I SA/Ol 438/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 1 sierpnia 2025r., nr SKO.55.11.2025 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu zażalenia M. S. (dalej: strona, skarżąca), działając na podstawie art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2024r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 34 § 3 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2025 r., poz. 132 ze zm., dalej u.p.e.a.) postanowieniem z 1 sierpnia 2025 r. utrzymało w mocy postanowienie Zarządu [...] Związku Międzygminnego Gospodarka Odpadami z siedzibą w [...] (dalej: Zarząd, organ I instancji) z dnia 19 maja 2025r. o oddaleniu w całości zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 kwietnia 2025 r. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy, Zarząd wystawił względem strony tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami za okresy: czerwiec - sierpień 2022 r., czerwiec - sierpień 2023 r. oraz lipiec - sierpień 2024 r. W tytule wskazano, iż egzekwowany obowiązek wynika z deklaracji. W odpowiedzi strona wyjaśniła, że nabyła prawo do nieruchomości na mocy umowy darowizny ze swoim ojcem w 2022 r., ale rodzice nadal regulowali należności związane z darowaną nieruchomością. Wskazała, iż na nieruchomości prowadzona była działalność polegająca na krótkotrwałym najmie w celach turystycznych i taki stan trwa nadal. Podkreśliła, że wyegzekwowane należności mogą doprowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia wierzyciela. W piśmie z 5 maja 2025 r. sprecyzowała, iż wnosi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej o jakim mowa w art. 33 u.p.e.a., tj. zarzut nieistnienia obowiązku i zarzut wygaśnięcia obowiązku z powodu jego wykonania. Postanowieniem z 19 maja 2025 r. organ I instancji oddalił zarzuty, wskazując iż obowiązek powstał w związku ze złożonymi przez A. K. - pełnomocnika strony deklaracjami za lata 2022-2024 r. dotyczącymi działki nr [...], a wygaśnięcie obowiązku nastąpiło dopiero przez zapłatę zaległości w wyniku egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z 1 sierpnia 2025 r. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 6m ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wskazano, że obowiązanym do poniesienia opłaty co do zasady jest właściciel nieruchomości; gmina pobiera jedną opłatę od jednej nieruchomości (jej wysokość może być zróżnicowana); obowiązek złożenia deklaracji i deklaracji zmieniającej (nowej deklaracji) ciąży na właścicielu. Obowiązek regulowania opłaty wynika z przepisów prawa materialnego (art. 6h). a nie z deklaracji (art. 6m ust. 1). Deklaracja nie jest źródłem obowiązku uiszczania opłaty, a stanowi tylko konkretyzację jej wysokości oraz sposobu obliczenia i to w formie zadeklarowanej na zasadzie samoobliczenia, którą organ może zmodyfikować poprzez wydanie decyzji. Z informacji wierzyciela wynikało, że w dniu 6 września 2024 r. strona złożyła deklarację za gospodarowanie odpadami (i jednocześnie tzw. deklaracje zerowe) za okresy: czerwiec - sierpień 2022 r., czerwiec - sierpień 2O23r. oraz lipiec - sierpień 2024r. w deklaracjach tych wymieniona zgłosiła zapotrzebowanie 5 pojemników na niezamieszkałej działce nr [...] (po jednym na: papier, szkoło, metale i tworzywa sztuczne, bioodpady oraz zmieszane), określiła liczbę ich opróżnień, stawkę opłaty oraz miesięczną kwotę opłaty, tj. 683,20 zł. Z informacji wierzyciela wynikało, iż zadeklarowane kwoty nie zostały uiszczone. Tym samym na stronie, jako na właścicielu nieruchomości ciążył obowiązek uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami. SKO wskazało, iż egzekwowany obowiązek wynika z szeregu złożonych deklaracji, w których strona precyzyjnie określiła nieruchomość której deklaracje dotyczą, okres w jakim odpady są gromadzone oraz ich rodzaj i częstotliwość odbioru, a także miesięczną kwotę opłaty. Istnienie takich deklaracji i jednocześnie brak zapłaty zadeklarowanej kwoty oznacza, że w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego istniał obowiązek podlegający egzekucji. Strona nie przedstawiła dowodu, że obowiązek został wykonany. W konsekwencji SKO uznało, że zarzut nieistnienia obowiązku nie zasługuje na uwzględnienie. Brak dowodów uiszczenia opłaty świadczy, iż niezasadnym jest również zarzut wykonania obowiązku. Kolegium podkreśliło, że w sprawie występują trzy działki, które od 2022 r. są własnością trzech różnych osób (ojciec i dwie córki) i każda z tych osób złożyła deklaracje odnośnie swojej nieruchomości. SKO zaznaczyło, że strona nie wykazała wykonania obowiązku przez jej ojca. Wpłaty ojca strony dokonywane w związku z prowadzeniem działalności turystycznej dotyczyły tylko działki, której on sam jest właścicielem i zostały zaksięgowane na jego indywidulane konto. W skardze do sądu strona reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu: 1. - rażące naruszenie art. 33 § 2 pkt 1,5 u.p.e.a. skutkujące utrzymaniem w mocy postanowienia będącego przedmiotem zażalenia w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z nieistnieniem/wygaśnięciem obowiązku, a co za tym idzie brak jest podstawy do żądania uregulowania kwot których dochodzi wierzyciel; 2. - obrazę przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, 77 §1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, w szczególności pominięcie, że uważna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala uznać, że obowiązek nie istnieje, ewentualnie wygasł, a co za tym idzie brak jest podstawy do żądania uregulowania kwot których dochodzi wierzyciel; 3. art. 11 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie przekonywania. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego go postanowienia Zarządu oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że pomimo dokonania darowizny na rzecz córek, ojciec strony regulował wszelkie należności związane z. nieruchomościami, co wynika z deklaracja ojca strony, w której ogólnie wskazano jako tytuł płatności [...], ale bez wyodrębnienia numerów czy oznaczeń działek. Zdaniem strony świadczy to o bezpodstawnym wzbogaceniu organu, gdyż wpłaty ojca strony powinny zostać zaksięgowane również, w poczet zobowiązań należnych od skarżącej, skoro dotyczą tego samego kompleksu działek wykorzystywanego do prowadzenia działalności polegającej na krótkotrwałym najmie domków oraz miejsc noclegowych. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie była zasadna. Na wstępie wskazać należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b). Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel natomiast, rozpoznając zarzut, wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.): 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Podkreślić należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez "nieistnienie obowiązku" należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych. Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł, np. z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa. Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca złożyła deklarację za gospodarowanie odpadami (i jednocześnie tzw. deklaracje zerowe) za okresy: czerwiec - sierpień 2022r. czerwiec - sierpień 2023r. oraz lipiec - sierpień 2024r. w deklaracjach tych zgłoszono zapotrzebowanie na 5 pojemników na niezamieszkałej działce nr [...] (po jednym na: papier, szkoło, metale i tworzywa sztuczne, bioodpady oraz zmieszane), określono liczbę ich opróżnień, stawkę opłaty oraz miesięczną kwotę opłaty, tj. 683.20 zł. Bezsporne jest również, że egzekwowany obowiązek powstał wskutek złożenia deklaracji. Skoro zaś organ nie miał uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, to nie było potrzeby wydawania stosownej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 6o ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w tej deklaracji. Z informacji wierzyciela wynika, iż zadeklarowane kwoty nie zostały uiszczone. Istnienie niekwestionowanej deklaracji oraz brak jej zmiany, przy jednoczesnym braku zapłaty zadeklarowanych kwot oznacza, iż zarzut nieistnienia czy wygaśnięcia obowiązku jest niezasadny. Za nieskuteczny należało również uznać zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.). W judykaturze dominuje pogląd, że zarzut wygaśnięcia w całości lub części zobowiązania może dotyczyć sytuacji, gdy dojdzie do jego wykonania w okresie pomiędzy wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a wniesieniem zarzutów, tj. w toku postępowania egzekucyjnego (tak wyrok NSA z dnia 5 lipca 2024 r. sygn. akt III FSK 1047/23, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 września 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 113/24 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 września 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 394/24). Podkreślić należy, że strona na żadnym etapie postępowania nie przedstawiła dowodu, iż obowiązek zapłaty należności został wykonany. Jak wynika z akt sprawy, egzekwowany obowiązek wynika z szeregu złożonych deklaracji, w których skarżąca precyzyjnie określiła nieruchomość której deklaracje dotyczą, okres w jakim odpady są gromadzone oraz ich rodzaj i częstotliwość odbioru, a także miesięczną kwotę opłaty. Istnienie takich deklaracji i jednocześnie brak zapłaty zadeklarowanej kwoty oznacza, że w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego istniał obowiązek podlegający egzekucji. Wskazać również należy, że w sprawie występują trzy działki, tj. nr [.2.]. [...] i [.1.] które od 2022r. są własnością trzech różnych osób i każda z tych osób złożyła deklaracje odnośnie swojej nieruchomości. A. S., będący ojcem skarżącej i jej siostry A1. K., był właścicielem działek oznaczonych numerem [...] i [.1.]. Aktem notarialnym Rep A nr [...] z dnia 13 kwietnia 2022 roku darował córce M. S. (skarżącej) zabudowaną nieruchomość oznaczoną numerem działki [...] o powierzchni [...] ha, a aktem notarialnym Rep A nr [...] z dnia 13 kwietnia 2022 roku darował córce A1. K. zabudowaną nieruchomość oznaczoną numerem działki [.1.] o powierzchni [...] ha. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wpłaty dokonywane przez A. S. w związku z prowadzeniem działalności turystycznej dotyczyły działki nr [.2.], której jest on właścicielem i zostały zaksięgowane na indywidulane konto A. S. W przypadku spornej działki [...], której właścicielką jest strona skarżąca podstawą do wszczęcia egzekucji administracyjnej było upomnienie wystawione w związku z brakiem zapłaty zobowiązania. Z postanowienia w sprawie zajęcia stanowiska wierzyciela z dnia 19 maja 2025 r. (k. 30 akt administracyjnych) wynika, że wygaśnięcie obowiązku nastąpiło dopiero przez zapłatę zaległości w dniu 30 kwietnia 2025 r. w wyniku egzekucji administracyjnej. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczności, że obowiązek został wcześniej wykonany. W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.