I SA/Ol 420/11
PostanowienieWSA w Olsztynie2011-07-29
Skład orzekający: Zofia Skrzynecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że jej rodzina dysponuje miesięcznym dochodem pozwalającym jedynie na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych, należy przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata?Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, powinno zostać przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. W sytuacji, gdy miesięczny dochód 3-osobowej rodziny wynosi 1.205,59 zł, co pozwala jedynie na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych, odmowa przyznania prawa pomocy ograniczałaby realizację zasady prawa do sądu.Stan faktyczny
Skarżący F.W. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując na niski miesięczny dochód rodziny (1.205,59 zł) i posiadanie nieruchomości. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, jednak skarżący złożył sprzeciw, argumentując zasadność wniosku skomplikowanym charakterem sprawy i przekroczeniem przez referendarza granic swobodnej oceny.Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2011r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku F.W. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
F.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Złożonym na urzędowym formularzu wnioskiem z dnia 21 czerwca 2011 r. o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pełnoletnim synem. Łączny dochód miesięczny rodziny z tytułu świadczenia rentowego skarżącego i emerytalnego jego żony wynosi 1.205,59 zł. Syn jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 160 m2, działki rolnej o powierzchni 0,47 ha oraz nieczynnego od 1990 r. obiektu szklarniowego o powierzchni 600 m2. Innego majątku nie posiada. Wnioskodawca wyjaśnił również, iż do obowiązkowych opłat i kosztów utrzymania rodziny należą wydatki na podatek od nieruchomości, energię elektryczną, ogrzewanie domu, telefon, wywóz odpadów stałych, środki czystości, lekarstwa oraz wyżywienie.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2011 r. skarżący wyraził swoje niezadowolenie z powodu wezwania go do dostarczenia dodatkowych dokumentów i informacji. Podniósł, iż kwestia posiadania rachunków bankowych została wyjaśniona w formularzu PPF. Jednocześnie oświadczył, że zarówno on, jak i jego żona, nie posiadają rachunków bankowych. Ponadto wskazał, że nie ma podstaw do ujawnienia rachunków bankowych członków rodziny. Odnośnie posiadanej działki rolnej podał, iż jest ona zabudowana budynkiem mieszkalnym i obiektami szklarniowymi, zaś jej pozostała część wykorzystywana jest jako ogród oraz służy rekreacji. Wyjaśnił ponadto, iż nie uzyskuje żadnych dochodów w związku z posiadaniem tej działki.
Postanowieniem z dnia 15 lipca 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył sprzeciw, w którym nie zgadzając się z powołanym rozstrzygnięciem, wskazał, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny ze względu na skomplikowany charakter sprawy i zasadność skargi. Dalej strona zarzuciła postanowieniu przekroczenie granicy swobodnej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w dalszej części zwanej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do § 2 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Instytucja przyznania prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie.
Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy, należy uznać, że przedstawione przez skarżącego okoliczności, dotyczące jego sytuacji finansowej i osobistej, pozwoliły stwierdzić, iż złożony przez niego wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Nie sposób bowiem przyjąć, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, w której jego 3 – osobowa rodzina dysponuje dochodem w postaci emerytury i renty w łącznej wysokości 1.205,59 zł miesięcznie, pozwalającym jedynie na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych. Uwzględniając powyższe okoliczności, uznać należy, że strona nie miała możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności celem poniesienia kosztów postępowania.
W tej sytuacji należało przyjąć, że zaistniały okoliczności warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co wnosiła strona. Odmowa przyznania prawa pomocy w powołanych wyżej okolicznościach powodowałaby bowiem ograniczenia w realizacji zasady prawa do sądu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło