I SA/Ol 471/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. B. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ze skargi U. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 22 lipca 2009 r. U. B., złożonym na urzędowym formularzu wniosku PPF wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu wyjaśniła, że prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem oraz dwójką małoletnich dzieci. Uzyskuje miesięczne dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2.800 zł brutto oraz z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.200 zł, natomiast mąż uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w wysokości 1.500 zł brutto miesięcznie. Wskazała, że w skład majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 60 m2. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że cały dochód z prowadzonej działalności przeznaczany jest na bieżące zobowiązania wobec organu podatkowego i ZUS z tytułu prowadzonej działalności oraz na zobowiązania wobec kontrahentów. Nadto wyjaśniła, że wspólnie z mężem posiadają zobowiązanie kredytowe na kwotę prawie 500.000 zł. Z uwagi na trudną sytuację finansową w opinii wnioskodawczyni, w tym brak zdolności kredytowej opłacenie wpisu sądowego w kwocie 859 zł nie pozostanie bez uszczerbku dla utrzymania jej rodziny. Dodatkowo wskazała, że posiada z mężem rozdzielność majątkową. Natomiast maż posiada dom, na który zaciągnął kredyt, jednocześnie posiada zobowiązania w wysokości 450.000 zł. Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a. ) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym stosownie do art. 245 § § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast zgodnie z § 3 p.p.s.a. ww. artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Natomiast przez uszczerbek w utrzymaniu koniecznym należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżących, że nie są oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Przy tym do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą (postanowienie NSA z 16 stycznia 2005r. sygn. akt I FZ 647/05, niepubl). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenie nie wskazuje bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Podkreślić należy, że skarżąca uzyskuje stały dochód z dwóch źródeł w wysokości łącznej 4.000 zł miesięcznie, nadto pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym mąż uzyskuje dochód w wysokości 1.500 zł brutto miesięcznie. Uzyskiwane dochody pozwalają wbrew stanowisku wnioskodawczyni opłacić należne koszty sądowe w tym niezbędny dla rozpatrzenia skargi wpis w wysokości 859 zł. Fakt bowiem posiadania zobowiązań kredytowych w kwocie nawet 500.000 zł nie zmienia tej oceny. Również obowiązek opłacenia zobowiązań kontrahentów nie stanowi takiej podstawy. Nadto trudno uznać za wiarygodne wyjaśnienia skarżącej, iż cały dochód uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej przeznacza na opłacenie bieżących zobowiązań wobec organów podatkowych, ZUS-u czy też kontrahentów. Prowadzenie bowiem działalności gospodarczej wiąże się głównie z celem uzyskania zysku, a nie z opłacaniem bieżących zobowiązań. Nadto wyjaśnić należy, że zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym nie moją pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się koszty sądowe. Trudno zgodzić się z sytuacją, w której skarżąca znajduje środki pieniężne na opłacenie zaciągniętych zobowiązań cywilnoprawnych, natomiast w przypadku obowiązku opłacenia kosztów sądowych ciężar ten chce przerzucić pośrednio na ogół społeczeństwa. Wskazać przy tym należy, że postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. organy podatkowe wszczęły w dniu 07.03.2006r. Natomiast już na mocy decyzji z dnia "[...]" Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej ustalił skarżącej zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów. Z okoliczności tym można wnioskować, że skarżąca mogła się liczyć z ewentualną koniecznością opłacenia kosztów sądowych w przypadku konieczności dochodzenia swych praw na drodze sądowej. Zwłaszcza w sytuacji gdy, jak wynika z akt administracyjnych, na etapie prowadzonego postępowania przed organami podatkowymi reprezentował ją profesjonalny pełnomocnik. Nadto należy stwierdzić, że w sytuacji gdy skarżąca jest w stanie opłacać zobowiązania kredytowe winna również zabezpieczyć odpowiednie środki pieniężne tytułem należnych kosztów sądowych. Trudno bowiem uznać, że w sytuacji gdy godzi się ponosić koszty utrzymania dwóch nieruchomości tj: mieszania i domu stanowiącego wprawdzie własność męża, jednak z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe a nadto spłaca zobowiązania kredytowe, w przypadku opłacenia należnych kosztów sądowych nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych czy też swojej rodzinie. Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącej wzięto pod uwagę fakt, że mąż wnioskodawczyni A. B. prowadzi przed sądem również sprawę o sygn. I SA/Ol 472/09. W sprawie tej wpis wynosi 859 zł. Przy uwzględnieniu wpisu należnego w przedmiotowej sprawie, który wynosi 859 zł łącznie tytułem wpisu od skargi małżonkowie mają do uiszczenia w tych sprawach 1718 zł. Opłacenie tej kwoty jak i innych ewentualnych kosztów sądowych nie spowoduje uszczerbku utrzymania dla wnioskodawczyni i jej rodziny. Przerzucenie zatem ciężaru poniesienia kosztów sądowych w tej sytuacji na ogół obywateli, często znajdujących się w dużo gorszej sytuacji materialnej a pomimo to opłacających należne koszty sądowe byłoby naruszeniem art. 84 Konstytucji RP zgodnie z którym, obowiązkiem każdego obywatela jest powszechne i równe ponoszenie danin publicznych. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.