I SA/Ol 444/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do sierpnia 2005 r. postanawia przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie przyznała K. B. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i odmówiła ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wskazano, że uwzględniając dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy i oświadczenia dotyczące aktualnej sytuacji osobistej, majątkowej i dochodowej wnioskodawczyni, a także przedłożone dokumenty potwierdzające okoliczności zaprezentowane we wniosku, tj. fakt niewysokich dochodów uzyskiwanych przez stronę i brak oszczędności, należało uznać, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie z uwagi na fakt, że w złożonym za rok podatkowy 2013 r. zeznaniu wykazała ona nadpłatę do zwrotu w kwocie 5.018 zł, a ponadto posiada zabudowaną nieruchomość o pow. 1,616 ha i niezabudowaną działkę rolną o pow. 2,4 ha, uznano, że powyższe może stanowić źródło sfinansowania ewentualnych kosztów ustanowienia pełnomocnika, którego udział na tym etapie postępowania nie był jeszcze potrzebny. W złożonym sprzeciwie skarżąca stwierdziła, że z uwagi na stan zdrowia, w okresie nasilenia objawów choroby, nie może osobiście uczestniczyć w jakimkolwiek postępowaniu. Zauważyła, że we wniosku podała, że otrzymuje rentę w kwocie tylko 480,10 zł, a nie 777,42 zł, gdyż jest ona zajęta przez komornika skarbowego. Wyjaśniła, że nadpłata z rozliczenia rocznego za 2013 r. została zaksięgowana na poczet zaległego podatku VAT. Podała też, że jest współwłaścicielem w części ułamkowej gruntu i budynków, od 8 lat obciążonych wpisem hipotecznym, związanym z toczącymi się postępowaniami i nie może sprzedać tych nieruchomości. Stwierdziła, że nie stać jej na konieczne remonty budynków, które służyły jej w działalności gospodarczej, a także na ich bieżące utrzymanie i uiszczanie podatków. Podniosła, że nie spłaciła jeszcze rat za ziemię kupioną od Agencji Nieruchomości Rolnych. Wyjaśniła, że rachunek bankowy jest zajęty, co powoduje, że nie może go zamknąć i jednocześnie naliczane są opłaty bankowe, więc na tym rachunku jest coraz większe saldo ujemne. Nie stać jej natomiast na spłatę zadłużenia. Wyjaśniła też, że przedłożyła wyciąg, którym dysponowała, gdyż za nowe zaświadczenie musiałaby zapłacić ok. 50 zł, co stanowi dla niej znaczącą kwotę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wobec czego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym podlega ponownemu rozpatrzeniu. Co do zasady w postępowaniu sądowym strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Przyznanie prawa pomocy winno być zatem stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia odstępstwo od generalnej reguły. W myśl bowiem z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając w świetle przedstawionych wyżej przesłanek sytuację finansową skarżącej Sąd uznał, że spełnia ona warunki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Za przyznaniem prawa pomocy przemawia trudna sytuacja materialna skarżącej. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z uczącą się w szkole średniej córką. Rodzina zamieszkuje w domu o pow. ok. 160 m², stanowiącym współwłasność skarżącej i jej dzieci. W skład jej majątku wchodzi ponadto współwłasność niezabudowanej działki (pow. 2,4 ha) i współwłasność działki (pow. 1,6116 ha), na której posadowione są dwa budynki (o pow. 331 m² i 216 m²), wymagające natychmiastowego remontu, związane z prowadzoną wcześniej działalnością gospodarczą. Organy celne i podatkowe na poczet przyszłych zobowiązań ustanowiły hipotekę przymusową na tych nieruchomościach oraz wyposażeniu i urządzeniach budynków. Nieruchomości tych nie można więc uznać za realne źródła finansowania kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżąca nie dysponuje również zasobami pieniężnymi, gdyż na posiadanym przez nią rachunku bankowym saldo wynosi (-) 149,07 zł, a ponadto nie posiada ona wartościowych przedmiotów. Rodzina utrzymuje się wyłącznie z renty chorobowej skarżącej (w kwocie 480,10 zł) i renty rodzinnej córki (w kwocie 396,45 zł). Skarżąca zawiesiła bowiem prowadzenie działalności gospodarczej w grudniu 2013 r. Jak wynika z wyjaśnień skarżącej, z uzyskiwanych dopłat do działki rolnej spłaciła trzy raty za zakup tego gruntu. Podała, że reguluje opłaty za energię elektryczną (pok. 200 zł), wodę i wywóz nieczystości (ok. 90 zł), gaz (ok. 50 zł), wywóz śmieci (22 zł), znacznie po terminach płatności. Z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że na dzień 9 maja 2014 r. posiadała zaległość w opłatach za wodę za lata ubiegłe w wysokości 476,86 zł (w tym odsetki w kwocie 79,20 zł). Skarżąca, z uwagi na swój stan zdrowia, wydatkuje ok. 50 zł na leki. Dodała, że na własne potrzeby uprawia warzywa i owoce. Trudnej sytuacji materialnej skarżącej nie zmienia fakt, że w zeznaniu rocznym za 2013 r. wykazała nadpłatę w podatku dochodowym w kwocie 5.018 zł. Z uwagi bowiem na posiadane zaległości podatkowe, stosownie do art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej, kwota ta została zaliczona z urzędu na poczet zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że skarżąca wykazała, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uzyskiwanego stałego dochodu i posiadanego majątku nie jest możliwe obiektywnie wygospodarowanie kwoty niezbędnej do pokrycia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 200 zł i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W konsekwencji Sąd uznał, że zachodzą przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.