I SA/Ol 423/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 7 września 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. T.- K. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł. T. – K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2009r. (doręczonym w dniu 31.07.2009 r.) Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił skarżącej Ł.T.-K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Pismem z dnia 4 sierpnia 2009r. złożonym w terminie skarżąca wniosła sprzeciw przeciwko temu postanowieniu, zatem stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. postanowienie to utraciło moc. Sprzeciw nie jest środkiem odwoławczym, jest to środek prawny, który powoduje przejęcie kompetencji do rozpoznania kwestii przyznania prawa pomocy przez Sąd. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z przedłożonych dokumentów źródłowych złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. wynika, iż wnioskodawczyni uzyskuje dochody z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości 1.320 zł netto, nadto z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w formie apteki według zeznania PIT-36L za 2008 r. uzyskała dochód brutto w wysokości 26.372,24 zł. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W skład majątku wchodzi dom o pow. całkowitej 142 m2 w tym pow. mieszkalna 100 m2. Nadto wyjaśniła, że dom ten wymaga kapitalnego remontu w postaci: modernizacji dachu, wymiany okien, remontu (a może wymiany) pieca gazowego, wymiany płytek gresowych na balkonach. Po śmierci męża w 2008 r. musiała ratami zapłacić za nagrobek. Wyjaśniła, że musi kredytować prowadzoną działalność, gdyż zakupione leki często nie zostają sprzedane. Oświadczyła, że średnie miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą: energia elektryczna - 110 zł, gaz 616,25 zł, telefon 131,64 zł, woda 136,93 zł, śmieci 228 zł, podatek od nieruchomości za 2008 r. 211 zł, zaś wydatki na remont w 2009 r. wyniosły 1.829,34 zł. Ponadto z przedłożonych wyciągów i rachunków bankowych wynikało, że na koncie osobistym prowadzonym w PKO Bank Polski na dzień 1 czerwca 2009 r. saldo na rachunku wynosiło 11.135,10 zł. Dodatkowo skarżąca załączyła fakturę za nagrobek na kwotę 11.004,40 zł z dnia 19 lutego 2009 r., fakturę za zużycie wody na kwotę 160,48 zł, fakturę za telefon na kwotę 136,81 zł. W sprzeciwie wnioskodawczyni podniosła, iż w wyniku niewłaściwego działania kancelarii adwokackiej została niesłusznie ukarana podatkiem od spadków, którego w ogóle nie powinna płacić. Nieudolna pomoc prawna spowodowała narażenie jej na znaczne koszty w tym na koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdziła, że z uwagi na swoją sytuację materialną, w tym na fakt, iż prowadzona działalność gospodarcza w najbliższym czasie zagrożona jest bankructwem z powodu powstania w niedalekiej odległości od jej miejsca pracy (100 m) nowej apteki, wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się do uzasadnienia postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy stwierdziła, że dane dostarczone na żądanie Sądu nie zostały rzetelnie przeanalizowane. Uzyskiwane dochody nie wystarczają skarżącej na utrzymanie i w związku z powyższym zmuszona jest pracować. Podkreśliła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, natomiast za każdą najdrobniejszą pomoc osoby trzeciej musi "solidnie zapłacić". W związku z powyższym wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Na podstawie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 § 1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245§2 i 3 p.p.s.a.). Z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy (art. 246 §1 i 2 p.p.s.a.) wynika, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Wskazać bowiem należy, iż na skutek wskazanych przez wnioskodawczynię dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Przedstawiona sytuacja materialna wnioskodawczyni nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Oceniając stan majątkowy skarżącej wskazać należy, iż uzyskuje stałe dochody z tytułu emerytury w wysokości 1.320 zł miesięcznie netto, nadto uzyskuje dochodowy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, który za rok 2008 r. wyniósł średnio miesięcznie 2197 zł (dochód brutto). Natomiast z przedstawionego zestawienia wydatków i dochodów wynika, że miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą ok. 1257,35 zł ( podatek od nieruchomości miesięcznie stanowi wydatek w kwocie 17,58 zł). Przedstawione zestawienie wskazuje, że dochód uzyskiwany z emerytury w praktyce pozwala na opłacenie stałych bieżących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Należy zatem domniemywać, że pozostałe koszty utrzymania tj: zakup żywności itp. Skarżąca opłaca z dochodu uzyskiwanego z działalności gospodarczej. Jednakże pomimo takich wydatków i jak twierdzi braku dochodów z tytułu prowadzonej działalności, jak wynika z wyciągu przedstawionego z rachunku bankowego na koncie osobistym skarżąca zgromadziła oszczędności na dzień 1 czerwca 2009 r. w kwocie 11.135,10 zł. Natomiast skargę do tut. Sądu wnioskodawczyni wniosła w dniu 18 maja 2009 r. (data wpływu do organu podatkowego). W tak ustalonej sytuacji materialnej i życiowej trudno uznać, że strona posiadająca oszczędności znacząco przewyższające kwotę wpisu od skargi (500 zł) uprawniona jest do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie wykazała zatem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Nie zostały więc spełnione przesłanki określone w art.246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Należy przy tym podkreślić, że ewentualnie nierzetelnie udzielona porada prawna nie jest przesłanką uprawniającą do przyznania prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznania prawa pomocy Sąd bada wyłącznie stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. W związku z tym na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art.260 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji