I SA/Ol 425/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.) Sędzia WSA Wiesława Pierechod Asesor WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu w dniu 11 października 2006r. w Olsztynie na rozprawie sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania Oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu wniosku A. B. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" Nr "[...]" określającej wysokość dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 2002r. w kwocie 70.290,00 zł oraz ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy z nieujawnionych źródeł przychodów za 2002r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że decyzją z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego określił A. B. wysokość dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 2002r. w kwocie 70.290,00 zł oraz ustalił zryczałtowany podatek dochodowy z nieujawnionych źr6deł przychodów za 2002r. w kwocie 52.717,50 zł. W decyzji zawarto pouczenie o możliwości wniesienia odwołania od tej decyzji do Dyrektora Izby Skarbowej. Z ustaleń organu odwoławczego wynikało, ze decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu 14.12.2005r., córce adresatki M. B., co wynika z potwierdzenia odbioru. Wskazano, iż termin do wniesienia odwołania upłynął dnia 28.12.2005r. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że odwołanie od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia wniesiono pismem z dnia 28.02.2006r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym), tj. dwa miesiące po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku strona wyjaśniła, że o wydaniu decyzji dowiedziała się w dniu 21.12.2006r. podczas wizyty komornika, która dotyczyła tej sprawy. Poinformowała również, że ustawowy termin do wniesienia odwołania minął w czasie, gdy A. B. przebywała u syna w W., a przedmiotową decyzję odebrała córka M. B., która do dnia 21.02.2006r. nie przekazała przedmiotowej decyzji stronie. Na potwierdzenie powyższego przedłożono oświadczenie M. B. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania stwierdzono również, że postępowanie w przedmiocie określenia dochodów z nieujawnionych źródeł prowadzone było około 1,5 roku, a termin jego zakończenia był wielokrotnie przedłużany. Strona nie spodziewała się wydania decyzji we wskazanym terminie, a dodatkowo wyjaśniono, że w tym przekonaniu utwierdzili ją pracownicy Urzędu Skarbowego, z którymi kontaktowała się telefonicznie. Ustosunkowując się do wniosku strony organ odwoławczy kierując się treścią art. 162 Ordynacji podatkowej oraz treścią wniosku strony postanowił przesłuchać w charakterze świadków M. B. oraz stronę. Z zeznań świadka M. B. wynikało, że adresowaną do matki korespondencje odebrała przed Świętami Bożego Narodzenia, nie otwierała jej, a matce nie przekazała, gdyż przebywała ona w tym czasie u syna w W. Również organ podatkowy ustalił, że M. B. nie przekazała korespondencji matce po jej powrocie do domu przed świętami, tłumacząc się, iż zapomniała o przesyłce listownej ponadto wyjaśniła, iż uznała, że nie jest to ważne pismo, lecz np. kolejne pismo w sprawie. Dodatkowo świadek poinformował organy podatkowe, że matka informowała ją, iż sprawa nie zakończy się w 2005r. Przesłuchana w charakterze świadka A. B. wyjaśniła, że z uwagi na fakt, iż w okresie od 02.11.2005r. do 24.12.2005r. przebywała u syna w W. nie wniosła odwołania u ustawowym terminie. Nadto stwierdziła, że córka M. B. przekazała jej przesyłkę listowną zawierającą decyzję organu pierwszej instancji po wizycie komornika ( dokładnej daty nie pamięta ). Strona wyjaśniła, iż córka nie przekazała jej korespondencji zaraz po powrocie z W. gdyż jest osobą zabieganą, prowadzi działalność gospodarczą. Przebywając w W. strona nie kontaktowała się telefonicznie z córką jak i z pracownikami Urzędu Skarbowego w sprawie prowadzonego postępowania podatkowego. Oświadczyła, iż nie informował o swoim wyjeździe organu podatkowego pierwszej instancji. Ustosunkowując się do wyjaśnień M. B. w kwestii poinformowania jej, iż postępowanie podatkowe nie zakończy się w 2005r. stwierdziła, iż wydaje się jej, iż było takie pismo. Odnosząc się do powyższych wyjaśnień, organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 09.06.2006r. stwierdził, iż dokument, na który powołuje się strona to prawdopodobnie zawiadomienie z dnia 26.01.2006r. dotyczące wygaśnięcia zakazu zbywania spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego w związku z zakończonym postępowaniem zabezpieczającym. Organ podatkowy rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ustalił, iż tytuł wykonawczy z dnia "[...]"2006r. nr "[...]" strona odebrała osobiście w dniu 03.02.2006r. W dokumencie tym widniała informacja jakich należności dotyczy ten tytuł wykonawczy tj. podstawa prawna należności: decyzja z dnia "[...]", rodzaj: zryczałtowany podatek dochodowy od niektórych przychodów. Mając na uwadze powyższe ustalenia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż twierdzenia strony odnośnie kontaktowania się jej z pracownikami organu pierwszej instancji odnośnie przewidywanego terminu zakończenia postępowania nie znajdują potwierdzenia w przeprowadzonych dowodach. Pismo, na które powołuje się strona było wystosowane po zakończeniu postępowania przed organem pierwszej instancji, nadto do czasu wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie nie przedłożono dowodu (wykazu rozm6w telefonicznych), na które powołuje się we wniosku. Z uwagi na fakt, iż zeznania świadka i strony w tym zakresie są rozbieżne nie dano wiary, iż sytuacja taka miała miejsce. Dodatkowo organ drugiej instancji stwierdził, iż strona posiadała wiedzę o wydaniu przedmiotowej decyzji przed dniem "[...]"2006r. tj: przed dniem kiedy został spisany protokół o stanie majątkowym. Świadczy o tym fakt doręczenia stronie w dniu 27.01.2006r. pisma Urzędu Skarbowego dotyczące wygaśnięcia zakazu zbywania spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego w związku z zakończonym postępowaniem zabezpieczającym, jak i tytuł wykonawczy odebrany przez stronę osobiście w dniu 03.02.2006r. Z uwagi na powyższe Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż strona nie spełniła przesłanki określonej w art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa tj. nie zachowała terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, do złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu. Przywrócenie zaś terminu do złożenia wniosku określonego w § 2 art. 162 tej ustawy, jest niedopuszczalne. W skardze na powyższe postanowienie A. B. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie w całości ww. postanowienia. Rozstrzygnięciu temu zarzuciła rażące naruszenie art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 121 § 1 i art. 191 tej ustawy. W uzasadnieniu skargi stwierdziła m.in., że zarówno z zeznań świadka jak i strony wynika jednoznacznie, iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" została przekazana stronie w dniu 21.02.2006r. Pozbawione jakichkolwiek podstaw faktycznych jest twierdzenie naruszenia art. 162 § 2 ww. ustawy. Odnosząc się do faktu odebrania przez stronę tytułu wykonawczego stwierdziła, że tytuł wykonawczy jest drukiem urzędowym, który charakteryzuje się znacznym stopniem skomplikowani, a tym samym dla osoby starszej i nieobytej z tego typu drukami, jest nieczytelny. Nadto wskazano, że z druku tego nie wynikają przesłanki na których oparto decyzje, nie można więc mówić, iż druk taki jest równoznaczny z zapoznaniem się przez stronę z treścią decyzji. Wskazując na orzecznictwo jak i poglądy doktryny stwierdzono, że jedna z okoliczności faktycznych, które wskazują na brak winy w uchybieniu terminowi, jest nieoddanie przesyłki adresatowi przez domownika, z czym spotykamy się w niniejszej sprawie. Wywody uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nakładają na stronę obowiązek udowodnienia okoliczności, braku winy w uchybieniu terminowi wbrew treści art. 162 § 1 ww. ustawy. Podniesiono, iż w niniejszej sprawie strona w sposób oczywisty uprawdopodobniła fakt, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań stwierdzić należy, że określony w art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji nakłada na organ odwoławczy obowiązek badania, czy termin ten został dochowany oraz obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy odwołanie wniesione zostało po tym terminie (art. 228 § 1 pkt 2). Z powyższych regulacji wynika, iż warunkiem koniecznym skutecznego dokonania czynności procesowej polegającej na wniesieniu odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie temu terminowi powoduje, że odwołanie jest bezskuteczne, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu pierwszej instancji. W niniejszej sprawie bezsporny pozostaje fakt, iż decyzję z dnia "[...]" nr "[...]" Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą wysokość dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 2002r. w kwocie 70.290,00 zł oraz ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy z nieujawnionych źródeł przychodów za 2002r, doręczono dorosłemu domownikowi M. B. (córce adresatki) w dniu 14.12.2005r., a więc ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 28.12.2005r. Spór sprowadza się do kwestii czy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy oraz czy podanie o przywrócenie terminu wniesiono w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Zgodnie bowiem z treścią art. 162 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie z wniesieniem podania należy zgodnie z treścią § 2 art. 162 powołanej ustawy dopełnić czynności, dla której był określony ten termin. Pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia łącznie przesłanek określonych w ww. przepisach: wniesienia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, równoczesnego ze złożeniem wniosku dokonania czynności, której strona nie dokonała w terminie. Sąd wskazuje, iż jedną z wyżej wymienionych przesłanek, określoną w art. 162 § 1 cyt. ustawy, jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Z kolei o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, E. lserzon, J. Starościak, Warszawa 1970 r., str. 136). Oceniając w tym kontekście wyjaśnienia skarżącej uznać, że przedstawione jako przyczyny uchybienia terminu okoliczności w postaci nie doręczenia stronie przesyłki pocztowej zawierającej decyzję organu pierwszej instancji przez odbierającą korespondencję córkę M. B. pod nieobecność strony, uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Stwierdzając powyższe Sąd uznał jednakże, że skarżąca nie spełniła przesłanki określonej w § 2 art. 162 Ordynacji podatkowej nakładającej obowiązek złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ odwoławczy wynika, iż w dniu 27.01.2006r. zostało stronie doręczone pismo zatytułowane "zawiadomienie" za dnia "[...]"2006r. Naczelnika Urzędu Skarbowego o wygaśnięciu zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, nadto w dniu 03.02.2006r. został skarżącej doręczony tytuł wykonawczy. Powyższe w ocenie Sądu wskazuje, że z dniem odebrania przesyłki listownej zawierającej tytuł wykonawczy skarżąca uzyskała informację o wydaniu przez organ podatkowy pierwszej instancji decyzji z dnia "[...]" w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów, powyższe wynika jednoznacznie z treści tytułu wykonawczego znajdującego się w aktach sprawy. Dysponując taka informacja w interesie strony było niewątpliwie dołożenie koniecznych starań celem zapoznania się z treścią orzeczenia, w związku z którym otrzymała tytuł wykonawczy. Zdaniem Sądu strona nie wykazała się w tym zakresie koniecznej i wymaganej staranności. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż tytuł wykonawczy jest drukiem skomplikowanym i w związku z tym dla osoby starszej nieczytelnym, stwierdzić należy, że nie tłumaczy to braku koniecznej i wymagalnej od strony postępowania podatkowego staranności. W sytuacji bowiem niezrozumienia treści otrzymywanej urzędowej korespondencji, skarżąca mogła zwrócić się do organu z prośbą o wyjaśnienie wszelkich wątpliwości. Jak wynika z akt skarżąca nie uczyniła tego. Zachowanie strony w sytuacji otrzymania korespondencji (tytułu wykonawczego), której jak twierdzi treści nie zrozumiała tj. nie podjecie jakichkolwiek działań zmierzających do wyjaśnienia wątpliwości świadczy o winie skarżącej. Brak staranności strony w zapoznawaniu się z treścią pism, za które uznać również należy uznać zaniedbanie w dążeniu do wyjaśnienia treści korespondencji świadczy o winie, a nie o braku winy. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego powodem usprawiedliwienia uchybienia w drodze przywrócenia terminu nie może być także nieznajomość prawa (wyrok NSA z dnia 29.08.1997r. sygn. akt III SA 101/96, Temida CD, Sopot 2002). Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, w sytuacji braku spełnienia przesłanki złożenia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny, którą w niniejszej sprawie był brak wiedzy o wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie przez organ pierwszej instancji, brak było podstaw do przywrócenia terminu. Przywracanie zaś terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne (art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej). Reasumując stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec powyższego nie było podstaw do jego uchylenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.