I SA/Ol 436/09
PostanowienieWSA w Olsztynie2009-11-03
Skład orzekający: Wiesława Pierechod
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wykazała w sposób dostateczny, że nie posiada środków na ich pokrycie, biorąc pod uwagę jej majątek, obciążenia hipoteczne i egzekucyjne oraz bieżące wpływy?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że spółka nie wykazała w sposób dostateczny braku środków na ich pokrycie. Pomimo przedstawienia dokumentów dotyczących egzekucji i obciążeń hipotecznych, wartość majątku spółki, w tym nieruchomości, przewyższała wysokość zajęć, a spółka nie udowodniła należycie obciążenia wszystkich posiadanych nieruchomości. Ponadto, spółka nie zastosowała się w pełni do wezwań sądu o przedłożenie dokumentów finansowych, co uniemożliwiło pełną ocenę jej sytuacji finansowej i trwałości trudności.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku VAT i jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz WSA odmówił przyznania pomocy, jednak spółka wniosła sprzeciw. Sąd rozpoznał wniosek ponownie, analizując sytuację finansową spółki, która wskazywała na zajęcie rachunków i majątku w drodze egzekucji oraz obciążenia hipoteczne. Spółka nie przedłożyła jednak wszystkich wymaganych dokumentów, w tym deklaracji CIT-8 za okres od stycznia do lipca 2009 r. oraz wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2009r. (doręczonym w dniu 11.08.2009r.) Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówiła "A" Sp. z o.o. przyznania pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, o co skarżąca ubiegała się w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2002r. Pismem z dnia 18 sierpnia 2009r. skarżąca wniosła sprzeciw przeciwko temu postanowieniu, zatem, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. postanowienie to utraciło moc.
Należy podkreślić, że sprzeciw nie jest zwykłym środkiem zaskarżenia. Sąd na skutek sprzeciwu nie bada, czy postanowienie Referendarza narusza prawo, a na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Rozpoznając zatem wniosek z dnia 6 sierpnia 2009r. o przyznanie prawa pomocy - zwolnienia od kosztów sądowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje :
"A" Sp. z o.o. jako podstawę faktyczną żądania wskazała zajęcie rachunków oraz majątku spółki w drodze egzekucji administracyjnej, obciążenia hipoteczne nieruchomości dokonanych na rzecz Banku oraz organów podatkowych. Podniosła również, iż nie posiada wolnych od egzekucji środków finansowych, ani też dóbr, którymi mogłaby pokryć wpis od skargi i ewentualne inne koszty postępowania.
Na wezwanie referendarza sądowego dokonane na podstawie art. 255 p.p.s.a. strona złożyła dodatkowe dokumenty i oświadczenia dotyczące sytuacji finansowej. W dołączonych dokumentach znajdowały się: zawiadomienie Sądu Rejonowego dotyczący sprostowania usterki wpisu w Dziale IV "HIPOTEKA", odpis postanowienia tegoż Sądu o dokonaniu sprostowania oraz zawiadomienie z dnia 29 stycznia 2009r. o dokonaniu wpisu.
Strona załączyła również zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu - CIT 8 za rok podatkowy 2008, zajęcie rachunku bankowego w Bank dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 01.09.2008r. do kwoty 341.536,30 zł oraz zajęcie dokonane przez Dyrektora Izby Celnej z dnia 28.11.2008r. w kwocie 58.369,90zł. a także bilans sporządzony na dzień 31.12.2008r., informację dodatkową do sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia 2008r., sprawozdania z działalności zarządu za lata 2007 i 2008r., wyciągi z dwóch rachunków bankowych w banku za miesiąc czerwiec 2009r. oraz z banku za miesiąc maj 2009r. Na wezwanie Sądu z dnia 7 września 2009r. o przedłożenie deklaracji CIT-8 za okres od stycznia do lipca 2009r. Spółka nie zareagowała. Wobec dostrzeżenia błędu w adresie pod który wezwanie doręczono, pismem z dnia 24.09.2009r. Sąd ponownie doręczył wezwanie pod adres wskazany, jako adres do korespondencji. Pismo to nie zostało podjęte. Zwrócono je WSA w dniu 14.10.2009r.
Mając na uwadze argumentację strony i zgromadzone dowody należy wskazać, że zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. przyznanie pomocy prawnej osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Przyznanie pomocy prawnej ma charakter wyjątkowy, a ciężar udowodnienia faktów, na podstawie których strona wnosi o udzielenie pomocy prawnej spoczywa na stronie. To strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności podane we wniosku. Ponadto należy mieć na względzie, iż przyznanie przez Sąd pomocy prawnej osobom prawnym, przy spełnieniu przesłanki wskazanej wyżej ma charakter fakultatywny, jeżeli uzna że zachodzi taka potrzeba w świetle realizacji zasady prawa do sądu. W ocenie Sądu przedstawione w sprawie dowody i twierdzenia nie dają podstawy do uznania, iż strona w sposób dostateczny wykazała jakoby nie dysponowała dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania.
Należy zauważyć, że Spółka nie zastosowała się w pełnym zakresie do wezwania referendarza sądowego m.in. nie załączając dowodów potwierdzających zajęcie rachunków bankowych oraz wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące. Nie ustosunkowała się również do wezwania Sądu w przedmiocie dołączenia odpisu deklaracji CIT-8 za okres od stycznia do lipca 2009r.
Ocena sytuacji finansowej skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów wskazuje, że obciążenia finansowe spółki nie przewyższają wartości jej majątku Z bilansu sporządzonego na dzień 31.12.2008r. wynika, iż środki trwałe spółki wynoszą 995.154,30 zł.
Podnoszony fakt obciążenia hipoteką nieruchomości posiadanych przez stronę tytułem zobowiązań nie został przez stronę w sposób należyty udowodniony. Z załączonych zawiadomień oraz przedstawionego postanowienia Sądu Rejonowego nie wynika, kto jest właścicielem nieruchomości w stosunku do której dokonane były wpisy. Ponadto z załączonego zawiadomienia Sądu wynika, iż obciążona nieruchomość jest nieruchomością gruntową natomiast w bilansie Spółki sporządzonym na dzień 31 grudnia 2008r. wskazano, iż spółka posiada majątek trwały - w tym grunty o wartości 500.060,00 oraz budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej o wartości 495.094,30 zł., co wskazywałoby, że nawet przy przyjęciu, iż obciążona nieruchomość gruntowa jest własnością skarżącej - należy uznać, że jej wartość prawie o połowę przewyższa wysokość dokonanego zajęcia. Ponadto Spółka nie wykazała aby nieruchomości budynkowe i lokalowe figurujące w bilansie spółki sporządzonym na dzień 31 grudnia 2008r. były obciążone.
Na marginesie należy również zauważyć, iż ze sprawozdania z działalności zarządu za rok 2008r. wynika, iż spółka tylko ograniczyła swoją działalność, a nie zaprzestała jej prowadzenia w ogóle, co wobec faktu niezłożenia deklaracji z tytułu osiąganych dochodów za okres od stycznia do lipca 2009r.nie pozwala na uznanie za udowodnione, iż strona nie posiada wpływów z bieżącej działalności. Ponadto negatywnie należy ocenić fakt nie przedłożenia przez stronę wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. Dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia skargi do Sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe. Strona uchyliła się od przedstawienia części dokumentacji, której analiza mogłaby być podstawą do stwierdzenia zaistnienia przesłanek z art. 246 § 2 ust. 2 p.p.s.a
Zdaniem Sądu aktualna kondycja finansowa strony, zakres prowadzonej przez nią działalności oraz wysokość kapitału zakładowego spółki nie daje podstaw do zwolnienia jej od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 2000 zł. Nadto należy zauważyć, iż postawa strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej a jak już wspomniano wyżej to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji opisanej w przepisie będącym podstawą niniejszego rozstrzygnięcia.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło