I SA/Ol 434/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2019 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia oddala skargę. S.W. (dalej powoływany jako "skarżący", "strona",) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Kierownik Biura Powiatowego (dalej jako Kierownik BP, organ I instancji) postanowieniem z dnia "[...]"odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia "zaświadczenia o liczbie koni RE" w sprawie z wniosku o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018. W uzasadnieniu postanowienia podał, że strona uzasadniła niedotrzymanie terminu na złożenie przedmiotowego dokumentu długotrwałą chorobą oraz pobytem w szpitalu. Na udokumentowanie tego dołączono orzeczenie lekarskie, karty informacyjne leczenia szpitalnego oraz zwolnienia lekarskie. Organ I instancji wskazał, że wszystkie zwolnienia mają swoją ciągłość od dnia 25 czerwca do 6 grudnia 2018 r. (łącznie 165 dni zwolnienia, w tym 22 dni pobytu w szpitalu) oraz zawierają adnotacje ze wskazaniem lekarza, że chory może chodzić (niniejszego wskazania nie zawiera zwolnienie z dnia 18 lipca 2018 r.). Kierownik BP podkreślił, że w imieniu S.W, K.W złożyła Biurze Powiatowym ARiMR, w dniu 12 października 2018r. Wniosek o udzielenie producentowi rolnemu pomocy finansowej z tytułu wystąpienia suszy lub powodzi w 2018r., a w dniu 31 października 2018r. odwołanie od decyzji dotyczącej ww. wniosku. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu I instancji, S.W mógł dopełnić obowiązku złożenia zaświadczenia o liczbie koni w wymaganym terminie. Organ I instancji wskazał, że zaświadczenie o liczbie koni rolnik składa do Kierownika BP do dnia 31 października każdego roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ekologicznej. W opinii organu I instancji termin na złożenie zaświadczenia jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu. Utrzymując powyższe postanowienie w mocy i uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podzielił pogląd Kierownika BP o materialnoprawnym charakterze terminu wynikającego z § 9 ust. 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1784 ze zm.) dalej jako rozporządzenie ekologiczne. W ocenie organu odwoławczego skoro przepis § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego jednoznacznie stanowi, że zaświadczenie o liczbie koni, rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej, to tym samym termin ten jest dla rolnika terminem zawitym (materialnym), gdyż przyznanie płatności ekologicznej jest uwarunkowane spełnieniem przez rolnika, ustanowionych rozporządzeniem ekologicznym warunków, z których jednym jest złożenie wskazanego zaświadczenia w zakreślonym przez prawodawcę terminie. Rolnik nabędzie prawo do przyznania mu płatności ekologicznej, jeżeli łącznie spełni wszystkie warunki wymagane przez prawodawcę. Organ odwoławczy zaznaczył, że nawet w przypadku przyjęcia, że termin na złożenie zaświadczenia o liczbie koni ma charakter procesowy, to stanowisko organu jest prawidłowe. Na podstawie analizy zgromadzonej dokumentacji stwierdzono, że w dniu 12.10.2018r. K.W złożyła, w imieniu strony, w biurze powiatowym Wniosek o udzielenie producentowi rolnemu pomocy finansowej z tytułu wystąpienia suszy lub powodzi w 2018 r. Natomiast w dniu 31.10.2018 r. odwołanie od decyzji dotyczącej ww. wniosku. Podkreślono, że dzień 31.10.2018 r. był ostatnim dniem na terminowe złożenie zaświadczenia o liczbie koni. W związku z powyższym skarżący miał możliwość do uzyskania i złożenia wymaganego zaświadczenia w terminie za pomocą osób trzecich. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem strona, w skardze wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, zarzuciła naruszenia: - § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że wyznaczony termin ma charakter materialnoprawny, - art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – k.p.a., poprzez niezastosowanie w sytuacji, gdy organ powinien był zbadać wszystkie przesłanki wskazane w przedmiotowym przepisie, czego nie uczynił. W uzasadnieniu strona powołała się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I GSK 247/18, w którym uznano, że termin na złożenie oświadczenia o liczbie koni jest terminem procesowym. Ponadto skarżący opisał swoją sytuację zdrowotną. Wskazał, że w 2018 roku wykorzystał 182 dni zwolnienia lekarskiego, które upłynęły 06.12.2018 roku, po którym to okresie z powodu, iż jego stan zdrowia się nie poprawił, a wręcz pogorszył, gdyż prawie całkowicie utracił wzrok od 07.12.2018 roku do 31.12.2020 roku została mu przyznana renta z powodu całkowitej niezdolności do pracy. Zwolnienia lekarskie od dnia 25.06.2018 do 06.12.2018 roku (łącznie 165 dni, w tym 22 dni pobytu w szpitalu), które przedłożył beneficjent razem z wnioskiem o przywrócenie terminu były w jego posiadaniu, reszta zwolnień lekarskich (pozostałe 17 dni) znajduje się w dokumentacji pracodawcy. Zdaniem strony powoływanie się na zapis ze wskazań lekarza, że chory może chodzić, są mało istotne, gdyż istotą schorzenia jest utrata wzroku, która wyklucza możliwość samodzielnego poruszania się, czytania, pisania oraz samodzielnej jazdy samochodem. Składane w imieniu strony dokumenty przez K.W były reakcją na bieżące telefony oraz otrzymywane pisma i decyzje, z których treścią skarżący był zapoznawany. Złożenie w dniu 12.10.2018 roku wniosku o udzielenie producentowi rolnemu pomocy finansowej z tytułu wystąpienia suszy lub powodzi w 2018 roku, były efektem działania Ośrodka Doradztwa Rolniczego, który telefonicznie poinformował S.W o możliwości odebrania protokołu oszacowania szkód i konieczności złożenia wniosku o pomoc, który wypełniła i złożyła w jego imieniu do ARiMR K.W. Dnia 26.10.2018 roku doręczona została decyzja o przyznaniu pomocy z powodu szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2018 roku suszy lub powodzi. K.W zapoznała S.W z tą decyzją, i na jego prośbę przygotowała i złożyła w jego imieniu w dniu 31.10.2018 roku do ARiMR odwołanie od tej decyzji. Wskazano, że ze względu na stan zdrowia fizycznego i psychicznego z powodu choroby oraz utraty wzroku S.W nie mógł sam zadbać o swoje sprawy. Do tej pory to on prowadził gospodarstwo i to on dbał o sprawy dotyczące płatności. Nowa, trudna sytuacja zmusiła żonę do przejęcia obowiązków z tym związanych, jednakże sama nie jest w stanie w tak krótkim czasie zapoznać się ze wszystkimi przepisami i dopilnować wszystkiego. Jej działania wobec ARiMR w październiku 2018 r. podyktowane były impulsami zewnętrznymi, jak telefon z ODR czy doręczenie decyzji. W ocenie skarżącego uprawdopodobnił on przyczynę niedochowania terminu. Na zakończenie strona powołała się na stanowisko WSA w Olsztynie zawarte w wyroku z dnia 24 stycznia 2019 r. ,sygn. akt I SA/Ol 783/18. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całej rozciągłości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu , wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył , co następuje : W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny sądu jest kwestia zgodności z prawem postanowienia organu odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie o odmawiające przywrócenia terminu do złożenia "zaświadczenia o liczbie koni RE" w sprawie z Wniosku o przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018. Rozpoznając skargę należało uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie postępowania spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 2029/16). Dla sprawy której przedmiotem jest przywrócenie uchybionego terminu do dokonania określonej czynności prawnej kluczowe znaczenie ma pojęcie braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym o braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, takiej jak np. nagły atak zimy, przerwa w komunikacji, nagła choroba, powódź, pożar itp. Przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ustawodawca nie uzależnia bowiem uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1207/17). Tym samym przyjmuje się, że pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2401/17). Zdaniem Sądu stanowisko organu odwoławczego prezentowane w zaskarżonym postanowieniu o odmowie przywrócenia uchybionego terminu jest prawidłowe, a przedstawiona motywacja słuszna i logiczna. Dokonując oceny argumentacji skarżącego nie można bowiem uznać, iż uprawdopodobnił on brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku. Twierdzenie strony o jej stanie zdrowia i długotrwałej chorobie, nie może być uznane za wyłączające winę przy przekroczeniu terminu. Należy podkreślić bowiem, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Jak słusznie zwróciły uwagę organy w dniu 12.10.2018r. K.W złożyła, w imieniu skarżącego , w biurze powiatowym Wniosek o udzielenie producentowi rolnemu pomocy finansowej z tytułu wystąpienia suszy lub powodzi w 2018r. Natomiast w 31 października 2018 odwołanie od decyzji dotyczącej ww. wniosku. Ten sam dzień był ostatnim dniem na terminowe złożenie zaświadczenia o liczbie koni. W związku z powyższym, zdaniem Sądu skarżący miał możliwość do uzyskania i złożenia wymaganego zaświadczenia w terminie za pomocą osób trzecich. Nie przesądzając czy termin do złożenia spornego zaświadczenia jest terminem materialnym czy procesowym, podkreślić należy, że w obu przypadkach nie został on zachowany, a w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do jego przywrócenia. Mając powyższe na względzie , na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzec należało jak w sentencji wyroku.