I SA/Ol 441/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca),, Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka, asesor WSA Katarzyna Górska, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 21 marca 2019r. sprawy ze skargi F. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia "[...]". Wójt Gminy ustalił F.S i A.P łączne zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości, podatku leśnym oraz podatku rolnym na 2018 r. w wysokości 734 zł. Postanowieniem z dnia "[...]". Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie przez F.S terminu do wniesienia odwołania od powołanej wyżej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej zawierającej decyzję wynika, iż została ona doręczona stronie w dniu 7 lutego 2018 r., Przesyłka ta została ponownie doręczona stronie przez organ I instancji ponownie w dniu 19 marca 2018 r. Odwołanie od decyzji zostało nadane za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 21 marca 2018 r., czyli z przekroczeniem terminu, przy czym podatniczka nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Powołując treść art. 12 § 6 pkt 2, art. 223 § 2 pkt 1 i art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.), organ odwoławczy podniósł, że w przypadku ustalenia, iż odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem terminu, organ obowiązany jest wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Poza jakąkolwiek oceną organu pozostają okoliczności, z powodu których doszło do tego uchybienia. Każde uchybienie terminu, bez względu na czas jego trwania, powoduje bowiem bezskuteczność czynności procesowej, a w konsekwencji pozbawienie podatnika prawa do instancyjnej kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji. Powyższe wynika z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 128 Ordynacji podatkowej) i bezpieczeństwa obrotu prawnego. Zdaniem organu II instancji, decyzja została skierowana na właściwy adres strony. Powołując się na dokument potwierdzający doręczenie decyzji stronie w miejscu jej zamieszkania, organ ocenił jako skuteczne doręczenie dokonane w dniu 7 lutego 2018 r. W świetle bowiem treści art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uznało za prawidłowe ponownego nadania i doręczenia podatniczce decyzji w dniu 19 marca 2018 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, uzupełnionej pismem procesowym z dnia 2 stycznia 2019 r., strona skarżąca reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie postanowienia organu odwoławczego, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż organ I instancji dokonał doręczenia zaskarżonej decyzji w dniu 7 lutego 2018 r. W ocenie strony, skutkowało to uznaniem, że odwołanie od decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy doręczenie miało miejsce 19 marca 2018r. i skarżąca wniosła odwołanie w przepisanym ustawowo terminie. W uzasadnieniu skarżąca zwróciła uwagę, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 7 lutego 2018 r., które dotyczy innej decyzji z dnia "[...]". w przedmiocie podatku rolnego i podatku leśnego wydanej w sprawie o nr "[...]". Natomiast decyzja wydana w niniejszej sprawie o nr "[...]"dotyczy podatku od nieruchomości i została skarżącej doręczona dopiero 19 marca 2018 r., czego dowodzi inne zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy. Strona podniosła, że nielogiczną jest argumentacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które przyjęło, iż oba potwierdzenia odbioru dotyczą tej samej decyzji oraz że organ I instancji miał dwukrotnie doręczyć tę samą decyzję, w sytuacji, gdy nie miał żadnych powodów, aby dokonywać ponownego doręczenia. Doręczenie spornej decyzji o nr "[...]"w przedmiocie podatku od nieruchomości miało miejsce w dniu 19 marca, a nie 7 lutego 2018 r., w związku z czym odwołanie zostało wniesione w terminie. Do skargi strona dołączyła m.in. kopię pisma z dnia 8 lutego 2018 r., w którym wniosła o sprostowanie oczywistej omyłki w decyzji o nr "[...]". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pismem z dnia 21 lutego 2019r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że z ustaleń telefonicznych z pracownikiem Urzędu Gminy ustalono, że obie decyzje podatkowe z dnia "[...]"r. zostały doręczone stronie skarżącej jedną przesyłka pocztową, a zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłki zostało dołączone do akt sprawy, na potwierdzenie czego przedłożono kopie potwierdzeń odbioru decyzji przez skarżącą w dniu 7 lutego 2018 r. oraz A.P w dniu 19 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że narusza ono prawo. Zasadnicza kwestia sporna w świetle przedmiotu i treści zaskarżonego postanowienia sprowadza się w niniejszej sprawie do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja organu I instancji z dnia "[...]"r., którą ustalono stronie łączne zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości, podatku leśnym oraz podatku rolnym na 2018 r., została skutecznie doręczona w dniu 7 lutego 2018 r., czy też – jak podnosi strona skarżąca – dopiero dnia 19 marca 2018 r. Dokonana przez Sąd kontrola wykazała, że w związku z wydaniem zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, orzekanie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania było przedwczesne. Konsekwencją powyższego stwierdzenia była konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. W świetle powołanego jako podstawa prawna zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 228 Ordynacji podatkowej konsekwencją stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest nierozpatrzenie odwołania. Oznacza to, że podatnik pozbawiony zostaje prawa do kontroli instancyjnej wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Dlatego też postanowienia dotyczące stwierdzenia uchybienia terminu powinny być wydawane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po wyjaśnieniu ewentualnych wątpliwości co do doręczenia skarżonego rozstrzygnięcia oraz wniesienia środka zaskarżenia. Przepisy Ordynacji podatkowej o doręczeniach, podobnie jak i przepisy innych ustaw procesowych, mają charakter gwarancyjny. Oznacza to, że organ podatkowy ma obowiązek przestrzegać ich z urzędu, a strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań organu podatkowego lub podmiotu dokonującego doręczeń. W przypadku zaś błędnego doręczenia czynność ta musi być uznana za bezskuteczną. Naruszenie przez organ podatkowy przepisów o doręczeniach nie może bowiem działać na niekorzyść strony postępowania. Prawna ocena rozpoznawanej sprawy wymaga wskazania na te elementy stanu faktycznego, które są sporne między stronami postępowania sądowego, tj. jakiej treści decyzja została doręczona stronie w dniu 7 lutego 2018 r. i kiedy weszła ona do obrotu prawnego. Jak wynika z analizy akt niniejszej sprawy i stanowisk prezentowanych przez strony postępowania sądowego, zakwestionowane w skardze ustalenia organu odwoławczego co do okoliczności złożenia odwołania od decyzji wymiarowej oparte zostały na przyjęciu, że doręczenia decyzji dokonano prawidłowo na wskazany przez podatniczkę adres, gdyż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 29 akt adm.), na którego odwrocie wskazano m.in. numer tej decyzji "[...]", widnieje czytelny podpis skarżącej z datą odbioru 7 lutego 2018 r. Ponadto, w świetle ustaleń organu odwoławczego, tą samą przesyłką pocztową doręczono stronie również decyzję podatkową z dnia "[...]"r. o nr "[...]" (k. 37 akt sąd.). Zgodnie zaś ze stanowiskiem strony skarżącej, zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 7 lutego 2018r. dotyczyło jedynie decyzji o nr "[...]", gdyż decyzja o nr "[...]"została jej doręczona dopiero dnia 19 marca 2018 r., czego miało dowodzić inne zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy (k. 30 akt adm.). Na tle tak zarysowanej kwestii spornej zauważyć na wstępie należy, iż w świetle zasad procesowych wyrażonych w art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, postępowanie o stwierdzenie w oparciu o przepis art. 228 § 1 pkt 2 tej ustawy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie może pozbawiać strony prawa wykazania, że w istocie terminu tego dochowała. W postępowaniu tym organ nie jest też zwolniony od przestrzegania obowiązujących na gruncie Ordynacji podatkowej zasad procesowych. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, w tym przypadku, w zakresie okoliczności doręczenia decyzji organu I instancji. Jest to tym bardziej uzasadnione, że postanowienie organu administracji publicznej wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest ostateczne w administracyjnym toku instancji, a sąd administracyjny, do którego kognicji należy badanie zgodności z prawem tego rodzaju postanowień, co do zasady nie ma możliwości prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W aktach administracyjnych sprawy przedłożonych Sądowi przez organ odwoławczy znajduje się jedynie decyzja o nr "[...]"; nie przedłożono zaś decyzji o nr "[...]". Niemniej jednak ze zgodnych w tym względzie stanowisk stron postępowania wynika, że w dniu "[...]"r. zostały wydane dwie decyzje, tj. o nr "[...]"oraz o nr "[...]". Ponadto w aktach administracyjnych znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej, na których wskazano numery obu decyzji podatkowych. Strona potwierdziła odbiór tej przesyłki w dniu 7 lutego 2018 r. (k. 29 akt adm.). W odpowiedzi na korespondencję organu odebraną w dniu 7 lutego 2018 r. strona niezwłocznie pismem z dnia 8 lutego 2018r. podniosła zarzuty wobec treści decyzji o nr "[...]". Natomiast wobec decyzji o nr "[...]"odniosła się dopiero w odwołaniu z dnia 20 marca 2018 r., złożonym w reakcji na doręczenie dokonane jej w dniu 19 marca 2018 r., a w skardze do sądu administracyjnego wyjaśniła, że decyzja ta nie została jej doręczona w dniu 7 lutego 2018 r., a w dopiero w dniu 19 marca 2018 r. W aktach administracyjnych sprawy do decyzji o nr "[...]"dołączono również zwrotne potwierdzenie przesyłki pocztowej, na którym widnieje podpis skarżącej z datą 19 marca 2018 r. W świetle adnotacji organu, niniejszy dokument potwierdzenia odbioru dotyczył pisma z dnia 17 stycznia 2018 r. i został oznaczony jako "[...]" (k. 30 akt adm.). W ocenie Sądu, treść dołączonych do decyzji organu I instancji zwrotnych potwierdzeń odbioru przesyłek pocztowych, a także przebieg chronologiczny czynności procesowych podejmowanych przez stronę w reakcji na poszczególne doręczane jej przesyłki, nie pozwala w sposób niebudzący wątpliwości na stwierdzenie, że treść zwrotnego potwierdzenia odbioru, na które powołuje się organ (k. 29 akt adm.) jest zgodna ze stanem faktycznym. Zdaniem Sądu, w sprawie istnieją wątpliwości co do tego, czy w przesyłce udokumentowanej zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na które powołuje się organ, rzeczywiście znajdowały się dwie decyzje podatkowe o nr "[...]"oraz o nr "[...]", czy też – tak jak twierdzi strona skarżąca – tylko jedna z tych decyzji. W aktach sprawy znajduje się bowiem także potwierdzenie odbioru dotyczące pisma z tej samej daty co decyzja podatkowa, a ponadto zostało do tej decyzji dołączone (k. 30 akt adm.). Treść tego dokumentu nie pozwala na jednoznaczne ustalenie zawartości przesyłki pocztowej z dnia 17 stycznia 2018 r., przy czym organ odwoławczy nie podjął próby wyjaśnienia tej kwestii. Wskazał jedynie, że w dniu 19 marca 2018 r. miało miejsce ponowne doręczenie decyzji podatniczce, które nie mogło być uznane za skuteczne. Pomimo że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują ponownego doręczenia pisma procesowego, nie powziął wątpliwości co do prawidłowości doręczenia dokonanego w dniu 7 lutego 2018 r. i nie wyjaśnił przyczyn, które legły u podstaw decyzji organu I instancji o dokonaniu ponownego doręczenia decyzji o nr "[...]". Zdaniem Sądu, w przedstawionych okolicznościach sprawy organ odwoławczy powinien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w szczególności poprzez dokładne zweryfikowanie wersji strony w oparciu m.in. o dane dziennika podawczego organu I instancji oraz przesłuchanie pracownika tego organu odpowiedzialnego za nadanie i wyekspediowanie przesyłki pocztowej z organu I instancji, której dotyczyło zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 7 lutego 2018 r. Powinien też był dokonać ustaleń co do zawartości przesyłki pocztowej doręczonej stronie skarżącej w dniu 19 marca 2018 r. W zależności zaś od wyłaniających się ustaleń organ powinien podjąć ewentualne inne działania dotyczące zbadania domniemania autentyczności spornych potwierdzeń odbioru. Powstałe w niniejszej sprawie wątpliwości nie mogły być bowiem a priori rozstrzygnięte na niekorzyść strony, bez niezbędnych w tym zakresie ustaleń. Ponownie rozpatrując sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeprowadzi postępowanie dowodowe zgodnie z powołanymi wyżej przepisami art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, po czym tak zgromadzony materiał dowodowy oceni w oparciu o prawidłową podstawę materialnoprawną. W sytuacji zatem, gdy istniały podstawy do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem powołanych wyżej przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżone postanowienie należało uchylić na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).