I SA/Ol 458/18

WyrokWSA w Olsztynie2018-09-12

Skład orzekający: Ryszard Maliszewski, Wojciech Czajkowski, Przemysław Krzykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie opłat abonamentowych RTV jest zasadna, gdy strona skarżąca twierdzi, że korzysta z ustawowego zwolnienia, ale nie przedstawiła dowodów jego dopełnienia w placówce pocztowej?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego za zgodne z prawem. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że strona skarżąca nie wykazała skutecznego dopełnienia formalności związanych z ustawowym zwolnieniem z opłat abonamentowych RTV, mimo wezwań organów. Brak przedstawienia dowodów potwierdzających prawo do zwolnienia w placówce pocztowej uniemożliwił umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie zaległych opłat abonamentowych RTV. Skarżący twierdził, że korzysta z ustawowego zwolnienia, jednak nie przedstawił dowodów potwierdzających dopełnienie formalności w tym zakresie w placówce pocztowej. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy uznali, że należność jest wymagalna, a brak dowodów na zwolnienie uniemożliwia umorzenie postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę F.W. (dalej jako "strona", "skarżący", "zobowiązany", "abonent") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z uzasadnienia poddanego kontroli Sądu rozstrzygnięcia wynika m.in., że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku F.W , na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]" wystawionego przez Wierzyciela - P. Przedmiotowy tytuł wykonawczy obejmuje należności pieniężne z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2012 r. do marca 2017 r., w łącznej kwocie należności głównej 1.276,50 zł. Jak wynika z treści tytułu wykonawczego, podstawą prawną egzekwowanych na jego podstawie należności pieniężnych jest przepis art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1204 ze zm.). Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniu "[...]"r., w wyniku doręczenia zobowiązanemu odpisu powyższego tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia "[...]"r., o zajęciu świadczenia emerytalnego skarżącego (czynność skuteczna - pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych "[...]"r.). Pismem z dnia 13 września 2017 r. (sprecyzowanym pismem z dnia 22 września 2017 r.) skarżący, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]" r., wskazując jako podstawę prawną złożonego wniosku art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, ze zm.; powoływana dalej jako: u.p.e.a.), tj. brak wymagalności dochodzonego obowiązku z uwagi na ustawowe zwolnienie z opłaty abonamentowej rtv. Pismem z dnia 26 września 2017 r., organ egzekucyjny zwrócił się do Wierzyciela - P, z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie podniesionego w treści powyżej wskazanych argumentu brak wymagalności dochodzonego obowiązku. W odpowiedzi, pismami z dnia 3 listopada 2017 r. oraz 25 stycznia 2018 r. Wierzyciel poinformował, iż nie posiada dokumentów potwierdzających dopełnienia przez zobowiązanego formalnego obowiązku zgłoszenia w urzędzie pocztowym nabycia uprawnień do korzystania ze zwolnienia z opłaty abonamentu rtv, a także nie odnotowano zgłoszenia wniosku abonenta ww. KRRiT w sprawie umorzenia zaległości opłaty abonamentowej rtv. Wobec powyższego, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]". Wierzyciel uznał za w pełni uzasadnione. W celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy, w związku z powyższym stanowiskiem Wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego, pismem z dnia 5 lutego 2018 r., zwrócił się do zobowiązanego z prośbą o przedłożenie dokumentów potwierdzających zgłoszenie przez abonenta w placówce pocztowej nabycia uprawnień do korzystania ze zwolnienia z opłaty abonamentu rtv. W odpowiedzi zobowiązany wskazał, iż komplet dokumentów został przesłany Wierzycielowi w dniu 18 kwietnia 2017 r. Mając na uwadze powyższe, organ egzekucyjny pismem z dnia 15 lutego 2018 r., ponownie zwrócił się do Wierzyciela z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie podnoszonego przez zobowiązanego braku wymagalności dochodzonego obowiązku. W odpowiedzi, Wierzyciel pismem z dnia 7 maja 2018 r., ponownie wskazał, iż nie posiada dokumentów potwierdzających dopełnienia formalnego obowiązku zgłoszenia w urzędzie pocztowym nabycia uprawnień do korzystania ze zwolnienia z opłaty abonamentu rtv. W załączeniu Wierzyciel przesłał kserokopię pisma z dnia 23 maja 2018 r., skierowanego do skarżącego, będącego odpowiedzią na pismo abonenta z dnia 25 kwietnia 2017 r. W odpowiedzi Wierzyciel podtrzymał stanowisko, iż należało uznać, że w przypadku skarżącego nie zostało dokonane skuteczne zwolnienie z opłat abonamentowych. Według danych posiadanych przez Wierzyciela, F.W, na indywidualnym numerze abonenta (nr "[...]") posiada status abonenta płatnego. Postanowieniem z dnia "[...]"., Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie przepisu art. 59 § 3 i § 4 u.p.e.a., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]", wystawionego przez Wierzyciela – P . Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu "[...]"r., w trybie przewidzianym w art. 43 k.p.a. (doręczone żonie - "[...]"). Pismem z dnia 28 sierpnia 2018 r. strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o: - odrzucenie wydanego postanowienia; - odrzucenie tytułu wykonawczego z dnia "[...]"; - nakazanie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego i Dyrektorowi P S.A. przestrzeganie prawa administracyjnego i ustawowego prawa do zwolnień opłat abonamentowych osób, które dopełniły wymogi formalne uprawniające do ww. zwolnień; - rozpoznanie skargi z dnia 13 września 2017 r., która została błędnie zakwalifikowana przez organ egzekucyjny jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W treści zażalenia podniesiono, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego rażąco naruszył prawo wydając zaskarżone postanowienie, bowiem tytuł wykonawczy z dnia "[...]"został wystawiony bezpodstawnie. Umorzenie postępowania na obecnym etapie, gdy "sprawa istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego w przedmiocie złożenia dokumentów uprawniających do zwolnienia od opłaty abonamentowej jest kwestionowana" jest, zdaniem skarżącego, niedopuszczalne. Skarżący podniósł ponadto, iż dopiero prawomocny wyrok sądu, ustalający ustawowe zwolnienie z opłaty abonamentowej i utrzymujący w mocy powyżej wskazany tytuł wykonawczy upoważni organ egzekucyjny do prowadzenia egzekucji administracyjnej na jego podstawie. Zarzucił, iż organ egzekucyjny wydając zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego "rażąco naruszył prawa postępowania administracyjnego oraz prawa i dobra osobiste zapisane w Konstytucji RP". Skarżący wskazał, iż złożenie pisma z dnia 22 września 2017 r., w którym sprecyzował żądanie wniesione w dniu 17 września 2017 r., jako wniosek o umorzenie postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]"r., było "nieprzemyślanym błędem". Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie "postępowanie skargowe", o które wnioskował pismem z dnia 13 września 2017 r., nie zostało podjęte przez organ egzekucyjny. Utrzymując zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że nieuzasadniony pozostaje zarzut zobowiązanego, dotyczący nieprawidłowego zakwalifikowania wniosku strony z dnia 13 września 2017 r., jako wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a nie jako skargi na czynność egzekucyjną na podstawie art. 54 u.p.e.a. Wskazano, że z akt przedmiotowej sprawy wynika jednoznacznie, iż w wyniku wezwania organu egzekucyjnego, o sprecyzowanie żądania wniesionego przez skarżącego pismem z dnia 13 września 2017 r., w piśmie z dnia 22 września 2017 r. wskazał on, iż "wniosek z dnia 13 września 2017r. złożony do Naczelnika Urzędu Skarbowego należy traktować jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego". W związku z powyższym uznano za prawidłowe zakwalifikowanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego pisma z dnia 13 września 2017 r., jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. W dalszej części organ powołał treść art. 59 § 1, 2 oraz 4 u.p.e.a. i stwierdził, że nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego. Żadna z okoliczności wynikających z brzmienia art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a, stanowiąca podstawę umorzenia prowadzonej egzekucji, nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów proceduralnych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podał, że w przedmiotowej sprawie, do podnoszonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku odniósł się Wierzyciel wskazując w treści pism z dnia 3 listopada 2017 r., 25 stycznia 2018 r. oraz 7 maja 2018 r. wskazując, iż dochodzona na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]". należność pieniężna z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2012 r. do marca 2017 r. jest wymagalna. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie powyższego tytułu wykonawczego Wierzyciel uznał za w pełni uzasadnione. Wierzyciel wskazał ponadto, iż nie posiada dokumentów potwierdzających dopełnienia formalnego obowiązku zgłoszenia w urzędzie pocztowym nabycia uprawnień do korzystania ze zwolnienia z opłaty abonamentu rtv. Zatem uznał, iż w przypadku zobowiązanego nie zostało dokonane skuteczne zwolnienie z opłat abonamentowych. Jak wskazał Wierzyciel, zgodnie z treścią art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, osoby korzystające ze zwolnień od opłat abonamentowych z wyjątkiem osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2, obowiązane są zgłosić placówce pocztowej operatora wyznaczonego, o której mowa w ust. 3, zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które mają wpływ na uzyskane zwolnienia, w terminie 30 dni od dnia, w którym taka zmiana nastąpiła. Zwolnienie z opłat z tytułu abonamentu rtv przysługuje, zgodnie z art. 4 ust. 3 powyższej ustawy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce urzędu pocztowego oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Organ nadzoru wskazał, że organ egzekucyjny, pismem z dnia 5 lutego 2018r., poprosił zobowiązanego o przedłożenie dokumentów potwierdzających zgłoszenie w placówce pocztowej nabycia uprawnień do korzystania ze zwolnień z opłat abonamentu rtv. Zobowiązany nie przedstawił organowi egzekucyjnego takich dowodów do dnia wydania zaskarżonego postanowienia. Dokumenty te nie zostały również dołączone do zażalenia. W opinii Dyrektora Izby Administracji Skarbowej bezprzedmiotowe pozostaje żądanie zobowiązanego dotyczące odrzucenia przez organ II instancji tytułu wykonawczego z dnia "[...]"r. Wskazano, iż stosownie do brzmienia przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, organ egzekucyjny dokonując, w oparciu o przepis art. 29 § 1 u.p.e.a., badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, prawidłowo uznał, iż tytuł wykonawczy, wystawiony przez Wierzyciela - P spełniał wymogi określone wart. 27 § 1 u.p.e.a. Przedmiotowy tytuł wykonawczy z dnia "[...]"r. zawierał wszelkie wymagane prawem informacje, niezbędne do oceny podstaw prawnych prowadzenia egzekucji administracyjnej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie podzielił również zastrzeżeń zobowiązanego, dotyczących legalności przedmiotowego tytułu wykonawczego, bowiem jak wskazał Wierzyciel, wskazany tytuł wykonawczy obejmuje należności pieniężne z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2012 r. do marca 2017 r., a dochodzona należność powstała z mocy prawa (art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych). Organ nadzoru uznał za bezprzedmiotowe twierdzenie skarżącego, iż dopiero prawomocny wyrok sądu, ustalający ustawowe zwolnienie z opłaty abonamentowej i utrzymujący w mocy powyżej wskazany tytuł wykonawczy upoważni organ egzekucyjny do prowadzenia egzekucji administracyjnej na jego podstawie. Odnosząc się do podniesionego w treści zażalenia z zarzuty, iż organ egzekucyjny "rażąco naruszył prawa postępowania administracyjnego oraz prawa i dobra osobiste zapisane w Konstytucji RP" stwierdzono, że skarżący nie wskazał, który z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub Konstytucji RP został przez organ egzekucyjny naruszony w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym lub zaskarżonym postanowieniu z dnia "[...]"r., w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]"r. W związku z powyższym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie mógł merytorycznie odnieść się w niniejszego postanowienia do tak lakonicznie i nieprecyzyjnie sformułowanego zarzutu. Organ nadzoru podkreślił, że egzekwowane w rozstrzyganej sprawie należności pieniężne powstały z mocy prawa. W odniesieniu do opisanych w treści przedmiotowego tytułu wykonawczego należności pieniężnych z tytułu opłat abonamentowych, Wierzyciel wobec braku ich dobrowolnego uregulowania (w dniu 11 kwietnia 2017 r.), przesłał do zobowiązanego upomnienie Nr "[...]"bowiem stosownie do brzmienia przepisu art. 6 § 1 u.p.e.a., był zobligowany podjąć czynności, zmierzające do skierowania sprawy egzekucji administracyjnej i nie mógł przy tym kierować się własnym uznaniem. Organ egzekucyjny, jako wykonawca woli Wierzyciela, w myśl przepisu art. 7 § 2 u.p.e.a., miał natomiast obowiązek zastosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w treści zażalenia oraz podniósł, iż tytuł wykonawczy z dnia "[...]"został wystawiony z rażącym naruszeniem prawa, bowiem korzystał on z ustawowego prawa do zwolnienia z opłaty abonamentowej rtv. Zarzucił, iż brak posiadania przez Wierzyciela dokumentów potwierdzających zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej nie jest rozwiązaniem prawnym i nie stanowi podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego. Zdaniem strony dopiero prawomocny wyrok sądu, potwierdzający brak wniesienia kompletu dokumentów do P, upoważni ten organ do wydania tytułu wykonawczego i żądania od Naczelnika Urzędu Skarbowego podjęcia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę m.in. w zakresie skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, - j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd jest związany - w myśl art.134 § 1 p.p.s.a. - granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 tej ustawy). Orzekając w danej sprawie sąd administracyjny pełni wyłącznie funkcje kasacyjne, zaś przedmiotem kontroli legalności działania organów podatkowych jest wyłącznie zaskarżony akt. Sąd nie jest uprawniony do badania całokształtu stosunków publiczno – prawnych i wydanych rozstrzygnięć w stosunku do skarżącego, ale tylko aktu stanowiącego przedmiot kontroli, tj. zaskarżonego. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że w niniejszej sprawie skarżący podniósł m.in. zarzuty, które wykraczają poza podstawę prawną i treść zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia również wymaga, że skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Przepis ten stanowi bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem sądowej kontroli legalności, jest w niniejszej sprawie postanowienie organu egzekucyjnego, którym odmówiono umorzenia wszczętego na podstawie wystawionego przez wierzyciela – P tytułu wykonawczego z dnia "[...]"r., obejmującego należności z tytułu określonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, opłaty abonamentowej w łącznej kwocie należności głównej 1.276,50 zł. W piśmie z dnia 13 września 2017 r. oraz w toku wszczętego na jego podstawie postępowania, kierując pod adresem wierzyciela oraz organu szereg uwag i wniosków oraz kwestionując zasadność wszczęcia i przebiegu postępowania egzekucyjnego, zobowiązany wskazał w szczególności na nieistnienie obowiązku, podnosząc fakt ustawowego zwolnienia z opłaty abonamentowej rtv. Jeżeli zatem zobowiązany jednoznacznie określił w swoim żądaniu przesłankę umorzenia określoną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., to obowiązkiem organu było jej rozpoznanie w tym trybie, z dokładnym wyjaśnieniem stronie podstawy faktycznej i prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Badając na tle powyższych kryteriów zgodność z prawem dokonanej przez organ odwoławczy oceny zaistnienia wskazanej przez stronę przesłanki umorzenia egzekucji, Sąd zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, iż nieuzasadnioną jest podnoszona przez stronę argumentacja odnośnie braku podstaw żądania uiszczenia należności z tytułu opłat abonamentowej za kolejne miesiące począwszy od stycznia 2012 r. do marca 2017 r. Jak wynika z akt sprawy, podstawę wystawienia przez wierzyciela - P tytułu egzekucyjnego z dnia "[...]"r. stanowiły jednoznaczne ustalenia, zgodnie z którymi dochodzona należność pieniężna z tytułu opłaty abonamentowej rtv za sporny okres jest wymagalna. Ponadto wskazać należy, że Wierzyciel podał, że nie posiada dokumentów potwierdzających dopełnienie formalnego obowiązku zgłoszenia w urzędzie pocztowym nabycia uprawnień do korzystania przez skarżącego z ustawowego zwolnienia z opłaty abonamentu rtv. W związku z zarzutami skargi w pierwszej kolejności podkreślenia zaś wymaga, że w myśl art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Z art. 3 § 1 u.p.e.a. wynika natomiast, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Przepis ten określa zatem dwie kategorie obowiązków, tj.: - wynikające z decyzji lub postanowień właściwych organów i - wynikające bezpośrednio z przepisów samego prawa, o ile są to obowiązki znajdujące się w zakresie administracji rządowej lub administracji samorządu terytorialnego. Prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników rtv jest ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Stosownie do treści jej art. 1 i art. 2 ust. 1, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, które stanowią dochód publiczny. W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (wyroki z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 i z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). W myśl przepisów art. 2 ust. 1 i 3 oraz art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o opłatach abonamentowych, pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia, zaś obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7). Również Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, zarówno w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek operatora pocztowego za jeden albo kilka miesięcy), jak i w trybie pozaprocesowym przez podmiot kontrolujący, jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek. Kontrola obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej została powierzona operatorowi wyznaczonemu w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1), natomiast nadzór - ministrowi właściwemu do spraw łączności (art. 7 ust. 2). Stosownie zaś do treści art. 7 ust. 3-5 ustawy o opłatach abonamentowych, zaległa opłata abonamentowa podlega egzekucji administracyjnej w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego skarżący konsekwentnie wskazywał na nieistnienie obowiązku z powodu "ustawowego zwolnienia". Jednak faktu nabycia uprawnień do zwolnienia z obowiązku uiszczania należnej opłaty nie zgłosił w odpowiednim czasie właściwemu operatorowi pocztowemu. Jakichkolwiek dowodów potwierdzających prawo do tego zwolnienia nie przedstawił też, pomimo wezwania przez organ egzekucyjny, w postępowaniu z wniosku o umorzenie egzekucji. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego o przysługującym jemu zwolnieniu z opłat abonamentowych, zauważyć należy, że zgodnie z art. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, zwalnia się od opłat abonamentowych min.: 1) osoby, co do których orzeczono o: a) zaliczeniu do I grupy inwalidów lub b) całkowitej niezdolności do pracy, na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440, z późn. zm.), lub c) znacznym stopniu niepełnosprawności, na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 Nr 127, poz. 721, z późn. zm.), lub d) trwałej lub okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403, z późn. zm.); 2) osoby, które ukończyły 75 lat; 3) osoby, które otrzymują świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy z właściwego organu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej lub rentę socjalną z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub innego organu emerytalno-rentowego. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, zwolnienia określone w ust. 1 pkt 1 i 3 przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Rodzaje dokumentów oraz wzór oświadczenia potwierdzające uprawnienia do zwolnień od opłat abonamentowych określa rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 16 lutego 2010 r. (Dz.U.2010.29.152 ze zm.). W świetle powołanych przepisów, nie budzi zastrzeżeń skierowane do organu egzekucyjnego stanowisko Wierzyciela, że sam fakt nabycia uprawnień do zwolnienia nie jest podstawą do zaprzestania wnoszenia opłaty, skoro warunkiem koniecznym do zwolnienia od opłat abonamentowych jest dopełnienie stosownych formalności w dowolnym urzędzie pocztowym, zaś status abonenta zwolnionego z obowiązku regulowania opłaty abonamentowej, abonent uzyskuje od następnego miesiąca po dokonaniu formalności. Zatem, chcąc uwolnić się od obowiązku uiszczenia skarżący opłaty powinien był powiadomić urząd pocztowy o spełnieniu ustawowych przesłanek do zwolnienia z opłaty abonamentowej rtv. Podkreślenia wymaga, ze obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych ciąży na skarżącym. W świetle akt sprawy nie budzi zaś wątpliwości, że skarżący nie przedstawił operatorowi pocztowemu dowodu potwierdzającego prawo do zwolnienia z opłaty abonamentowej, ograniczając się do twierdzeń, że z niej korzysta. Złożenie dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez skarżącego formalnego obowiązku zgłoszenia w urzędzie pocztowym nabycia uprawnień do korzystania ze zwolnienia z opłaty abonamentu rtv stanowi zatem kluczową okoliczność dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie skarżącego było wykazanie tej okoliczności. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił dowodów na okoliczność złożenia w placówce pocztowej stosownego oświadczenia o spełnieniu warunków do korzystania ze zwolnienia z opłat abonamentowych, w tym o stopniu niepełnosprawności, co powoduje, że żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przysługującego jemu zwolnienia z opłat abonamentowych, organy prawidłowo uznały za bezzasadne. Sąd podziela tym samym ich ocenę co do tego, że podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia żądania umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W żadnym bowiem wypadku skarżący nie wykazał, że egzekwowany obowiązek nie istniał. W związku z pozostałymi zarzutami skargi zauważyć natomiast należy, iż nie jest kompetencją sądu administracyjnego orzekającego stosownie do treści art. 133 § 1 i 134 § 1 p.p.s.a., na podstawie akt sprawy i w granicach danej sprawy, (której przedmiotem jest w tym przypadku prawidłowość orzeczenia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego), rozstrzyganie o kwestiach dotyczących sposobu wykonywania obowiązków przez pracowników operatora pocztowego, czy organów egzekucyjnych. Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadami, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkować koniecznością jego uchylenia. Dlatego też, Sąd stosownie do art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił uznając ją za bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło