I SA/Ol 447/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 7 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P U-H "A" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: określenia wysokości opłaty paliwowej za miesiące od grudnia 2005 r. do grudnia 2006 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 25 lipca 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu PPPr. PUH "A" Sp. z o.o., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Argumentując wniosek Spółka oświadczyła, że w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wydano m.in. decyzję, którą określono zobowiązania podatkowe w podatku akcyzowym za m-ce: IV-XII 2006r. w łącznej kwocie 2.380.410 zł. Powyższa decyzja stanowiła podstawę do wydania decyzji w sprawie opłaty paliwowej za XII 2005 r. i I-XII 2006 r. w łącznej kwocie 142.975,30 zł. Skarżąca podkreśliła, że na skutek postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i Dyrektora Izby Celnej dokonano zajęcia rachunków bankowych Spółki. Wyjaśniła, że na dzień 31.12.2010 r. Spółka poniosła stratę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 57.298,63 zł, zobowiązania Spółki wyniosły 532.25429 zł, stan zapasów towarów wynosił 87.056,25 zł, zaś środki pieniężne w kasie i na rachunku bankowym wynosiły łącznie 15,13 zł. Wskazała, że w stosunku do roku poprzedniego tj. 2009 przychody Spółki zmalały o ponad 50%. Spółka nie posiada środków trwałych, ani wartości niematerialnych i prawnych. Nadto na dzień dzisiejszy Spółka nie posiada środków pieniężnych pozwalających na dokonanie wpisu sądowego, a chce skorzystać z prawa do obrony. W ocenie skarżącej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Nadto z formularza wniosku PPPr. wynikało, że kapitał podstawowy Spółki wynosi 72.000 zł. Natomiast na posiadanych rachunkach bankowych w dwóch bankach Spółka dokonane są zajęcia na kwoty 1.100 zł oraz 3.497.284,60 zł. Do wniosku załączyła: CIT-8 za 2010, z którego wynika, że za rok podatkowy Spółka uzyskała przychody w wysokości 1137832,20 zł, poniosła koszty 1193469,12 zł, stratę określiła na kwotę 55.636,92 zł.; bilans na dzień 31.12.2010 r. potwierdzający dane przedstawione w oświadczeniu; rachunek zysków i strat za 2010; wyciąg bankowy z Banku za okres od 1.06.2011 r. do 30.06.2011 r., potwierdzający fakt posiadania blokady na rachunku na kwotę 3.497.284,60 zł oraz brak środków pieniężnych na rachunku bankowym na koniec czerwca br.; trzy zajęcia prawa majątkowego stanowiące udziały w Sp. z o.o. u dłużnika zajętej wierzytelności; zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego; dwa zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony skarżącej wezwanie z dnia 02.08.2011 r. W wezwaniu tym zwrócono się o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: - oświadczenia, czy z umowy spółki wynika obowiązek dokonywania przez wspólników dopłat, w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, lub w celu jej dokapitalizowania; bądź czy umowa spółki była w tym celu zmieniana, - czy i jakie uchwały zostały podjęte w związku z wykazaną stratą w kwocie 57.298,63zł, - przedłożenia pełnych sprawozdań finansowych za lata 2009, 2010 (bilans, z wyjątkiem bilansu za rok 2010 i rachunku zysków i strat za rok 2010, rachunek przepływów środków pieniężnych) wraz z informacją dodatkową, - sprawozdania z działalności zarządu za lata 2009, 2010, -przedłożenia z ksiąg rachunkowych zestawienia obrotów i sald na dzień 2.08.2011r. - wyjaśnień, czy skarżąca posiada majątek nie wprowadzony do ewidencji środków trwałych w przypadku odpowiedzi pozytywnej wskazać posiadany majątek, - wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, także tych obsługujących zadłużenie z tytułu posiadanych kredytów lub innych zobowiązań za okres od 01.03.2011 r. do 2.08.2011 r., - przedłożenie zestawień środków trwałych z podziałem na grupy wg. Klasyfikacji Środków Trwałych za rok 2010, oraz za okres od 1.01.2011 r. do 2.08.2011 r., - przedłożenie innych oświadczeń oraz dokumentów mogących potwierdzić sytuację finansową skarżącej (np. możliwości skorzystania z dopłat od wspólników Spółki poprzez określenie sytuacji finansowej wspólników Spółki ). Wezwanie powyższe awizowano dnia 4.08.2011 r. oraz dnia 12.08.2011 r. W rozpoznawanej sprawie w dniu 19.08. 2011 r. przyjęto, że skarżącej doręczono, na podstawie art. 73 p.p.s.a. w trybie zastępczym, wezwanie do uzupełnienia wniosku na podstawie art. 255 p.p.s.a. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia wniosku upłynął zatem z dniem 26.08.2011 r. Skarżąca do dnia 7.09.2011 r. nie złożyła dodatkowych materiałów na wezwanie z dnia 2.08.2011 r. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek środków postępowania czy dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 u.p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku Sąd (referendarz sądowy) rozpatruje w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze to, że na skarżącej spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do referendarza sądowego należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Brzmienie przywołanego art. 246 § 2 nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanką zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych jest skuteczne wykazanie przez nią braku środków pieniężnych wystarczających na sfinansowanie kosztów. Dodać należy, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów, ale także, że nie ma ich mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz" J.P.Tarno, Wyd. Prawn. LexisNexis; W-wa 2006 r. wyd. II, str. 504). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez Spółkę oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj; przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie stwierdzić należy, że Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Skoro, w odniesieniu do strony skarżącej nie zainicjowano wymienionych wyżej postępowań, nie można mówić o występowaniu przesłanki niewypłacalności pomimo, iż wskazuje, że poniosła stratę na dzień 31.12.2010 r. w kwocie 57.298,63 zł. Z analizy zaś przedłożonego bilansu za rok 2010 oraz rachunku zysków i strat wynika, że w roku 2010 przychód netto ze sprzedaży wyniósł 1.137.832,20 zł natomiast w związku z uzyskanym przychodem Spółka poniosła koszty w wysokości 1.185.165,38 zł. Przedstawione dane wskazują, że Spółka prowadziła działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach, a wydatki z tytułu kosztów oznaczają, że dysponowała ona środkami na ich ponoszenie. Niewątpliwie wysokość obrotów wynikająca z przedstawionych dokumentów księgowych uległa znacznemu zmniejszeniu, jednakże pomimo to w ocenie referendarza sądowego nie może to stanowić argumentu przemawiającego za przyznaniem stronie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto analiza przestawionych dokumentów wskazuje, że Spółka na dzień 31.12.2010 r. posiadała należności krótkoterminowe w wysokości 545.549,09 zł. Zaznaczyć przy tym należy, że w złożonym oświadczeniu strona nie odniosła się do tej kwestii w żaden sposób. Dodatkowo z przedstawionego zestawienia wynikało, że na koniec 2010 r. Spółka posiadała (zapasy) towary handlowe w magazynach hurtowych na łączną wartość 87.056,25 zł. Zauważyć należy, że w związku z brakiem złożenia odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie dodatkowych oświadczeń, oceniając wniosek strony orzekający oparł się wyłącznie na oświadczeniach i dokumentach przedłożonych przez Spółkę, które określały sytuację finansową strony na dzień 31.12.2010 r. Oceniając przedstawione oświadczenie stwierdził, że Spółka ma możliwość sfinansowania należnych kosztów sądowych. Prowadzi działalność w znacznym rozmiarze, nadto posiada należności krótkoterminowe jak i zapasy, które wielokrotnie (na koniec 2010 r.) przekraczały wysokość należnego wpisu tj. kwotę 2.000 zł. Tym samym, w okolicznościach przedmiotowej sprawy orzekający doszedł do przekonania, że wniosek podatnika nie zasługuje na uwzględnienie. Zestawienie tych informacji z wartością należnych kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, przemawia za uznaniem, iż nawet przyjmując, iż Spółka ma trudności finansowe, to pomimo tych trudności nadal prowadzi działalność gospodarczą. Tym samym winna liczyć się również z koniecznością opłacenia należnych kosztów sądowych. Wskazać przy tym należy, że pomimo wezwania skarżąca nie przedłożyła pełnego sprawozdania finansowego za okres za lata 2009 i 2010 r. , zestawienia obrotów i sald na dzień 2.08.2011 r., oświadczenia w zakresie ewentualnych dopłat przez wspólników, oraz wyciągów z posiadanych rachunków i ewentualnie lokat bankowych. Niewątpliwie bowiem Spółka w związku z obsługą posiadanych zobowiązań z tytułu kredytów musi posiadać rachunki bankowe. Przedstawiony wyciąg bankowy z rachunku bankowego prowadzonego przez "A" Bank dotyczy okresu od 01.06.2011 r. do 30.06.2011 r. Zaznaczyć przy tym należy, że Spółka ujawniła dwa rachunki bankowe. Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z dnia 02 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity z 2010 r., Dz. U. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) przedsiębiorca ma obowiązek dokonywania i przyjmowania płatności w obrocie profesjonalnym (z innymi przedsiębiorcami w związku z wykonywaną działalnością) za pośrednictwem rachunku bankowego. Bez wątpienia zatem, przedłożony wyciąg z rachunku bankowego, z saldem na dzień 30.06.2011 r. 0,40 zł, na którym dokonana jest tylko jedna transakcja w postaci wpłaty gotówkowej w kwocie 39 zł nie może być jedynym czynnym rachunkiem bankowym spółki, na którym dokonywane są jej operacje finansowe, zwłaszcza, że w samym wniosku o przyznanie prawa pomocy wspomniała o dwóch rachunkach bankowych, zajętych. Zaś do wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączyła zawiadomienie z dnia 27.12.2010, z którego wynika, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego prowadzonego w "B" BANK Zatem powyższe potwierdza, iż Spółka posiada przynajmniej trzy rachunki bankowe. Wyjaśnić przy tym należy, że istotną kwestią dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest też ustalenie możliwości skorzystania przez Spółkę z dopłat od wspólników. Kodeks Spółek Handlowych przewiduje bowiem instytucję czasowych wkładów wspólników tzw. dopłat. Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych i ewentualnie opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. W sytuacji zatem, gdy Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, w tym przypadku udziałowcy Spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki. Nie złożone w tym zakresie oświadczenia w ocenie referendarza nie może stanowić rzetelnej informacji o realnych możliwościach sfinansowania dopłat przez wspólników. W tym zakresie zgodnie z wezwaniem skarżąca powinna przedłożyć oświadczenia :czy z umowy spółki wynika obowiązek dokonywania przez wspólników dopłat w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki lub w celu jej dokapitalizowania; bądź czy umowa spółki była w tym celu zmieniana, w przypadku odpowiedzi pozytywnej należy podać w jakich granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału zostały ustalone dopłaty. Podkreślić przy tym należy, że aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na sfinansowanie kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.