I SA/Ol 441/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 5 września 2018 r., o sygn. akt I SA/Ol 441/18 w przedmiocie prawa pomocy, w sprawie ze skargi F.S na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"., Nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia: I. zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu; II. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałym zakresie. F. S. (strona, skarżąca, wnioskodawczyni) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" ., w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynikało, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.958 zł netto miesięcznie. Skarżąca jest współwłaścicielką: mieszkania o powierzchni 56 m2, nieruchomości o pow. 0,20 ha, miejsca garażowego i domku letniskowego. Przy czym skarżąca oświadczyła, że nie ma możliwości sprzedaży posiadanego majątku. Argumentując wniosek wskazała, że jest inwalidką I stopnia (znaczna niepełnosprawność). Mieszka sama i sama też prowadzi gospodarstwo domowe. Jest osobą schorowaną i niedawno opuściła szpital po udarze. Na miesięczne koszty utrzymania składają się: czynsz- 650 zł, opłata za prąd i gaz - 180 zł, wydatki na leki -330 zł, zakup żywności -300 zł, środki higieny-100 zł, oraz odzież, obuwie i inne. W związku z powyższym nie stać strony na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika jak i na niezbędne koszty sądowe. Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 5 września 2018 r. przyznała skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi, w pozostałym zakresie odmówiła przyznania prawa pomocy. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podała, że jako osoba nieposiadające odpowiedniej wiedzy prawniczej uważa, iż nie mam szans podjęcie skutecznej obrony w sprawie. Zdaniem strony jej wiedza ogólna nie pozwala na podjęcie skutecznej obrony. W związku z tym konieczna staje się pomoc obrońcy. Strona podniosła, że jej obecna sytuacja nie pozwala na wynajęcie profesjonalnego obrońcy. Podała, że jest rencistką I grupy o niskiej emeryturze. Nie jest w stanie ponieść kosztów pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Nie ma innych dochodów, z których mogłaby ponieść należne koszty. Dodała, że oświadczenie o stanie rodzinnym, majtku i dochodach jest pełne i niczego w nim nie pominęła. Podała sumę wydatków oraz koszty utrzymania. W związku z tym uważa, iż należy przyjąć, że nie jest w stanie samodzielnie ponieść wydatków związanych z wynajęciem profesjonalnego obrońcy, a także nie jest sama w stanie prawidłowo się bronić. Sprawa ze względu na jej chorobę nie jest prosta tak jak się wydaje i może wymagać znajomości specjalistycznego orzecznictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.) sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z kolei art. 245 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym należy przywołać zasady sformułowane w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Stosownie do ich brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma za zadanie przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie referendarz sądowy zasadnie uznał, że strona nie ma możliwości poczynienia stosownych oszczędności celem opłacenia niezbędnych kosztów sądowych. Natomiast odmiennie Sąd ocenił kwestę przyznania stronie adwokata z urzędu. W ocenie Sądu skarżąca wykazała w sposób dostateczny, że nie dysponuje środkami, które pozwalałyby na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W ocenie Sądu argumentacja zawarta w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego przez skarżącą oraz okoliczności dotyczące je sytuacji finansowej i osobistej pozwoliły stwierdzić, iż złożony przezeń wniosek w kwestii ustanowienia pełnomocnika z urzędu zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.