I SA/Ol 466/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, asesor WSA Katarzyna Górska,, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2018r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2016 rok oddala skargę J.G. (dalej powoływany jako "skarżący", "strona"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej jako "ARiMR") z dnia "[...]". w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016. Z akt sprawy wynika, że w dniu 6 czerwca 2016 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w D. wniosek o przyznanie płatności na 2016r., w którym wnioskowała m.in. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do powierzchni 6,17 ha, z tytułu realizacji: - wariantu 2.1 – uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), do powierzchni 5,08 ha, - wariantu 2.3 – trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), do powierzchni 1,09 ha, - wariantu 3.1.2. – ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000, do powierzchni 1,09 ha. Decyzją z dnia "[...]", po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w D. (dalej "organ I instancji") na 2016r.: - przyznał stronie ww. płatność w wysokości 545 zł, w tym za wariant 3.1.2, - odmówił przyznania ww. płatności za warianty: 2.1 i 2.3 i nałożył sankcje w wysokości odpowiednio: 4.013,20 zł i 283,40 zł (kwoty potrącane z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych). Organ I instancji wskazał, że przyczyną odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za warianty 2.1 i 2.3 był fakt, że żadna jednostka certyfikująca nie umieściła strony na liście - wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznych w 2016r. Powyższe spowodowało także nałożenie sankcji. W odwołaniu strona nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem. Podała, że przez 5 lat prowadziła produkcję zgodnie z zasadami ekologicznymi. Zapłaty za przeprowadzoną kontrolę gospodarstwa przez jednostkę certyfikującą dokonała z opóźnieniem z powodu trudnej sytuacji rodzinnej. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy opisaną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że przyznanie płatności rolnośrodowiskowej uzależnione jest od spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. poz.361 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe". Jednym z takich warunków jest prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.Urz. UE L z 20.07.2007r., str.1 ze zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie upraw roślin. Organ wskazał, że jednostka certyfikująca A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przeprowadziła kontrolę w gospodarstwie strony w dniu 24 czerwca 2016r. w zakresie prowadzenia gospodarstwa metodami ekologicznymi. Z protokołu czynności kontrolnych wynika, że strona spełnia wymagania rozporządzenia 834/2007, 889/2008 i ustawy o rolnictwie ekologicznym. W trakcie kontroli wniosku strony na 2016r. organ I instancji ustalił jednak, że gospodarstwo rolne strony nie znajduje się na żadnym wykazie gospodarstw przekazanym przez jednostki certyfikujące Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W toku ponownie prowadzonego postępowania strona przedstawiła: - decyzję pokontrolną z dnia "[...]" wydaną przez jednostkę certyfikującą A. Sp. z o.o., z której wynika, że uznano warunki produkcji i działania podejmowane w gospodarstwie za warunkowo zgodne z wymaganiami obowiązujących przepisów i wskazano, że certyfikat zostanie przesłany do właściciela z chwilą uregulowania zapłaty za kontrolę w wysokości przedstawionej w przesłanej fakturze PRO forma, - fakturę PRO forma z dnia 4 lipca 2016r. na kwotę 700 zł, - fakturę z dnia 17 lutego 2016r. na kwotę 350 zł - dowody wpłaty na konto A. z dnia 16 lutego 2016r. kwoty 350 zł i z dnia 16 listopada 2016r. kwoty 740 zł. Organ odwoławczy ustalił, że w związku z brakiem uregulowania zaległości finansowych, po dwukrotnym bezskutecznym wezwaniu strony do zapłaty, jednostka certyfikująca rozwiązała umowę ze stroną. Po zakończeniu, trwającego dwa tygodnie, okresu wypowiedzenia, tj. 23 września 2016r., działalność strony prowadzona w zakresie rolnictwa ekologicznego została wyłączona spod nadzoru ww. jednostki certyfikującej. Jednostka certyfikująca wskazała, że strona poinformowała ją o tragedii rodzinnej 6 czerwca 2017r. zwracając się z prośbą o zamieszczenie jej danych w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w 2016r. Ze względu na to, że zgodnie z pkt 3 części II wytycznych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczących wymiany informacji pomiędzy jednostkami certyfikującymi, a ARiMR oraz Inspekcją Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych "w wykazie podaje się producentów ekologicznych, którzy w dniu przekazywania wykazu są objęci przez jednostkę certyfikującą systemem kontroli", prośbę strony jednostka certyfikująca rozpatrzyła negatywnie. Organ stwierdził, że gospodarstwo strony od daty wykluczenia z nadzoru przez A. Sp. z o.o., tj. od 23 września 2016r., nie było objęte nadzorem przez żadną jednostkę certyfikującą, a certyfikat dla gospodarstwa został cofnięty. Zaznaczył, że kontrola przeprowadzona w gospodarstwie strony przez inspektora jednostki certyfikującej, w dniu 24 czerwca 2016r. potwierdziła spełnienie wymagań produkcji ekologicznej z pewnymi uchybieniami ze strony producenta (nie przesłano rocznego planu produkcji, brak analizy gleb, nie wykonano zaleceń pokontrolnych z roku poprzedniego). Decyzja pokontrolna z dnia "[...]" warunkowo uznała gospodarstwo za prowadzące produkcję zgodnie z wymogami produkcji ekologicznej i zobowiązała stronę do wykonania wymienionych w niej zaleceń. Reasumując organ stwierdził, że wpływ na odmowę przyznania płatności na rok 2016 za warianty 2.1 i 2.3 miał fakt, że jednostka certyfikująca nie umieściła gospodarstwa strony w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2016. Po wypowiedzeniu umowy przez A. Sp. z o.o., beneficjent nie był pod nadzorem żadnej jednostki certyfikującej mimo tego, że 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe trwało nadal. Warunek jakim jest prowadzenie produkcji w rolnictwie ekologicznym musi być spełniony w każdym dniu 5-letniego zobowiązania. Jeżeli rolnik został wykluczony z nadzoru jednostki certyfikującej, to znaczy, że znajdował się poza systemem kontroli rolnictwa ekologicznego. Obowiązek znajdowania się pod kontrolą jednostki certyfikującej na każdym etapie produkcji wynika z rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91. Organ odwoławczy uznał, że strona nie wykazała, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. W 2016r. strona nie figurowała jako producent rolny w wykazie prowadzonym przez właściwą jednostkę certyfikującą, a tym samym nie spełniła jednego z warunków dotyczących produkcji ekologicznej, do którego przestrzegania pisemnie się zobowiązała w związku z podjętym zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że w tym czasie zmarła jego żona, która prowadziła wszelką dokumentację, w tym związaną z opłatą kontroli ekologicznej. Nie wiedział, że płacąc po terminie będą takie konsekwencje. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że przepisy dotyczące przyznawania wnioskowanej płatności mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawiają organom żadnej możliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W rozpoznanej sprawie organy dokonały jednoznacznych ustaleń faktycznych, które nie są kwestionowane. Dokonały także wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób logiczny umotywował swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego. Spór w sprawie dotyczy zasadności odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za warianty 2.1 i 2.3 na 2016r. i nałożenia sankcji. Przyczyną powyższego była okoliczność wyłączenia gospodarstwa rolnego skarżącego spod nadzoru jednostki certyfikującej od dnia 23 września 2016r. i nieumieszczenie go w wykazie producentów rolnych, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w tym roku. W rozporządzeniu rolnośrodowiskowym określone zostały warunki, od których spełnienia uzależnione zostało przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Jednym z nich jest prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.Urz. UE L z 20.07.2007r., str.1 ze zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie upraw roślin (§ 10 pkt 2 lit. a rozporządzenia). Zgodnie natomiast z art.17 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. z 2015r., poz.497 ze zm.), jednostka certyfikująca przekazuje m.in. Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do dnia 30 listopada każdego roku, wykaz producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, według stanu na dzień 15 listopada tego roku. Zgłoszenie błędów lub pomyłek w informacjach zawartych w wykazie dokonuje się do ostatniego dnia lutego roku następującego po roku przekazania tego wykazu (art.17 ust.2 pkt 1). Wykaz ten, dla celów postępowania dowodowego w postępowaniu prowadzonym w sprawach związanych z udzielaniem pomocy finansowej producentom ekologicznym, na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art.17 ust.3). Wypowiedzenie umowy przez jednostkę certyfikującą, która sprawowała nadzór nad gospodarstwem skarżącego (A. Sp. z o.o.) i brak zawarcia przez skarżącego stosownej umowy z inną jednostką certyfikującą skutkowało tym, że od dnia 23 września 2016r. gospodarstwo skarżącego nie było objęte nadzorem żadnej jednostki certyfikującej. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że ww. jednostka certyfikująca, wypowiadając umowę skarżącemu (pismo z dnia 6 września 2016r.) poinformowała go o cofnięciu certyfikatu i nieumieszczeniu jego gospodarstwa w wykazie podmiotów, które spełniły wymagania rolnictwa ekologicznego, przekazywanego do ARiMR, jak również o tym, że powyższe może skutkować brakiem przyznania płatności z tytułu realizacji działań rolnośrodowiskowych (k.160 akt administracyjnych). Podkreślić w konsekwencji należy, że w sprawie nie został spełniony warunek formalny przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej za 2016r., a mianowicie gospodarstwo strony nie legitymowało się właściwym certyfikatem, pozostawało od 23 września 2016r. poza kontrolą jakiejkolwiek jednostki certyfikującej i w związku z tym nie zostało umieszczone w wykazie podmiotów, które spełniły wymagania rolnictwa ekologicznego, według stanu na dzień 15 listopada tego roku, przekazywanego do ARiMR. Nie można zatem stwierdzić, że strona spełniła wymagania w zakresie produkcji ekologicznej w odniesieniu do całego 2016r. Tym samym zasadnie odmówiono przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej za 2016r., za warianty 2.1 i 2.3, i nałożono sankcje. W świetle powyższego samo twierdzenie strony, że nie był świadom konsekwencji nieopłacenia w terminie faktury za dokonaną przez jednostkę certyfikującą kontrolę, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Podkreślić także należy, że udział w programach dotyczących płatności rolnych jest fakultatywny. Składając corocznie wnioski o przyznanie płatności skarżący podpisuje oświadczenia i zobowiązania zamieszczone na formularzu wniosku (s.4 formularza). Wśród tych oświadczeń jest m.in. oświadczenie o tym, że wnioskodawcy znane są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznania płatności (pkt 3). W okolicznościach niniejszej sprawy organy słusznie zatem stwierdziły, że strona nie wykazała, że nie jest winna ujawnionych nieprawidłowości. W tak ustalonym stanie faktycznym, organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Stwierdzając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2017r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji.