawa pomocy należy oceniać w każdej indywidualnej sprawie wnioskodawcy. Przyznanie prawa pomocy w jednej sprawie nie determinuje takiego samego rozstrzygnięcia w innej sprawie. Nie ma jednakże podstaw do tego, aby przy identycznym stanie faktycznym (wynikającym z wniosku i załączonych dokumentów) wydawać w związku z powyższym orzeczenia o odmiennej treści w stosunku do tego samego skarżącego". W przedmiotem sprawie, z uwagi na brak przedstawienia przez skarżącego wyjaśnień w kwestii aktualnej sytuacji materialnej brak było możliwości zweryfikowania sytuacji materialnej wnioskodawcy i ewentualnego stwierdzenia czy doszło czy też nie do zmiany sytuacji materialnej skarżącego w stosunku do sytuacji rozpoznawanej w innych spawach. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.