I SA/Ol 427/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na bezczynność organu - Dyrektora Izby Skarbowej – po uchylającym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27.11.2008r., sygn. akt I SA/Ol 325/08 wraz z żądaniem wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 154 §1 p.p.s.a. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 25 lipca 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej Spółka A wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że spółka odzyskała po 10 latach zdekapitalizowany majątek trwały, zajęty wcześniej przez organy skarbowe. Spółka próbuje zbyć składniki tego majątku by zaspokoić wierzycieli. Podmiot nie zatrudnia pracowników i nie ma środków na ochronę majątku. W ostatnim okresie spółka dokonała sprzedaży maszyn i urządzeń, jednak środki ze sprzedaży są bezpośrednio przekazywane wierzycielom na zaspokojenie ich roszczeń, a jeżeli coś pozostanie na pokrycie strat. Podmiot prowadzi starania w celu sprzedaży majątku nieruchomego, jednakże ze względu na jego obciążenia, ma trudności w sprzedaży. W złożonym oświadczeniu Spółka stwierdziła, że wysokość kapitału zakładowego, majątku i środków trwałych wynosi 3.760.000 zł. Zaś bilansu nie sporządzono. Według oszacowania wartość środków trwałych za ostatni rok obrotowy wyniosła 2.000.000 zł. Nadto strona oświadczyła, że nie da się określić wysokości poniesionych strat za ostatni rok obrotowy. Spółka wykazała również ciążące na niej zobowiązania na rzecz : Urzędu Miasta około 500.000 zł, Zakładu Energetycznego około 100.000 zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Jak stanowi art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z wyżej wymienionymi przepisami przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym w tym przypadku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uzależnione jest od wykazania przez nią braku dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania, jednakże nawet w sytuacji spełnienia przez wnioskodawcę tej przesłanki, Sąd czy też referendarz sądowy rozpoznający wniosek, nie jest zobligowany do jego uwzględnienia, jak ma to miejsce w przypadku wniosku osoby fizycznej. Ustawodawca pozostawił bowiem tę kwestię uznaniu sądu lub referendarza, posługując się stwierdzeniem "prawo pomocy może być przyznane". W okolicznościach przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, iż koszty sądowe w niniejszej sprawie, na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, ograniczają się jedynie do wpisu w wysokości 100 zł (zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm./). Dlatego też, fakt posiadania przez spółkę środków trwałych o wartości około 2.000.000 zł, uniemożliwia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka przyznała, iż odzyskała zdekapitalizowany majątek trwały. Samo porównanie kwoty należnego wpisu sądowego (100 zł), z wartością środków trwałych (2.000.000 zł) prowadzi do wniosku, iż ubiegający się o przyznanie prawa pomocy podmiot posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez spółkę okoliczność, że środki uzyskane ze sprzedaży majątku trwałego przeznaczone zostaną na zaspokojenie wierzycieli, albowiem brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że koszty te powinny być zaspokojone przed kosztami sądowymi w niniejszej sprawie. Nie sposób bowiem uznać, że zaspokojenie wierzycieli spółki, stanowi argument, przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Dodatkowo wskazać należy, że Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością pomimo, że posiada osobowość prawną i jest samodzielnym podmiotem o jej losach i dalszej działalności decydują w praktyce wspólnicy posiadający udziały w kapitale Spółki. Kodeks Spółek Handlowych przewiduje instytucję czasowych wkładów wspólników tzw. dopłat. Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych i ewentualnie opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. W sytuacji zatem, gdy Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, w tym przypadku udziałowcy Spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki. Dlatego też aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". Zauważenia wymaga, że w odniesieniu do osób prawnych, a szczególnie spółek prawa handlowego, z racji tego, że są one pełnoprawnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, ze wszystkimi wynikającymi z tego faktu uprawnieniami i obowiązkami, obok analizy przesłanek ekonomicznych, należy koncentrować się także na ocenie czy podmioty takie wykazały, że podjęły niezbędne działania w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym, tj. czy przedstawiły dowody świadczące o niemożliwości uzyskania np. dopłat od wspólników, kredytu lub pożyczki, w sposób formalny dowiodły swojej niewypłacalności choćby poprzez wystąpienie o ogłoszenie upadłości. W rozpoznawanej zaś sprawie nie wykazano, że spółka uruchomiła mechanizmy prawne ( np. z zakresu prawa upadłościowego, prawa naprawczego) umożliwiające rozwiązanie trudnej sytuacji finansowej, w której znajduje się od kilku lat. Nie wykazano również, że nie jest możliwe uzyskanie dopłat od wspólników w celu opłacenia kosztów sądowych, niezbędnych na obecnym etapie postępowania sądowego tj. wpisu od skargi wysokości 100 zł. Nie wykazano także, iż środków takich nie będzie można pozyskać ze sprzedaży majątku trwałego. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji