I SA/Ol 487/08

Dnia 05 stycznia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 05 stycznia 2009 roku wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów - Dyrektora Izby Skarbowej/Biura Krajowej Informacji Podatkowej w T. z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnosząc skargę na indywidualną interpretację Ministra Finansów – Dyrektora Izby Skarbowej/Biuro Krajowej informacji Podatkowej w T. z dnia "[...]", M.K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację finansową. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca wskazała, iż otrzymuje emeryturę w wysokości 1.330 zł brutto miesięcznie. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem, który otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.400 zł brutto miesięcznie. Na utrzymaniu skarżącej i jej męża pozostaje córka, która studiuje i mieszka w Londynie. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 79,95 m2, dwóch działek o powierzchni 0,25 ha oraz 1,45 ha, a także mieszkania spółdzielczego własnościowego położonego w G. o powierzchni 35 m2. Skarżąca nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Z przedstawionego we wniosku zestawienia miesięcznych wydatków rodziny wynika, że opłaty za energię elektryczną wynoszą 100 zł, opłata za telefon - 150 zł, opłata za wodę, odprowadzenie ścieków, wywóz śmieci 40-50 zł, zakup lekarstw około 100 zł, zakup opału na zimę około 2.000 zł (tj. 166,00 zł miesięcznie), podatek gruntowy od nieruchomości w której zamieszkuje skarżąca – 312 zł za rok (tj. 26,00 zł miesięcznie), wynajęcie mieszkania w Londynie, zakup książek dla córki, wyżywienie, przejazdy z miejsca studiów do domu około 800 – 1000 zł miesięcznie. We wniosku skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Emerytury skarżącej i jej męża nie przekraczają 3.000,00 zł. Nie posiada żadnych innych dochodów, utrzymują dziecko studiujące za granicą. Po uregulowaniu wszystkich stałych wydatków z trudem wystarcza im na zakup żywności. Dodała również, iż córka nie posiada żadnego dochodu, wykorzystuje udzielony jej kredyt studencki. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2008 roku, sygn. akt I SA/Ol 487/08 Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawczyni nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca posiada razem z mężem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, stały dochód w postaci emerytur o łącznej wysokości 2.730 zł miesięcznie. Przedstawione przez skarżącą wydatki oraz koszty utrzymania mieszczą się w granicach uzyskiwanych dochodów. Dlatego też w ocenie referendarza sądowego uiszczenie przez skarżącą wpisu, wynoszącego w przedmiotowej sprawie 200 zł, nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącej i jej rodziny. Biorąc także pod uwagę okoliczność udzielania pomocy finansowej dla studiującej za granicą córki, zauważono, iż wybór uczelni poza granicami kraju z istoty swej łączy się ze zwiększonymi kosztami nauki i utrzymania. Ponadto córka skarżącej utrzymuje się także z zaciągniętego na ten cel kredytu. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw domagając się jego uchylenia i przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, iż wskazane w formularzu dochody skarżącej i jej małżonka zostały wzięte pod uwagę jako dochody "netto", podczas gdy są to dochody "brutto". Wspólne dochody "netto" małżonków nie przekraczają bowiem kwoty 2.000,00 zł. Ponadto skarżąca wskazała, iż nieuwzględnione zostały znaczne koszty związane z utrzymaniem studiującego dziecka za granicą, przewyższające koszty utrzymania dziecka studiującego w kraju. Skarżąca podniosła, że jej "majątek" będzie zabezpieczeniem spłaty kredytu, z którego korzysta córka. Natomiast wysokie koszty związane z opłaceniem wpisu uniemożliwiają wnioskodawczyni skorzystanie z prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W wyniku wniesienia przez stronę skarżącą sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 wymienionej wyżej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegające m.in. na zwolnieniu od kosztów sądowych, następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Należy także wskazać, iż to całkowicie na stronie spoczywa ciężar wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstw od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja była na tyle trudna, iż nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Przede wszystkim należy podnieść, iż w niniejszej sprawie wysokość wpisu wynosi 200 zł. Biorąc zatem pod uwagę zadeklarowane przez skarżącą dochody jej i jej męża w łącznej wysokości 2.730,00 zł brutto miesięcznie nie sposób uznać, że skarżąca nie jest w stanie uiścić wskazanej kwoty bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Z załączonych przez skarżącą dokumentów do skargi wynika, że od 1 marca 2008r. otrzymuje ona co miesiąc emeryturę w wysokości 1108,90 zł netto (informacja ZUS o wysokości emerytury skarżącej – k. 6 akt sądowych). Mąż skarżącej otrzymuje emeryturę w podobnej wysokości (tj. wyższą o 70,00 zł brutto). Zatem oboje małżonkowie miesięcznie uzyskują stały dochód z emerytur w łącznej wysokości około 2200,00 zł netto. Uwzględniając deklarowane przez skarżącą wydatki stałe w wysokości około 600 zł miesięcznie (opłaty za energię elektryczną, telefon, wodę, odprowadzenie ścieków, wywóz śmieci, zakup lekarstw, zakup opału na zimę, podatek gruntowy od nieruchomości) oraz wydatki związane z utrzymaniem córki studiującej za granicą w wysokości 800 - 1000 zł miesięcznie, nie można uznać, iż skarżąca nie jest w stanie wygospodarować kwoty niezbędnej na pokrycie wpisu w tej wysokości. Nie bez znaczenia jest też okoliczność, iż skarżąca posiada majątek w postaci domu, mieszkania oraz dwóch działek. Posiadanie takiego majątku nie pozwala stwierdzić, iż sytuacja materialna skarżącej jest na tyle trudna, iż uzasadnia przerzucenie kosztów postępowania sądowego na współobywateli, którzy w większości nie legitymują się tak wysokim statusem majątkowym. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca jest właścicielką nie tylko domu, w którym zamieszkuje, ale również mieszkania, mogącego służyć jako dodatkowe źródło uzyskiwania dochodu, np. z tytułu wynajmu. Natomiast prawo pomocy jest prawem dla ubogich, a do takich trudno zaliczyć osobę posiadającą wyżej wymieniony majątek. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.