I SA/Ol 419/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w Olsztynie w dniu 19 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za maj 2006 r. postanawia : przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. B. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]"r., Nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za maj 2006 r. Wnioskiem z dnia 18 lipca 2012 r., skarżąca B.G. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma córkami – Agatą i Magdą G.Uzyskuje dochody z tytułu: wynagrodzenia za pracę w wysokości 630 zł brutto oraz z zaliczek alimentacyjnych w wysokości po 400 zł na każde dziecko. Oświadczyła, że nie posiada majątku. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że na utrzymaniu ma dwie małoletnie córki. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę, na którym dokonano zajęcia na rzecz alimentów dla dorosłej córki. Nadto oświadczyła, że nie może ponieść kosztów postępowania ani opłacić profesjonalnego pełnomocnika. Dodatkowa wskazała, że korzysta z dodatku mieszkaniowego wypłacanego przez MOPS. Zamieszkuje w mieszaniu stanowiącym własność Gminy E. Ponosi miesięczne koszty w wysokości: 350 zł czynsz, energia elektryczna ok. 200 zł, ogrzewanie gazowe średnio ok. 300 zł, opłata abonamentowa za TV 110 zł. Pozostałą kwotę wydatkuje na żywność, ubranie i leki. Wyjaśniła także, że w lipcu 2012 r. córka przeszła operację kolana, z czym wiązał się wydatek w postaci zakupu ortopedycznego usztywniacza kolana na kwotę 350 zł. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a"., strona w dniu 8 sierpnia 2012 r. została wezwana, w terminie 7 dni do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny skarżącej (np. rachunki za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, TV, Internet, ogrzewanie domu, wywóz odpadów, koszty wyżywienia, ubrania, środków czystości, koszty eksploatacji samochodu, koszty leczenia, rat pożyczek, kredytów, ubezpieczeń, itp.), przedłożenia odpisów dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki za okres od 01.2012 r. do 07.2012 r., oświadczenia czy korzysta z czyjejś pomocy finansowej (ewentualnej rzeczowej) w związku z ponoszonymi wydatkami związanymi z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w przypadku zaś odpowiedzi pozytywnej należało podać jej zakres oraz uprawdopodobnić, iż osoba ta posiada zdolność finansową na udzielanie skarżącej pomocy, - odpisu dokumentu, na podstawie którego opłaca alimenty na dorosłą córkę oraz odpisów potwierdzeń przekazania środków pieniężnych na alimenty za okres od 01.2012 r. do 08.2012 r., - zaświadczenia o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia ze stosunku pracy za okres od 01.2012 r. do 07.2012 r., - odpisów decyzji przyznających zaliczki alimentacyjne na dzieci za okres od 08.2011 do 08.2012 r. oraz odpisów decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego za okres od 08.2011 r. do 08.2012 r., nadto innych odpisów decyzji na podstawie, których skarżąca uzyskała pomoc w formie zasiłku pieniężnego bądź rzeczowego za okres od 08.2011 do 08.2012 r., - odpisów zeznań podatkowych złożonych przez skarżącą do właściwego urzędu skarbowego za rok 2010 i 2011, ewentualnie złożenie zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd skarbowy o nie składaniu zeznań podatkowych za te lata przez skarżącą, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia o ilości osób zamieszkujących ze skarżącą w mieszaniu, należało także przedłożyć zaświadczenie wydane przez odpowiedni organ (np. przez zarządcę budynku lub gminę) określające ilość osób zamieszkujących wraz ze skarżącą w mieszaniu. W przypadku zamieszkiwania w mieszaniu także innych osób niż pozostające ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym (wskazanych w formularzu wniosku), należało złożyć oświadczenie o sposobie rozliczania kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania pomiędzy współlokatorami, - wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych przez wnioskodawczynię, z okresu ostatnich siedmiu miesięcy (styczeń- lipiec 2012r.), - oświadczenia w zakresie posiadanych polis ubezpieczeniowych na życie przez skarżącą i osoby prowadzące z nią wspólne gospodarstwo domowe wraz z określeniem wysokości zgromadzonych na nich środków finansowych, wysokości rat i ich częstotliwości, - innych oświadczeń i dokumentów istotnych zdaniem wnioskodawczyni, określających jej sytuację majątkową i życiową . W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 15 sierpnia 2012 r. B.G.reprezentowana przez pełnomocnika - brata M. L. wyjaśniła, że z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymała kwotę: 766 zł za maj 2012 r., 764,95 zł za czerwiec 2012 r. i 711,28 zł za lipiec 2012 r. Wyjaśniła także, że uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę ok. 750 zł, z tytułu zaliczek alimentacyjnych ok. 800 zł miesięcznie oraz od M. L. 250 zł. Na miesięczne stałe wydatki skarżącej składają się: opłaty za energię elektryczna 160 zł, opłaty za gaz 300 zł, czynsz 271 zł, Internet wraz z TV 100 zł, łączne stałe wydatki skarżąca określiła na kwotę 831 zł. Nadto ponosi wydatki na wyżywienie trzyosobowej rodziny – średnio w kwocie ok. 10 zł na osobę dziennie tj. 900 zł miesięcznie, na zakup środków higienicznych i chemicznych 70 zł miesięcznie oraz w zależności od poczynionych oszczędności w opłatach stałych na zakup ubrań przeznacza kwotę od 30 zł do 50 zł miesięcznie. Oświadczyła, że nie posiada innych dokumentów. W ocenie strony ich uzyskanie w wyznaczonym przez WSA terminie było "niewykonalne" z uwagi na obieg korespondencji pocztowej pomiędzy pracownikiem, a pracodawcą. Zdaniem skarżącej również żądanie przedstawienia zaświadczenia od zarządcy budynku, w którym znajduje się mieszanie było niewłaściwe z uwagi na fakt, że współlokator M.L. jest osobą pozostającą bez stałego miejsca zameldowania. Podkreśliła, że zarówno ona jak i córki nie posiadają polis na życie. Odnosząc się do wezwania w kwestii przedłożenia dokumentów źródłowych w postaci zeznań podatkowych za lata 2010 i 2011 oświadczyła, że złożyła je w formie elektronicznej i nie posiada ich kopii. Nie posiada także środków pieniężnych na ponoszenie dodatkowych wydatków za wydanie zaświadczeń. Zdaniem skarżącej jej stan majątkowy w okresie od 2010 do 2011 roku jest znany WSA, który to wielokrotnie przyznawał stronie prawo pomocy. Ponadto zdarzenia z lat 2010- 2011, w ocenie skarżącej, są zbyt odległe w czasie by mogły mieć znaczenie przy rozpoznawaniu bieżącego wniosku. Do oświadczenia skarżąca załączyła: trzy zestawienia wynagrodzenia pracownika za okres: od 01.04.2012 r. do 30.04.2012 r., od 01.05.2012 r. do 31.05.2012 r. i od 01.07.2012 r. do 31.07.2012 r., kserokopię decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego z dnia 14.10.2011 r., kserokopię zajęcia wynagrodzenia za pracę wystawionego przez Komornika Sądowego z dnia 19.08.2010 r., powiadomienie o zmianie opłat za mieszanie z dnia 05.12.2011 r., cztery potwierdzenia doładowania energii elektrycznej za 07.2012 r. oraz dwa przelewy bankowe środków pieniężnych, w związku z opłatami za gaz. Postanowieniem z dnia "[...]"r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącej złożył sprzeciw, w którym nie zgodził się z argumentacją referendarza sądowego. Zdaniem strony skarżącej jej stan rodzinny jest znany WSA z urzędu. Strona wskazała również, że nie posiada kopii PIT za 2011 rok, bowiem zeznanie złożyła w formie elektronicznej. Zarządzeniem z dnia 21 września 2012 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie dodatkowych dokumentów źródłowych: - zaświadczenia o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia ze stosunku pracy za okres od 01.01.2012 r. do 31.08.2012 r., - wyciągów i wykazów bankowych ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych z okresu ostatnich czterech miesięcy (maj – sierpień), - odpisów decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego za okres od 01.01.2012 r. do 01.09.2012 r., nadto odpisów innych decyzji, na podstawie których skarżąca uzyskała pomoc w formie zasiłku pieniężnego bądź rzeczowego w okresie od 01.01.2012 r. do 01.09.2012 r. Pełnomocnik skarżącej nadesłał dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej B.G., w postaci pisma skierowanego do pracodawcy skarżącej o nadesłanie zaświadczenia o otrzymywanym wynagrodzeniu za pracę, wydruki przelewów bankowych otrzymywanych wynagrodzeń za pracę za okres kwiecień – lipiec 2012 r., wydruki przelewów bankowych ponoszonych opłat za czynsz w miesiącach 2012 r. : kwiecień– 350 zł, maj -350 zł, czerwiec - 500 zł, wrzesień– 300 zł, wydruki opłat za abonament Vecta: maj 2012 r. – 200 zł, czerwiec 2012 r. – 116 zł, sierpień 2012 r. – 250 zł, wrzesień 2012 r. -250 zł, oraz potwierdzenia zapłaty dwóch faktury opłat za gaz w miesiącu maju 2012 r. na kwotę 600 zł i lipcu 2012 r. na kwotę 300 zł. Ponadto przedstawiono kserokopię decyzji z dnia 25 sierpnia 2011 r. oraz z 14 marca 2012 r. o przyznaniu skarżącej dodatku mieszkaniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpoznaniu. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 § 2 i 3 p.p.s.a.). W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., w którego treści używa się określenia "gdy wykaże", iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W związku z tym to sam wnioskodawca powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 p.p.s.a.). Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącej stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Wskazać należy, iż wykazała ona, z czego się utrzymuje oraz wyjaśniła swoją sytuację majątkową i rodzinną. Stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni wraz ze swoją rodziną utrzymuje się z bardzo ograniczonych środków finansowych. Korzysta z pomocy instytucji powołanych do wspierania osób najuboższych. Trudno zatem uznać, aby ze środków finansowych jakimi dysponuje miesięcznie jej rodzina, skarżąca była w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania sądowego oraz kosztów pełnomocnika. W tej sytuacji, za uzasadnione uznać należy przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, gdyż z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji