I SA/Ol 483/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 14 października 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o zwolnienie z uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia z uiszczenia opłaty kancelaryjnej Wnioskiem z dnia 02 sierpnia 2011 r. skarżący K. S., reprezentowany przez swoją matkę E. S., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2011r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 3 października 2011r do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynęło pismo pełnomocnik skarżącego z prośbą o zwolnienie go z opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Jednocześnie pełnomocnik poinformowała, iż od dnia złożenia poprzedniego wniosku tj. od 2 sierpnia 2011r. nie uległy zmianie żadne dane dotyczące sytuacji socjalnej, bytowej i materialnej K. S.. W związku z powyższym wniesiono o rozpoznanie niniejszego wniosku na podstawie złożonych w dniu 2 sierpnia 2011r. oświadczeń i informacji, które są obecnie aktualne. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo. Nie posiada majątku. Utrzymuje się z wynagrodzenia z tytułu praw autorskich w wysokości 302,68 zł miesięcznie, nadto uzyskuje stypendium z uczelni w wysokości 300 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie opłacić wpisu od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jest osobą bezrobotną, ma trudności ze znalezieniem pracy z powodu posiadanego wykształcenia. Nadto ponosi koszty studiowania w trybie zaocznym w G.. Zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność jego dziadka, bez bieżącej ciepłej wody i centralnego ogrzewania. Do wniosku załączył zaświadczenie o zarejestrowaniu w Powiatowym Urzędzie Pracy, odpis z księgi wieczystej potwierdzający fakt, iż użytkownikiem wieczystym działki przy ul. "[...]" w "[...]" jest E. S., odpis księgi wieczystej dla lokalu mieszkalnego położonego przy ul. "[...]" w "[...]", odpis zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2010 (PIT-37) K. S., decyzję Studenckiej Komisji Stypendialnej przyznającej stypendium socjalne skarżącemu. Mając na uwadze powyższe zważono co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane wyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy należy stwierdzić, że uzyskiwany dochód w wysokości 602 zł brutto miesięcznie jak i brak majątku nie pozwalają na opłacenie bieżących kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz na jednoczesne opłacenie kosztów sądowych w postaci uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy uznał, iż spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i zwolnił wnioskodawcę z opłacenia wyżej wskazanych kosztów sądowych. W związku z tym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.