I SA/Ol 420/20
WyrokWSA w Olsztynie2020-07-29
Skład orzekający: Renata Kantecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., mimo że organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a organ odwoławczy nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających zastosowanie tego przepisu?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może uchylić decyzji organu I instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jeśli organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a organ odwoławczy nie wykazał, że zakres wymaganego uzupełnienia postępowania dowodowego przekraczałby ramy dodatkowego postępowania. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wymaga wykazania istotnych braków w postępowaniu wyjaśniającym, których organ odwoławczy nie może uzupełnić samodzielnie.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał sprzeciw W.C. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która uchyliła decyzję organu I instancji w przedmiocie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Strona domagała się zmiany decyzji organu I instancji, kwestionując odmowę przyznania płatności w ramach Pakietu 5. i zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji z innych przyczyn niż wskazane w odwołaniu, powołując się na konieczność ponownej weryfikacji zasadności przyznania zwrotu kosztów transakcyjnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w Olsztynie w dniu 29 lipca 2020r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu W. C. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją
z "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Dyrektor OR ARiMR"), po rozpatrzeniu odwołania W.C., uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Kierownik BP ARiMR") z "[...]" w przedmiocie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2019 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Z przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika,
że we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2019 r. W.C. ubiegał się o przyznanie płatności w ramach:
- Pakietu 1. "Uprawy rolnicze w okresie konwersji" do powierzchni 0,55 ha;
- Pakietu 5. "Uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji" do powierzchni 11,95 ha;
- Pakietu 7. "Uprawy rolnicze po okresie konwersji" do powierzchni 17,02 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z "[...]" odmówił stronie przyznania płatności ekologicznej w ramach Pakietu 5. oraz przyznał płatności ekologiczne w ramach Pakietu 1. w wysokości 649,57 zł oraz w ramach Pakietu 7. w wysokości 16.612,17 zł; w tym kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych w wysokości 1.300 zł.
Ponadto organ I instancji ustalił obszar gruntów ornych objęty zobowiązaniami ekologicznymi podjętymi w dniu 15 marca 2017 r. – do powierzchni 17,02 ha oraz
w dniu 15 marca 2018 r. – do powierzchni 12,50 ha.
Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji w zakresie odmowy przyznania płatności ekologicznej w ramach Pakietu 5. Zarzuciła, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 oraz art. 107
§ 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."). W ocenie skarżącego, na decyzję odmowną w zakresie płatności ekologicznej w ramach Pakietu 5. nie mogła mieć wpływu dokonana od 5 lipca 2019 r. zmiana przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków
i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn.:
Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 ze zm.), dalej: "rozporządzenie ekologiczne". Ostateczny termin składania wniosków o przyznanie płatności ekologicznej w 2019 r. upływał
25 czerwca 2019 r. Natomiast powołane przez organ rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 25 czerwca 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2019 r. poz. 1243), dalej: "rozporządzenie zmieniające", weszło
w życie dopiero z dniem 5 lipca 2019 r. Tym samym w dacie składania wniosku
o przyznanie płatności ekologicznej obowiązywało rozporządzenie ekologiczne
w brzmieniu obowiązującym przed zmianą dokonaną 25 czerwca 2019 r. Skarżący nie miał zatem fizycznej ani prawnej możliwości zastosowania się do regulacji nieobowiązującej w dacie zakończenia naboru wniosków. Ponadto, w ocenie strony,
z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynikało, na jakiej podstawie uznano,
że nie jest należna płatność w ramach Pakietu 5. W szczególności organ nie wyjaśnił, dlaczego liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP)
w przypadku producenta wskazanego w załączniku powinna wynosić 0,5, a nie jak
w przypadku skarżącego – 0,3.
Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, jednakże uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z innych przyczyn niż wskazane w odwołaniu. Powołując w uzasadnieniu decyzji z 4 czerwca 2020 r. przepisy § 2, § 4 ust. 1 pkt 11, § 9 ust. 3, ust. 10 i ust. 13,
§ 12 ust. 1-4, § 16 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego oraz § 5 ust. 3 rozporządzenia zmieniającego, podniósł, że warunkiem przyznania płatności ekologicznej w ramach Pakietu 5. jest posiadanie zwierząt, których liczba w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) wynosi co najmniej 0,3 DJP na hektar gruntów ornych i trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej. Jednak w niniejszej sprawie wraz z wnioskiem złożono oświadczenie o grupie rolników, z którymi ma zostać spełniony warunek posiadania zwierząt. Wymieniony w załączniku do wniosku producent rozpoczął w 2019 r. program "rolnictwo ekologiczne", w związku z czym liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) powinna wynieść co najmniej 0,5 DJP na hektar trwałych użytków zielonych. W konsekwencji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że istniały podstawy do odmowy przyznania płatności ekologicznej w ramach Pakietu 5. Jednocześnie nie uwzględnił zarzutu odwołania dotyczącego zaniechania wezwania strony w toku postępowania do złożenia wyjaśnień. Wskazał, że zgodnie z § 12 ust. 7 rozporządzenia ekologicznego rolnik jest wzywany do złożenia wyjaśnień jedynie w przypadku, gdy liczba zwierząt przeliczonych na DJP jest mniejsza niż ich liczba niezbędna do przyznania płatności, a sytuacja ta nie dotyczyła skarżącego w przypadku, gdy skarżący i producent wymieniony w załączniku mieli inne parametry współczynnika DJP.
Odmawiając następnie uwzględnienia zarzutów naruszenia przepisów art. 7a § 1, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a., Dyrektor OR ARiMR podniósł, że zostały one w niniejszej sprawie ograniczone przez unormowania art. 27 ustawy z 20 lutego 2015 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 217 ze zm.). Zdaniem organu odwoławczego, decyzja organu I instancji czyniła zadość wymogom
z art. 107 § 3 k.p.a., gdyż organ I instancji rozważył i wykazał podstawy do odmowy przyznania płatności w ramach Pakietu 5. z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 9 ust. 3 rozporządzania ekologicznego oraz w § 5 ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia zmieniającego.
Jednocześnie organ II instancji stwierdził, że zaistniały przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji powinien ponownie zweryfikować zasadność przyznania kwoty stanowiącej zwrot kosztów transakcyjnych przyznanych do Pakietu 5. stosownie do § 16 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, zgodnie z którym koszty transakcyjne są przyznawane jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności ekologiczne w ramach danego pakietu lub wariantu.
W sprzeciwie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 138 § 2 i art. 139 k.p.a. wyrażające się w:
1) bezpodstawnym uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy
do ponownego rozpatrzenia pomimo braku przesłanek i zignorowaniu wniosku odwołania o zmianę decyzji organu I instancji,
2) braku wskazania koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w tym niewskazania okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy,
3) orzeczeniu na niekorzyść skarżącego, w sytuacji gdy wniesienie odwołania powinno co najwyżej skutkować utrzymaniem dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej decyzją organu I instancji,
4) bezprawnym uchyleniu decyzji organu I instancji w części, w której nie została ona zaskarżona.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów podniesiono, że stanowisko organu
II instancji co do konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji ograniczyło się do lakonicznego stwierdzenia, że decyzja organu I instancji zawiera wady, które obligują do uchylenia decyzji, ale z przyczyn innych aniżeli wskazane
w odwołaniu. Jednocześnie organ II instancji w sposób nieuprawniony wypowiedział się merytorycznie co do zasadności argumentacji odwołania, podzielając w tym zakresie stanowisko organu I instancji. Decyzje obydwu organów poprzestają na stwierdzeniu, że warunkiem przyznania płatności ekologicznej w ramach Pakietu 5. jest posiadanie zwierząt, których liczba, w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) wynosi co najmniej 0,3 DJP, natomiast w przypadku producenta współczynnik ten wynosi
co najmniej 0,5 DJP. Nie wskazano w tym zakresie żadnych regulacji prawnych, a także nie uzasadniono, czy nawet rzekomo inne współczynniki wpływają negatywnie
na możliwość przyznania płatności.
Strona podniosła, że w odwołaniu wyraźnie wniosła o zmianę decyzji organu
l instancji, a tym samym domagała się, by jej sprawa została rozpatrzona merytorycznie przez organ II instancji, który mógł przeprowadzić postępowanie wyjaśniające stosownie do art. 136 k.p.a. Zarzuciła, że nie skarżyła decyzji organu I instancji
w części, w jakiej przyznano jej płatność ekologiczną w ramach Pakietów 1. i 7. oraz refundację kosztów transakcyjnych. W ocenie strony, organ odwoławczy poprzestał wyłącznie na zacytowaniu przepisu art. 138 § 2 k.p.a., nie wskazując, jakie przepisy postępowania zostały naruszone oraz jaki zakres sprawy mający istotny wpływ
na rozstrzygnięcie jest konieczny do wyjaśnienia. Jej zdaniem, spór w sprawie może dotyczyć jedynie prawidłowości oceny zebranego materiału dowodowego, co jednak nie daje podstawy do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Na poparcie swojego stanowiska powołała liczne wyroki sądów administracyjnych.
Zdaniem strony, organ II instancji, pomimo wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego, w sposób nieuprawniony dokonał merytorycznej kontroli decyzji
i rozpatrzył zarzuty dotyczące zastosowania przez organ I instancji przepisów prawa materialnego i postępowania, gdy tymczasem decyzja kasacyjna nie może zawierać takich wskazań, które przesądzałyby o treści decyzji organu I instancji. Ponadto, w ocenie strony, w sprawie można odnieść wrażenie, że organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji celem orzeczenia na niekorzyść strony odwołującej, w sytuacji gdy z uwagi na unormowanie art. 139 k.p.a. sam nie mógł zmienić decyzji na niekorzyść skarżącego.
Dodatkowo strona zarzuciła, że organ odwoławczy w sposób nieprawidłowy pouczył ją w decyzji o wysokości wpisu sądowego od sprzeciwu oraz pominął informację o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zaś
w myśl art. 64e p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia wyłącznie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Z powyższych unormowań wynika, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający w odniesieniu do reguły ustalonej w art. 134 § 1 p.p.s.a. W tej kategorii spraw rola sądu administracyjnego sprowadza się wyłącznie
do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie
z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. Sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie może natomiast odnieść się do meritum sprawy w kierunku
jej przesądzenia, gdyż na skutek uchylenia decyzji organu I instancji, sprawa wraca
do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (wyrok NSA z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, opubl.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia sądowe powołane poniżej).
Jak zgodnie podnosi się w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie,
co do zasady organ odwoławczy, przy rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, powinien dążyć do wydania decyzji merytorycznej na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., natomiast zastosowanie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. stanowi tylko wyjątek od tej reguły (wyrok NSA z 15 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 57/08; wyrok WSA w Warszawie
z 9 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 375/08; R. Hauser, M. Wierzbowski, Komentarz do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 2014,
s. 575).
Stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny
do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Brzmienie powyższego przepisu wskazuje zatem, że orzeczenie, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., można wydać tylko wówczas, gdy organ I instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, i jednocześnie wyłączona jest możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a.
Tylko stwierdzenie, że zakres wymaganego uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy przekraczałby ramy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, może stanowić podstawę do wydania decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym w sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające organu I instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że została ona wydana
z naruszeniem przepisu art. 138 § 2 k.p.a.
Powtórzenia w tym miejscu wymaga, że jako powód uchylenia decyzji organu
I instancji w przedmiocie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2019 r., organ
II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał konieczność ponownej weryfikacji zasadności przyznania kwoty stanowiącej zwrot kosztów transakcyjnych przyznanych do Pakietu 5., w sytuacji gdy § 16 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego stanowi, że koszty transakcyjne są przyznawane jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności ekologiczne w ramach danego pakietu lub wariantu.
Powód ten, w ocenie Sądu, nie uzasadniał wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z następujących względów.
Po pierwsze, sformułowany przez organ odwoławczy obowiązek ponownej weryfikacji przez organ I instancji kwoty stanowiącej zwrot kosztów transakcyjnych przyznanych do Pakietu 5. nie stanowił o naruszeniu przepisów postępowania wyjaśniającego. Po drugie – powód uchylenia nie wskazywał, że zaistniał konieczny
do wyjaśnienia zakres sprawy, który miałby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zgodnie zaś z tym, na co już wyżej wskazano, decyzja kasacyjna może zapaść
w dwóch przypadkach: gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w ogóle, albo gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale nie było ono wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W obu tych przypadkach nie jest możliwe przeprowadzenie dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego przez organ odwoławczy, z uwagi na fakt,
że sprowadziłoby się ono w istocie do przeprowadzenia postępowania dowodowego
w całości, co z kolei naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła. Organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie przesłanek przyznania płatności ekologicznej i dokonał oceny skutków prawnych ustalonych okoliczności faktycznych. Organ odwoławczy, nie wskazując zakresu postępowania wyjaśniającego, który wymagałby uzupełnienia, zasygnalizował jedynie możliwość odmiennej oceny prawnej stanu faktycznego ustalonego w toku postępowania pierwszoinstancyjnego
i niekwestionowanego przez stronę. Uchylając się od oceny prawnej stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy bezpodstawnie uchylił się od rozpoznania sprawy ad meriti, do czego było zobligowany nakazem dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy (art. 15 k.p.a.) oraz zasadą wydawania orzeczeń reformatoryjnych (art. 138 § 1 k.p.a.). Co istotne, Dyrektor OR ARiMR w zaleceniach skierowanych do organu I instancji nie wyjaśnił, co konkretnie organ ten powinien zrobić (jakie środki dowodowe wykorzystać), aby sprostać wymaganiom organu II instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu. W tym kontekście jako zasadny należy ocenić zarzut sprzeciwu, że można odnieść wrażenie, że celem rozstrzygnięcia organu odwoławczego było w istocie ominięcie unormowanego w art. 139 k.p.a. zakazu reformationis in peius, w sytuacji gdy organ ten nie mógł zmienić na niekorzyść strony odwołującej się orzeczenia organu I instancji
w zakresie kwoty stanowiącej zwrot kosztów transakcyjnych.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie wykazał, by w sprawie istniały jakiekolwiek braki w zakresie materiału dowodowego co do oceny przesłanek przyznania płatności ekologicznej na 2019 r., których nie mógł usunąć w zakresie swojej kompetencji, a tym samym nie wykazał podstaw do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Zaakcentowania przy tym wymaga, że w pozostałym zakresie decyzji odnoszącym się do rozstrzygnięcia w przedmiocie płatności ekologicznej w ramach Pakietów 1., 5. i 7. organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji zarówno
w zakresie podstaw do przyznania płatności w ramach Pakietów 1. i 7.,
jak i kwestionowanej przez stronę w odwołaniu odmowy przyznania płatności w ramach Pakietu 5. Niezrozumiałe było w tym stanie rzeczy uchylenie decyzji organu I instancji, zamiast wydania decyzji merytorycznej w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który został przez organ odwoławczy oceniony merytorycznie.
Ten właśnie zarzut podniosła strona we wniesionym sprzeciwie i Sąd argumentację sprzeciwu w tym zakresie w pełni podzielił, zauważając dodatkowo,
że w sytuacji gdy zawarte w decyzji rozstrzygnięcia mogą funkcjonować samodzielnie
w obrocie prawnym, przyjmuje się dopuszczalność zarówno zaskarżenia, jak i uchylenia decyzji jedynie w części dotkniętej wadami (wyrok NSA z 21 maja 2007 r., sygn. akt
I OSK 556/06). Jako trafny należy ocenić również zarzut sprzeciwu, że strona wskazała w odwołaniu wyraźnie zakres zaskarżenia decyzji organu I instancji odnoszący się wyłącznie do odmowy przyznania płatności ekologicznej na 2019 r. w ramach Pakietu 5., co z uwagi na oparcie postępowania odwoławczego na zasadzie skargowości,
nie uprawniało organu odwoławczego do działania z urzędu poza zakresem zaskarżenia wskazanym przez stronę (wyrok NSA z 6 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2000/12).
Podsumowując, w niniejszej sprawie organ odwoławczy bezpodstawnie uchylił się od wydania decyzji merytorycznej. W sprzeczności bowiem z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające I instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które można uzupełnić
w postępowaniu odwoławczym (wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16).
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do przeprowadzenia analizy, czy w sprawie wystąpiła konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego i dokonania oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego. Podejmując rozstrzygnięcie, organ odwoławczy powinien uwzględnić i rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla dokonywanej oceny oraz mieć na uwadze, że rozstrzygnięcie kasacyjne wydawane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Na marginesie sprawy należy również dodać, że wydana w związku zaskarżonym rozstrzygnięciem decyzja Kierownika BP ARiMR z "[...]" w przedmiocie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2019 r. ma charakter przedwczesny, gdyż została wydana przed uprawomocnieniem się zaskarżonej decyzji. Jednakże nie miała ona wpływu na zakres kontroli sądowej w niniejszej sprawie, który został omówiony szczegółowo na wstępie niniejszych rozważań, i nie podlegała ona kontroli legalności w niniejszym postępowaniu sądowym.
Końcowo Sąd zgodził się z argumentacją sprzeciwu, że wpis sądowy
od sprzeciwu wynosi 100 zł stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6a rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Jednocześnie wskazania wymagało, że stosownie do art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. decyzja zawiera pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej środek zaskarżenia, a tym samym przepis ten nie formułuje obowiązku organu co do pouczenia stron o dalszych obowiązkach wynikających z przepisów p.p.s.a., w tym o wysokości wpisu sądowego od sprzeciwu czy możliwości ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych. Tym samym nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy zawarte w zaskarżonej decyzji błędne pouczenie organu o wysokości wpisu stałego od sprzeciwu w kwocie 200 zł, skoro prawidłowa wysokość wpisu wynika wprost z przepisów prawa, a błędne pouczenie nie wpłynęło negatywnie na sytuację strony w postępowaniu sądowym.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Kwota kosztów postępowania sądowego objęła wpis sądowy od sprzeciwu (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło