I SA/Ol 460/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" oddala skargę. S. P. (dalej powoływana jako "skarżąca", "strona", "wnioskodawczyni") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej powoływany jako "ARiMR") z dnia "[...]" r., utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" r. o odmowie przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania PROW 2014-2020 .Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników". Z decyzji organu I instancji wynika, iż małżonek wnioskodawczyni – M. P., przed dniem złożenia przez stronę wniosku o przyznanie pomocy na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników (premie dla młodych rolników) PROW 2014-2020 (dalej wniosek o przyznanie pomocy dla młodych rolników), prowadził gospodarstwo rolne jako kierujący i w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia przez stronę wniosku o przyznanie pomocy dla młodych rolników rozpoczął urządzanie gospodarstwa. Dodatkowo wskazano, że M. P. mąż skarżącej, wniosek o nadanie numeru identyfikacyjnego złożył w roku 2004 i od tego roku składał wnioski o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Jednocześnie podkreślono, że fakt posiadania przez męża strony gospodarstwa o powierzchni powyżej 1,00 ha potwierdza oświadczenie zawarte w akcie notarialnym . Wyjaśniono, że złożona przez skarżącą umowa wyłączenia wspólności ustawowej nie może być uwzględniona przy rozpatrywaniu sprawy, albowiem rozporządzenie-Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników", objętego PROW 2014-2020 (Dz. U. z 2015, poz. 982) – dalej powoływane jako "rozporządzenie", w którym określone zostały warunki przyznania pomocy dla młodych rolników nie przewiduje odmiennych zasad dla małżonków pozostających w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. W związku z faktem, iż małżonek skarżącej przed dniem złożenia przez nią wniosku o przyznanie pomocy dla młodych rolników prowadził gospodarstwo jako kierujący i w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia rzeczonego wniosku rozpoczął urządzanie gospodarstwa, nie spełniony został warunek określony w § 11 ust. 2 ww. rozporządzenia, w wyniku czego organ I instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanej pomocy finansowej. Utrzymując w mocy powyższą decyzję organu I instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odwołał się do brzmienia § 11 ust. 2 pkt. 2, zgodnie z którym , pomoc może być przyznana osobie fizycznej, w przypadku gdy jej małżonek przed dniem złożenia przez nią wniosku o przyznanie pomocy nie prowadził gospodarstwa jako kierujący i w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia przez małżonka wniosku o przyznanie pomocy nie rozpoczął urządzania gospodarstwa. Powołując § 4 ust.1 oraz § 3 ust.3 pkt 1 lit. a rozporządzenia wskazał, że w związku z tym, iż mąż skarżącej już w roku 2004 otrzymał numer identyfikacyjny "[...]" i od tego też roku (z rokiem 2015 włącznie) składał wnioski o przyznanie płatności do gruntów rolnych, co oznacza, że rozpoczął on prowadzenie gospodarstwa rolnego jako kierujący już w roku 2004, dyskwalifikuje jego żonę – S. P. z możliwości otrzymania pomocy finansowej dla młodych rolników o czym stanowi § 11 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, iż gdyby intencją prawodawcy było przyznanie pomocy wnioskodawcy, który pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej z małżonkiem prowadzącym gospodarstwo rolne jako kierujący, w rozporządzeniu z dnia 13 lipca 2015 roku zawarłby przepis takiej treści. W związku jednak z faktem, iż w ww. akcie prawa krajowego jest jedynie mowa o możliwości przyznania takiej pomocy finansowej (muszą być spełnione pozostałe warunki przyznania ww. pomocy finansowej) w sytuacji, gdy małżonek wnioskodawcy przed dniem złożenia przez nią wniosku o przyznanie pomocy nie prowadził gospodarstwa jako kierujący i w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia przez małżonka wniosku o przyznanie pomocy nie rozpoczął urządzania gospodarstwa, to w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw prawnych do przyznania stronie wnioskowanej pomocy finansowej. Podkreślono również, że na przedmiotowe ustalenia nie ma wpływu fakt, że małżeństwo miało podpisaną umowę rozdzielności majątkowej, gdyż zgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia 13 lipca 2015 roku pomoc nie może być przyznana w przypadku, gdy małżonkowi wnioskodawcy, zarówno w trakcie trwania jak i przed jego zawarciem, przyznano pomoc, w tym również dopłaty bezpośrednie, która to sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Powołując treść § 2 rozporządzenia organ odwoławczy wskazał, że skarżąca spełnia warunki w nim zawarte poza posiadaniem kwalifikacji zawodowych, o których stanowi § 5 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia. W związku z powyższym w sprawie ma zastosowanie § 5 ust. 3, który stanowi, że pomoc może być przyznana osobie nieposiadającej kwalifikacji zawodowych, o których mowa w ust. l, jeżeli osoba ta zobowiąże się do ich uzupełnienia, z wyłączeniem stażu pracy, w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Strona we wniosku z dnia 15 września 2015 roku zobowiązała się do uzupełnienia wykształcenia, w związku z powyższym i ten wymóg został warunkowo uznany za spełniony. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w celu uzyskania wnioskowanej pomocy finansowej dla młodych rolników konieczne jest spełnienie wszystkich wymogów określonych w przedmiotowym rozporządzeniu i nie można czytać przedmiotowego aktu prawa krajowego wybiórczo, tylko pod kątem warunków, które spełnia strona. Jednym z warunków, który musi być spełniony, aby wnioskodawca otrzymał pomoc finansową dla młodych rolników, a pozostaje w związku małżeńskim, która to sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, jest nieprowadzenie gospodarstwa przez małżonka jako kierujący i w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia przez małżonka wniosku o przyznanie pomocy nierozpoczęcie urządzania gospodarstwa, który to warunek nie został spełniony w przedmiotowej sprawie. Wskazano, że skarżąca jako osoba zamężna celem otrzymania wnioskowanej pomocy finansowej musi spełnić nie tylko warunki określone w § 2 rozporządzenia, ale także warunek dotyczący osób pozostających w związku małżeńskim, który nie został spełniony, w wyniku czego odmówiono przyznania pomocy finansowej. Odnosząc się do twierdzenia strony, iż w przepisie § 11 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia nie ma jednoznacznie mowy o odmowie przyznania pomocy finansowej, a jedynie o możliwości jej przyznania Dyrektor OR ARiMR wskazał, iż powyższy przepis należy czytać w powiązaniu z § 2, co oznacza, że w przypadku spełnienia warunku określonego w § 11 ust. 2 pkt 1, pomoc zostanie przyznana, gdy spełnione zostaną pozostałe warunki jej udzielenia. W sytuacji, gdy wnioskodawca nie spełnia któregokolwiek z warunków określonych w ww. przepisach prawa (co ma miejsce w przedmiotowej sprawie), odmawia się przyznania pomocy finansowej dla młodych rolników. Mając na uwadze powyższe, czyli niespełnienie przez stronę warunku określonego w § 11 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w związku z faktem prowadzenia przez małżonka gospodarstwa rolnego jako kierujący w okresie 12 miesięcy przed złożeniem przez nią wniosku, zasadna zdaniem organu II instancji była odmowa przyznania wnioskowanej pomocy finansowej i na powyższe rozstrzygnięcie nie ma wpływu fakt ustalenia przez małżonków rozdzielności majątkowej, albowiem taki przepis nie został zawarty w przedmiotowym rozporządzeniu. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie: - §11 ust.2 rozporządzenia w zw. z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. 2004, nr 10, poz. 76), polegające na jego nieuzasadnionym zastosowaniu, - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przejawionego w szczególności w zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego w sposób niewystarczająco wyczerpujący. - art. 138 k.p.a. polegające na niedokonaniu konwalidacji wad postępowania prowadzonego przed organem I instancji podczas wydania skarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż prowadzi samodzielnie gospodarstwo rolne. Skarżąca nie partycypowała w prowadzonej przez niego działalności rolniczej, czego dowodem jest rozdzielność majątkowa. Wyłączenie wspólności ustawowej nastąpiło w 2001r., podczas gdy numer identyfikujący gospodarstwo małżonek strony otrzymał w 2004 r. Podkreślono, że oboje małżonkowie posiadając odrębne numery identyfikacyjne gospodarstw. Zwrócono również uwagę na wyrok Trybunału konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12, że art. 12 ust.4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. 2004, nr 10, poz. 76), w jego ówczesnym brzmieniu za niezgodny z Konstytucją. Skarżąca zwróciła ponadto uwagę na naruszenie przepisów k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016r.poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jed. Dz.U. z 14.03.2016r., poz. 718, cyt. dalej jako p.p.s.a. ), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Tylko na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych istnieje bowiem możliwość prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Przy czym zauważyć należy, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego, gdyż rolą sądu jest kontrola prawidłowości działania organu administracji w zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Sąd zbadał więc jej prawidłowość zarówno pod względem zastosowania przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. Mając na względzie powyższe ogólne stwierdzenia, w pierwszej kolejności oceny wymaga kwestia czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Skarga formułuje zarzuty naruszenia przepisów art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewyjaśnieniu sprawy w wyczerpujący sposób. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia przepisów postępowania ani też naruszenia norm prawa materialnego, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Podkreślić należy, że spór w sprawie dotyczy interpretacji przepisów, a nie ustaleń faktycznych te bowiem są miedzy stronami niesporne. Skarżąca motywuje swoją skargę okolicznościami faktycznymi dotyczącymi prowadzenia niezależnie od siebie, w istocie dwóch gospodarstw rolnych oraz istniejącym między małżonkami ustrojem rozdzielności majątkowej. Sąd nie uznał stanowiska skarżącej za zasadne. Podkreślić należy, że rozporządzenie jest aktem normatywnym wydanym na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej jako rozporządzenie) wydane zostało na podstawie delegacji art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 349). Wyjaśnić należy, że rozporządzenie jest aktem, który jest wydawany przez organy na podstawie danej ustawy dla jej wykonania. Rozporządzenie zmierza do wykonania postulatów zawartych w ustawie określając w sposób szczegółowy zasady ogólne wskazane w ustawie. W niniejszej sprawie sporne jest, czy prawidłowo organ zastosował przepisy §11 rozporządzenia nie uwzględniając istniejącego między skarżącą i jej małżonkiem ustroju rozdzielności majątkowej i prowadzenia dwóch różnych gospodarstw. Podkreślić należy, że rozporządzenie w § 11 w sposób ścisły reguluje zasady przyznawania pomocy przypadku gdy o pomoc ubiegają się oboje małżonkowie i oboje spełniają warunki jej przyznania. W takiej sytuacji przepis wprost stanowi, że pomoc przyznaje się tylko jednemu z nich. Zarzuty skargi co do nie uwzględnienia faktu prowadzenia dwóch gospodarstw Sąd uznał za nieskuteczne. Rozporządzenie nie wskazuje bowiem by przyznanie pomocy inaczej przebiegało w przypadku prowadzenia jednego gospodarstwa rolnego, a inaczej w przypadku prowadzenia odrębnych gospodarstw przez małżonków. W treści rozporządzenia użyto bowiem, jako przesłanki przedmiotowej, sformułowania ogólnego "gospodarstwo" . Dookreślenia tego pojęcia należy więc dopatrywać się w przesłankach podmiotowych, a te z kolei prowadzą do wniosku, że rozporządzenie nie dzieli gospodarstw pod względem własności czy posiadania przez małżonków. Z treści bowiem przepisów § 11 pkt 2 wynika, że chodzi o sytuację małżonków zarówno w trakcie trwania małżeństwa jak i przed jego zawarciem. W tej zatem sytuacji bez znaczenia dla przyznania pomocy pozostaje czy małżonkowie są w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej i czy prowadzą różne gospodarstwa. Z zapisu tego bowiem jednoznacznie wynika, że uwzględnia się także sytuacje gdy przed zawarciem związku małżeńskiego jedno z małżonków nie miało gospodarstwa, ale również gdy miało gospodarstwo. Świadczy o tym sformułowanie "w trakcie trwania małżeństwa jak i przed jego zawarciem". Sformułowanie to również prowadzi do wniosku, że nie ma znaczenia czy małżonkowie są w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej czy też ustroju rozdzielności majątkowej skoro gdy ubiegają się o pomoc badane jest czy małżonek uzyskał ją zarówno w trakcie trwania małżeństwa jak przed jego zawarciem, a więc gdy wspólność majątkowa nie istniała. W świetle powyższego uznać należy, że zgodnie z zapisami rozporządzenia przesłanką kluczową jest czy osoba ubiegająca się o pomoc jest w małżeństwie, a jeżeli tak to przesłanki §11 rozporządzenia mają zastosowanie wprost, a więc mimo istnienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej czy też prowadzenia różnych gospodarstw. Konkludując wskazać należy, że pomoc przyznawana jest osobie, a nie gospodarstwu co wynika z § 2 rozporządzenia i dlatego Sąd nie uznał za skuteczne zarzutów dotyczących naruszenia przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. Jak już wyżej wskazano pomoc przyznawana jest osobie, a nie gospodarstwu. Tak więc stwierdzić należy, że w toku prowadzonego postępowania organy obu instancji podjęły wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą zaufania oraz informowania stron (art. 6, 7 k.p.a.) oraz zebrały wyczerpujący materiał dowodowy, dokonując jego oceny w sposób nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 77 k.p.a.). Zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania. Nie naruszono również zasad ogólnych postępowania wynikających z art. 8, 9 i 11 k.p.a. W tej sytuacji, wobec prawidłowo dokonanych przez organy ustaleń okoliczności faktycznych oraz ich oceny prawnej w świetle znajdujących zastosowanie przepisów europejskiego oraz krajowego prawa materialnego, skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.