I SA/Ol 46/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2010 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia "[...]" . , sygn. akt "[...]" w sprawie ze skargi J.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: zmienić postanowienie Sądu z dnia "[...]" . o sygn. akt "[...]" w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w ten sposób, że przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie przekraczającej 500 (pięćset) zł , a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. J. T. reprezentowany przez radcę prawnego złożył wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia "[...]" , sygn. akt "[...]" , wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści uzasadnienia wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczuplenia utrzymania siebie i rodziny (dzieci). Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że posiada dwójkę dzieci, na które przekazuje 600 zł tytułem alimentów. Oświadczył także, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych, nadmieniając, że został wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, co ogranicza jego zdolności kredytowe. Natomiast od 2002 roku pozostaje w rozdzielności majątkowej. Wskazał, iż z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości 1.317 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Jednakże na podstawie art.246 § 1 p.p.s.a. ustawodawca uznał, że prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów ( pkt 1), a częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przystępując do oceny złożonego wniosku, należy odnotować, że skarżący wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w ramach którego wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia "[...]" ., sygn. akt "[...]" tut. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W konsekwencji powyższego skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 2000 zł. Zaznaczyć jednak należy, że strona ma prawo do złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w przypadku gdy zaistnieje zmiana okoliczności, będących podstawą przyznania prawa pomocy. Wniosek taki winien być oceniany w świetle art.165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone , a nawet prawomocne. Z dokonanych przez Sąd ustaleń wynika, że sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie tj. pogorszeniu. Skarżący wskazał bowiem, że jego dochód miesięczny brutto z tytułu umowy o pracę wynosi 1.317 zł (w poprzednim wniosku wskazał dochód miesięczny brutto – 3000 zł). W niniejszej sprawie, Sąd stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, iż w jego sytuacji zachodzą podstawy do uwzględnienia jego żądania w całości. Podkreślić należy, ze przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Sąd rozpatrując sytuację majątkową strony wynikającą zarówno z poprzedniego, jak i aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, miał przede wszystkim na uwadze fakt, że skarżący dysponuje regularnym dochodem z tytułu umowy o pracę, a więc może partycypować w części w ponoszeniu niezbędnych kosztów sądowych ( w tym też w uiszczeniu wpisu od skargi kasacyjnej). Jakkolwiek skarżący wskazał, iż opłaca alimenty na dzieci w kwocie 600 zł, jednakże nie załączył rachunków potwierdzających fakt ich dokonywania. Natomiast pozostawanie w faktycznej separacji z żoną (wg wyłącznego oświadczenia skarżącego) nie oznacza jeszcze, że żona skarżącego nie może pomóc wnioskodawcy w opłaceniu kosztów sądowych. ( por. orzeczenie NSA z dnia 31 stycznia 2007r. , sygn. akt I FZ 674/06). Podkreślić również należy, iż skarżący reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika w ciągu całego postępowania, co oznacza, że ponosi on koszty reprezentacji przez radcę prawnego, bądź też musi liczyć się koniecznością poniesienia tych kosztów. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że skarżący nie udowodnił zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dokonując natomiast częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie przekraczającej 500 zł - Sąd miał również na względzie, że strona skarżąca poniosła koszty postępowania przed sądem I instancji oraz ma obowiązek ponoszenia kosztów w innych sprawach, które toczą się przed tutejszym Sądem. Stąd działając na podstawie art.165 w związku z art. 245 §1 , §3 i §4 oraz art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.