I SA/Ol 454/08

Dnia 11 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2009 roku wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy - ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: przyznać Z. K. prawo pomocy obejmujące ustanowienie doradcy podatkowego. Z. K. złożył wniosek o przyznanie mu prawo pomocy obejmujące ustanowienie doradcy podatkowego. Postanowieniem dnia 3 grudnia 2008 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie przyznał Z. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Dnia 12 grudnia 2008 roku Okręgowa Rada Adwokacka na podstawie w/w postanowienia wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu adwokata J. S. Dnia 19 grudnia 2008 roku Z. K. udzielił adwokatowi J. S. pełnomocnictwo do zastępstwa przed sądami powszechnymi i przed Sądem Najwyższym i Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w sprawie własnej. Zgodnie z wnioskiem z dnia 9.01.2009 roku adw. J. S. otrzymał 21 stycznia 2009 roku wyrok wraz z uzasadnieniem. Natomiast dnia 29.01.2009 roku pełnomocnik skarżącego adwokat J. S. złożył oświadczenie, iż nie znajduje on podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 07.01.2009 r. w sprawie I SA/Ol 454/08 i jednocześnie wniósł o przyznanie mu wynagrodzenia za sporządzenie niniejszej opinii, które nie zostało zapłacone ani w całości, ani w części. W przeciwieństwie do uregulowania zawartego w art. 118 kpc ustanowienie adwokata z urzędu nie jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa przez stronę. Staje się on pełnomocnikiem strony dopiero z chwilą udzielenia mu stosownego umocowania (art. 36 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej p.p.s.a.). Dnia 19 grudnia 2008 roku Z. K. udzielił adwokatowi J. S. pełnomocnictwo do zastępstwa przed sądami powszechnymi i przed Sądem Najwyższym i Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym. Zakres pełnomocnictwa został ograniczony do niektórych tylko czynności w tym postępowaniu, do postępowania w pierwszej instancji. W związku z tym Z. K. nie ma pełnomocnika uprawnionego do rozstrzygnięcia kwestii skargi kasacyjnej. Udzielenie pełnomocnictwa adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu nie oznacza po ich stronie obowiązku dokonania czynności procesowej. Mogą oni odmówić jej dokonania (np. sporządzenia skargi kasacyjnej), jeżeli jest ona niedopuszczalna lub oczywiście bezzasadna – por. uchwała SN z 21 września 200r., III CZP 14/00 ( OSNCP 2001, nr 2, poz. 21 ). Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 §1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze sytuację materialną skarżącego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Wskazać należy, iż skarżący, na którym to spoczywa ciężar udowodnienia, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, w wystarczający sposób uwiarygodnił swoją rzeczywistą sytuację materialną, bytową i rodzinną, wykazując, iż jest ona na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Skarżący przedłożył dokumenty potwierdzające aktualną wysokość otrzymywanych przez niego środków pieniężnych, stałych z tytułu renty oraz dodatkowych w postaci okresowego dodatku mieszkaniowego. Złożył oświadczenia, potwierdzone przedłożonymi dokumentami w zakresie miesięcznych wydatków, jak również wyjaśnił swoją sytuację majątkową. Na podstawie złożonych oświadczeń i dokumentów stwierdzić można, iż wnioskodawca utrzymuje się z bardzo ograniczonych środków finansowych, jednakże jego wydatki, przy racjonalnym gospodarowaniu tymi środkami, nie przekraczają uzyskiwanego dochodu i mogą wystarczać na skromne utrzymanie. Trudno zatem uznać, aby ze środków finansowych jakimi dysponuje miesięcznie wnioskodawca (z tytułu renty i dodatku mieszkaniowego), był on w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania sądowego oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto zauważyć należy, iż skarżący nie posiada majątku, który umożliwiłby pozyskanie środków pieniężnych na pokrycie należnych kosztów postępowania sądowego. Mieszkanie, w którym zamieszkuje służy bowiem zaspokojeniu jego własnych potrzeb mieszkaniowych. W tej sytuacji, za uzasadnione uznać należy, przyznanie skarżącemu prawa pomocy obejmujące ustanowienie doradcy podatkowego. Zachowuje natomiast aktualność postanowienie referendarza w przedmiocie zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. W związku z tym na podstawie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w jak w sentencji postanowienia.