I SA/Ol 476/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Piskozub po rozpoznaniu w dniu 13 września 2010 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. D. K. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych, od której został określony wpis w wysokości 500 zł. Skarżąca po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Skarżąca powołała się na trudną sytuację materialną wynikającą z pozostawania bez pracy przez dłuższy okres pracy, a także braku pracy dla jej męża. Po uzupełnieniu braków wniosku ,na wezwanie Sądu, Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2010 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. W ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza, powołując się trudna sytuację rodziny, a także, że brakujące środki pokrywają kredytem konsumpcyjnym. Zgodnie z art.260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Mając na względzie powyżej opisane fakty, Sąd ocenił sytuację skarżącej – wynikającą ze złożonego oświadczenia – w świetle przesłanek, o których mowa w art.246§1 pkt 2 ppsa, i stwierdził, że nie zachodzą okoliczności, które dawałyby podstawę do zwolnienia jej w całości od kosztów sądowych, o co się ubiega. W wykonaniu wezwania Sądu, wnioskodawczyni wskazała, iż miesięczne koszty utrzymania dwuosobowej rodziny wynoszą 4.457,28 zł. Na bieżące wydatki składają się: ubezpieczenie domu 259 zł za 12 miesięcy (21,58 zł miesięcznie), opłata za energię 2995,44 zł za 6 miesięcy ( 499,24 zł miesięcznie), opłata za wodę 379,93 zł za 3 miesiące ( 126,64 zł miesięcznie), opłata za wywóz nieczystości 723,32 zł za 9 miesięcy (80,36 zł), opłata za telefon 137 zł, zakup opału na zimę około 300 zł, wyżywienie rodziny około 1.600 zł, wydatki na leczenie skarżącej i jej męża około 120 zł, wydatki na ubranie 100 zł, spłata kredytu konsumpcyjnego (na utrzymanie rodziny) 633,35 zł, spłata raty kredytu mieszkaniowego 838,69 zł. Do złożonych oświadczeń w zakresie wydatków skarżąca załączyła rachunek za wodę, telefon, energię elektryczną, wywóz nieczystości – potwierdzające deklarowane kwoty wydatków. W zakresie posiadanych nieruchomości w okresie od 01.01.2002 do 26.07.2010r. skarżąca wyjaśniła, iż razem z mężem posiadała następujące nieruchomości: 1) działka o pow. 467 m2 z budynkiem mieszkalnym w O. – sprzedana 22.07.2004r za kwotę 160.000 zł, 2) niezabudowana działka z kopalinami o pow. 6,97 ha – sprzedana 13.12.2005r. za kwotę 260.000 zł, 3) niezabudowana nieruchomość rolna z kopalinami o pow. 45 ha w gm. G. – sprzedana 10.05.2003r. za kwotę 450.000 zł, 4) spółdzielcze mieszkanie w O. o pow. 44 m2 – sprzedane 14.12.2006r. za kwotę 195.000 zł, 5) spółdzielczy garaż w O. – sprzedany 22.11.2006r. za kwotę 22.000 zł, 6) niezabudowana działka rolna o pow. 1,39 ha w miejscowości S. koło N. – sprzedana 16.01.2008r. za kwotę 10.000 zł, 7) działka o pow. 8.183 m2 w K. gm. O.- sprzedana 18.07.2008r. za kwotę 360.000 zł. Aktualnie skarżąca wraz z mężem są właścicielami działki rolnej o powierzchni 1,17 ha nabytej za kwotę 5.000 zł, z której nie osiągają żadnych dochodów ani dopłat oraz ½ domu mieszkalnego typu bliźniak w G. nabytego w ramach kredytu hipotecznego. Wnioskodawczyni oświadczyła, że kwoty uzyskane ze sprzedaży powyższych nieruchomości zostały przeznaczone na: spłatę kredytów, na utworzenie 9 nowych stanowisk pracy, na spłatę kredytu hipotecznego na zakup ziemi z kopalinami, maszyn i środków transportowych dla ZUH A, spłatę zadłużeń w Urzędzie Skarbowym w O., ZUS w O., UM w O., pokrycie straty za 2001r. w wysokości 258.466,29 zł oraz pokrycie strat w latach 2006-2008 oraz na bieżące utrzymanie rodziny. Skarżąca oświadczyła również, iż ani ona ani jej mąż nie posiadają polis ubezpieczeniowych. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu, przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawczyni nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych W badanej sprawie, D. K. wykazała bowiem, że jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarżąca uzyskuje obecnie dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, również jej małżonek jest zatrudniony i osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę. Wnioskodawczyni nie ma nikogo na swoim lub wspólnym z mężem utrzymaniu. Ponadto wskazać należy, iż sytuacja bytowa skarżącej jest stabilna jest ona współwłaścicielką domu typu bliźniak o powierzchni 140 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 1.17 ha. Skarżąca jest zatem współwłaścicielką majątku nieruchomego, który może służyć jako zabezpieczenie ewentualnej pożyczki, kredytu, w przypadku braku bieżących środków finansowych. Podnoszony natomiast we wniosku argument, iż dom obciążony jest kredytem hipotecznym – nie znajduje uzasadnienia dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wpisana hipoteka nie generuje dodatkowych kosztów, nie pomniejsza jej dochodu jak również posiadanego majątku. Odnosząc się do zaciągniętych przez skarżącą kredytów i uiszczanych z tego tytułu rat w łącznej wysokości 1.472,04 zł miesięcznie stwierdzić należy, iż nie oznacza to jeszcze, że nie ma ona dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Przeciwnie wnioskodawczyni posiada zdolność do zaciągania i spłacania tego typu zobowiązań. Ponadto ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Tym samym niezrozumiałe jest, aby skarżąca spłacała inne ciążące na niej zobowiązania, a jednocześnie żądała by na tej podstawie koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za nią Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Zauważenia również wymaga, iż należne na chwilę obecną koszty sądowe, tj. wpis od skargi w wysokości 500 zł - jest 1/3 kwoty comiesięcznych kosztów ponoszonych przez skarżącą z tytułu zaciągniętych kredytów. Najistotniejsza przy rozpoznawaniu złożonego wniosku okazała się jednak analiza przedstawionych przez wnioskodawczynię wydatków, która daje podstawy do stwierdzenia, iż skarżąca wydatkuje kwotę znacznie większą niż uzyskuje, tj. suma jej stałych kosztów utrzymania przekracza uzyskiwane dochody. Tym samym złożone przez wnioskodawczynię oświadczenia zarówno złożone w formularzu wniosku PPF jak i w udzielonej odpowiedzi na wezwanie z dnia 05.08.2010 r. - nie mogły zostać uznane za uzasadnione, a tym samym dające podstawę do ustalenia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Powyższe powoduje, że oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach złożone przez skarżącą budzi wątpliwości co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawczyni i jej możliwości płatniczych. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. W ocenie Sądu podniesione przesłanki udzielenia prawa pomocy, nie znajdują usprawiedliwionych podstaw przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 §1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów.