I SA/Ol 472/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 23 lipca 2009 r. A. B., złożonym na urzędowym formularzu wniosku PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu wyjaśnił, że prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną. Uzyskuje miesięczne dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.500 zł brutto, natomiast żona uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w wysokości 2.800 zł oraz z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.200 zł. Wskazał, że w skład majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 60 m2 oraz dom o powierzchni 240 m2. Oba te składniki majątku obciążone są zobowiązaniami kredytowymi. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że całe zobowiązania kredytowe wynoszą ok. 50.000 – 80.000 zł. Dodatkowo wyjaśnił, że od lipca br. na staż z dofinansowaniem z Urzędu Pracy przyjął pracownika i zobowiązał się na jego zatrudnienie od 01.01.2010 zł na okres minimum sześciu miesięcy. Wskazał, że prowadzi działalność w zakresie usług turystycznych, dochód za okres od I-VI 2009r. wyniósł 9.030 zł. Powyższy dochód w ocenie skarżącego nie pozwala na opłacenie wpisu sądowego w wysokości 859 zł bez znacznego uszczerbku. Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a. ) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym stosownie do art. 245 § § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast zgodnie z § 3 p.p.s.a. ww. artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Natomiast przez uszczerbek w utrzymaniu koniecznym należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżących, że nie są oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Przy tym do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą (postanowienie NSA z 16 stycznia 2005r. sygn. akt I FZ 647/05, niepubl). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń, należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenie nie wskazuje bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Podkreślić należy, że skarżący uzyskuje stały dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 1.500 zł miesięcznie, nadto pozostająca z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym żona uzyskuje dochód w wysokości łącznej 4.000 zł brutto miesięcznie. Uzyskiwane dochody pozwalają wbrew stanowisku wnioskodawcy opłacić należne koszty sądowe w tym niezbędny dla rozpatrzenia skargi wpis w wysokości 859 zł. Fakt bowiem posiadania zobowiązań kredytowych nie zmienia tej oceny. Przede wszystkim zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym nie moją pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się koszty sądowe. Nadto należy stwierdzić, że w sytuacji gdy skarżący jest w stanie opłacić zobowiązania kredytowe winien również zabezpieczyć odpowiednie środki pieniężne tytułem należnych kosztów sądowych. Trudno bowiem uznać, że wnioskodawca posiadający nieruchomości w postaci domu o powierzchni 240 m2 i mieszkania o powierzchni 60 m2, ponoszący niezbędne koszty utrzymania tych nieruchomości a nadto spłacający zobowiązania kredytowe, w przypadku opłacenia należnych kosztów sądowych nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącego wzięto pod uwagę fakt, że żona wnioskodawcy U. B. prowadzi przed sądem również sprawę o sygn. I SA/Ol 471/09. W sprawie tej wpis wynosi 859 zł. Przy uwzględnieniu wpisu należnego w przedmiotowej sprawie, który wynosi 859 zł łącznie tytułem wpisu od skargi małżonkowie mają do uiszczenia w tych sprawach 1718 zł. Opłacenie tej kwoty jak i innych ewentualnych kosztów sądowych nie spowoduje uszczerbku utrzymania dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przerzucenie zatem ciężaru poniesienia kosztów sądowych w tej sytuacji na ogół obywateli, często znajdujących się w dużo gorszej sytuacji materialnej a pomimo to opłacających należne koszty sądowe byłoby naruszeniem art. 84 Konstytucji RP zgodnie z którym, obowiązkiem każdego obywatela jest powszechne i równe ponoszenie danin publicznych. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.