I SA/Ol 458/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 14 września 2009r. (doręczonym w dniu 17 września 2009r.) Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówiła L. C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, o co skarżący ubiegał się w związku ze złożoną skargą na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych. Pismem z dnia 24 września 2009r. skarżący wniósł sprzeciw przeciwko temu postanowieniu, zatem stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. postanowienie to utraciło moc. Sąd na skutek sprzeciwu nie bada czy postanowienie Referendarza sądowego narusza prawo, a na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając wniosek skarżącego L. C. z dnia 6 sierpnia 2009r. o przyznanie prawa pomocy tj. zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego na kwotę 200zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest właścicielem nieruchomości (domu) o pow. 108 m2, właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 1,18 ha oraz współwłaścicielem nieruchomości rolnej o pow. 10,99 ha. Ze złożonego formularza wynika, że skarżący nie posiada innego majątku: nieruchomości, przedmiotów wartościowych czy zasobów pieniężnych. Ponadto skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż od chwili śmierci współwłaściciela jego nieruchomości rolnej tj. od dnia 9 lutego 2008r. toczy się postępowanie sądowe o zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego, a sąd na czas postępowania sądowego zakazał sprzedaży hodowanych zwierząt jeleni. Skarżący nadto wyjaśnił, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła mu dopłat bezpośrednich w 2007 roku, że względu na konflikt kontroli krzyżowej, natomiast sprawa dopłat za rok 2008 jest w na etapie postępowania przed sądem administracyjnym. Na zakończenie skarżący stwierdził, że jego dochody równają się zeru. W związku z faktem, że oświadczenie strony zawarte we wniosku było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego skarżącego, Referendarz sądowy pismem z dnia 25 sierpnia 2009r., na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: 1. oświadczenie w zakresie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego tj: kosztów utrzymania posiadanej nieruchomości, wydatków na żywność, zakup niezbędnej odzieży, obuwia itp., 2. przedłożenie odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków, 3. oświadczenie z jakich źródeł dochodu pochodzą środki na niezbędne utrzymanie gospodarstwa domowego, w związku ze złożonym oświadczeniem, iż nie posiada żadnych źródeł dochodu, 4. odpisów wyciągów z posiadanych rachunków lokat bankowych za ostatnie 6 miesięcy br. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 2 września 2009r. złożył oświadczenie, że wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego tj. opłaty za prąd i wodę wynoszą ok. 120 zł miesięcznie. Wyjaśnił, że nie zna kosztów związanych z zakupem żywności, gdyż sześć dni w tygodniu przebywa u swoich rodziców gdzie obecnie zamieszkuje i żywi się na ich koszt. Dodatkowo wyjaśnił, że pieniądze na utrzymanie jego domu pochodzą także od jego rodziców. Jednocześnie skarżący wskazał, że posiada rachunek bankowy w banku Spółdzielczym na którym brak jest lokat bankowych. Do swojego oświadczenia skarżący załączył fakturę VAT za pobraną wodę, wezwanie do zapłaty z Banku Spółdzielczego, faktury VAT za energię elektryczną za okres od 18 listopada 2008r. do 10 lutego 2009r. i za okres od 10 lutego 2009r. do 7 sierpnia 2009r. W piśmie z dnia 24 września 2009r. dodatkowo wyjaśnił, że codziennie dojeżdża do rodziców rowerem 8 km, tam przebywa i pomaga rodzicom w robieniu codziennych zakupów, zajmuje się drobnymi pracami w ich mieszkaniu, wyjściem do lekarza i apteki, popołudniu wraca na fermę. Częstotliwość jego odwiedzin u rodziców zależy od warunków atmosferycznych i natłoku pracy na fermie. Wskazał, że dom który budował jest w stanie surowym - zamkniętym, a bank nie udzieliłby mu pożyczki ze względu na brak dochodów. Mając na uwadze stanowisko prezentowane przez skarżącego w toku postępowania w kwestii przyznania prawa pomocy należy wskazać, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: – w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania – w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawo pomocy powinno być stosowane tylko wobec strony, która rzeczywiście nie jest w stanie partycypować w kosztach procesu. Ciężar przedstawienia niezbędnych informacji oraz dowodów obrazujących sytuację materialną spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytego w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika jednoznacznie, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z dowodów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości (domu w stanie surowym-zamkniętym) o pow. 108 m2, właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 1,18 ha oraz współwłaścicielem nieruchomości rolnej o pow. 10,99 ha. Wnioskodawca jest rolnikiem współwłaścicielem gospodarstwa rolnego zajmującego się hodowlą jeleni. Zamieszkuje z rodzicami z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ze względu na brak dochodów rodzice strony ponoszą całkowite koszty jego utrzymania. Należy wskazać, że sąd nie miał pełnej możliwości zbadania rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Wnioskodawca pomimo wezwania nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wykazania dochodów swoich jak i osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe. Zgodnie zaś z art. 246 p.p.s.a to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej, a do uwzględnienia wniosku nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej strony skarżącej nie poparte żadnymi dowodami. Strona nie wskazała żadnych rozliczeń związanych z prowadzonym gospodarstwem rolnym ani nie wykazywała kwot otrzymywanych na utrzymanie jako pomoc od rodziny. Powyższe znacznie utrudniło sądowi dokonanie realnej oceny możliwości poniesienia przez stronę kosztów o których zwolnienie się ubiega. Biorąc pod uwagę jednak tylko sam stan posiadania skarżącego tj. posiadanie majątku trwałego w postaci domu w stanie surowym-zamkniętym o pow. 108 m2 oraz dwóch nieruchomości rolnych o pow. 1,18 ha (własność) i o pow. 10,99 ha (współwłasność) należy uznać że stronę stać na poniesienie częściowych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, skoro istnieje realna możliwość zbycia czy obciążenia posiadanych nieruchomości co może przynieść realne korzyści dla wnioskodawcy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a postanowił jak w sentencji.