I SA/Ol 423/09
PostanowienieWSA w Olsztynie2009-07-29
Skład orzekający: Anna Ambroziak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiadająca dom, dochód z emerytury oraz dochód z działalności gospodarczej, a także znaczące saldo na rachunku bankowym, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Osoba fizyczna nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli pomimo ponoszenia znaczących wydatków na utrzymanie i remont nieruchomości, posiada stały dochód z emerytury, dochód z działalności gospodarczej oraz znaczące saldo na rachunku bankowym. Instytucja prawa pomocy ma na celu wsparcie osób, których sytuacja finansowa obiektywnie uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca, Ł. T.-K., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom, otrzymuje emeryturę w wysokości 1.320 zł netto miesięcznie oraz prowadzi aptekę. Złożyła oświadczenia dotyczące swojego stanu majątkowego i dochodów, jednak organ uznał je za niewystarczające i wezwał do uzupełnienia. Skarżąca przedłożyła dodatkowe dokumenty, w tym wyciągi z rachunków bankowych, faktury i zestawienia wydatków. Pomimo przedstawionych okoliczności, sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. T.-K. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł. T.-K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych
Wnioskiem z dnia 22.06.2009r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej Ł. T.-K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia skarżącej wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W skład majątku wchodzi dom o pow. całkowitej 142 m2 w tym pow. mieszkalna 100 m2. Miesięcznie uzyskuje dochody z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości 1.320 zł netto. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że cały majątek został wypracowany ciężką pracą. Obecnie cały koszt utrzymania nieruchomości spoczywa na niej. Nieruchomość wymaga remontów. Nadto oświadczyła, że prowadzi mała aptekę, która nie przynosi dochodów, wręcz musi przeznaczać swoją emeryturę na leki. Aptekę prowadzi samodzielnie, nie zatrudnia pracowników.
Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów tj: wysokości uzyskiwanych dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wyjaśnień w kwestii wysokości ponoszonych miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz przedłożenia odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy albo oświadczenia o braku takowych rachunków, określenie wysokości wydatków poniesionych na remont domu w roku 2008-2009 ewentualnie przedłożenie odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na ten cel oraz określenie zakresu wykonanych prac remontowych.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 02.07.2009r. oświadczyła, że nie posiada kont i lokat dewizowych. Nadto wyjaśniła, że dom w którym mieszka wymaga kapitalnego remontu w postaci: modernizacji dachu, wymiany okien, remontu (a może wymiany) pieca gazowego, wymiany płytek gresowych na balkonach. Po śmierci męża w 2008 r. musiała ratami zapłacić za nagrobek. Nadto wyjaśniła, że musi kredytować prowadzoną działalność, gdyż zakupione leki często nie zostają sprzedane. Ponadto wniosła o wyznaczenie nowego terminu do złożenia pozostałych oświadczeń. Do pisma załączyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego, z którego wynika, że dochód brutto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej według zeznania PIT-36L za 2008 r. wyniósł 26.372,24 zł, wyciągi z rachunków bankowych w związku z prowadzoną działalnością oraz z osobistego prowadzonego w PKO Bank Polski, z którego wynikało, że na dzień 01.06.2009 r. saldo na rachunku wynosiło 11.135,10 zł., fakturę za nagrobek na kwotę 11.004,40 zł z dnia 19.02.2009 r., fakturę za zużycie wody na kwotę 160,48 zł, fakturę za telefon na kwotę 136,81 zł, oraz zestawienie wydatków za roboty remontowe za rok 2005 na łączną kwotę 10.114,69 zł wraz z odpisami faktur. Dodatkowo pismem z dnia 18.07.2009 r. wnioskodawczyni oświadczyła, że średnie miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą: energia elektryczna - 110 zł, gaz 616,25 zł, telefon 131,64 zł, woda 136,93 zł, śmieci 228 zł, podatek od nieruchomości za 2008 r. 211 zł, zaś wydatki na remont w 2009 r. wyniosły 1.829,34 zł. Do pisma załączyła odpisy rachunków i faktur.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie.
Oceniając sytuację materialną skarżącej w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy czy to w zakresie całkowitym czy też częściowym należy stwierdzić, że strona nie spełniła warunków do przyznania jej tego rodzaju pomocy. Niewątpliwie koszty utrzymania domu i jego remontu stanowią znaczący wydatek w budżecie domowym, jednakże należy zauważyć, że strona uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury w kwocie 1.320 zł miesięcznie nadto wbrew twierdzeniom skarżącej również z prowadzonej działalności w roku 2008 uzyskała dochód – co potwierdza zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Dodatkowo należy wskazać, że na dzień 01.06.2009r. saldo na rachunku osobistym skarżącej wynosiło 11.135,10 zł. W tak ustalonym stanie faktycznym trudno uznać, że wnioskodawczyni należy do osób ubogich, wymagających pomocy państwa i tym samym kwalifikujących się do przyznania pomocy w postaci prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy bowiem na celu zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Wskazać przy tym należy, że wpis od skargi określono w przedmiotowej sprawie na kwotę 500 zł.
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło