I SA/Ol 425/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 12 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. R.-L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. R.-L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 25 lipca 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca E. R.-L. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Jest współwłaścicielką nieruchomości (domu) o powierzchni 100 m2. Oświadczyła, iż nie uzyskują z mężem żadnych dochodów. Argumentując wniosek skarżąca stwierdziła, że posiadana nieruchomość obciążona jest hipoteką. Dodatkowo wyjaśniła, że mąż aktualnie jest bezrobotny, zaś ona jest studentką. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony skarżącej wezwanie z dnia 11.08. 2011 r. W wezwaniu tym zwrócono się o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: a) oświadczenia z jakich dochodów z określeniem ich wysokości opłacane są niezbędne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego, koszty nauki itp. b) przedłożenie wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą kont i lokat bankowych za ostatnie sześć miesięcy w tym rachunków obsługujących spłatę kredytów i ewentualnych pożyczek, c) oświadczenia o rodzaju i wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącej wraz z odpisami dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków, d) oświadczenia w kwestii posiadanych nieruchomości i ruchomości w okresie od 1.01.2010 r. do 11.08.2011 r., e) przedłożenie odpisu umowy o świadczenie usług przez radcę prawnego A. D. oraz wskazanie wysokości zapłaty za świadczone usługi, f) przedłożenie innych dokumentów, oświadczeń mogących potwierdzić w ocenie skarżącej trudną sytuację materialną i życiową. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła pismo, w którym wyjaśniła, iż decyzją z dnia 5.07.2011 r. Urząd Pracy przyznał status osoby bezrobotnej mężowi. Skarżąca zaś studiuje w trybie stacjonarnym na Uniwersytecie oraz zaocznie w Szkole Wyższej, gdzie czesne za studia za drugi rok wynosi 325 zł miesięcznie. Na uczelnie dojeżdża samochodem, pożyczonym od matki. Wydatki na paliwo wynoszą ok. 100 zł miesięcznie. Wyjaśniła, że średnie miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: energia elektryczna ok. 50 zł, gaz ok. 200 zł, woda i kanalizacja 30 zł, telefony 75,29 zł, ochrona obiektu 61,50 zł, ubezpieczanie domu `18,42 zł, wywóz odpadów stałych 27 zł, zakup żywności 300-350 zł. Nadto poniosła jednorazowe wydatki: z tytułu konserwacji pieca gazowego 250 zł, wymiany licznika wody 280,67 zł, zakup okularów 480 zł, remont nagrobka 400 zł. Wyjaśnił także, iż w lutym 2011 r. sprzedała samochód osobowy, z uwagi na brak środków finansowych na jego utrzymanie. Dochód ze sprzedaży przeznaczyła na opłatę czesnego za studia oraz bieżące opłaty. Wskazała, iż jej matka nie pracuje i do 31.08.2011 r. przebywała na bezpłatnym urlopie zdrowotnym. W roku akademickim 2010/2011 otrzymywała stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie oraz stypendium naukowe. Łączna kwota dochodu z tego tytułu wynosiła 777 zł miesięcznie przez okres 9 miesięcy. Mając na uwadze powyższe wnioskodawczyni podkreśliła, iż aktualna sytuacja życiowa jest bardzo trudna, często brakuje im środków do życia. Obecnie stara się pożyczać środki pieniężne na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego. Do oświadczenia załączyła: odpisy rachunków za media, polisę ubezpieczeniową, decyzje przyznające stypendia, potwierdzenia zapłaty czesnego za studia, umowę kupna-sprzedaży samochodu osobowego, odpisy rachunków potwierdzających poniesienie jednorazowych wydatków wskazanych w oświadczeniu oraz wyciąg z rachunku bankowego za okres od 18.02.2011 r. do 15.07.2011 r. Mając na uwadze powyższe zważono co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane wyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Oceniając sytuację materialną i życiową skarżącej w świetle przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, iż skarżąca spełnia ustawowe warunki do skorzystania z tego uprawnienia. Jak wynika ze złożonego oświadczenia, strona nie uzyskuje stałych dochodów. Utrzymuje się wraz z mężem ze stypendiów socjalnych i naukowego. Ponosi stałe wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego w kwocie ok. 782,95 zł nie licząc wydatków jednorazowych oraz wydatków na zakup paliwa. Zaś w roku akademickim uzyskiwała dochody w wysokości 777 zł miesięcznie. Pomimo zatem, iż wnioskodawczyni nie określiła kwoty zapłaconej za usługi ustanowionego w przedmiotowej sprawie profesjonalnego pełnomocnika, jak i nie wskazała od kogo i w jakiej wysokości uzyskuje pomoc pieniężną w miesiącach gdy nie uzyskuje dochodów z uczelni uznano, iż przedstawione oświadczenie jest na tyle wiarygodne, że potwierdza brak środków pieniężnych na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych. W związku z tym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.