I SA/Ol 488/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. W. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2016r. umarzające postępowanie z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: odmowy rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia postanawia: zmienić postanowienie z dnia 7 listopada 2016r., przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M. W. (dalej jako wnioskodawca, skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Wraz z wnioskiem o uzasadnienie wyroku skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2016r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie umorzył postępowanie z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu podniesiono, że złożony przez skarżącego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest kolejnym takim wnioskiem w sprawie, po wydaniu przez Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, prawomocnego postanowienia z dnia 12 lipca 2016r., w którym odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Tym samym, w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 249a ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wskazano, że w niniejszej sprawie skarżący, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Odnosząc się zaś do wniosku skarżącego o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika stwierdzono, że od złożenia poprzedniego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, jego sytuacja materialna jak i życiowa nie uległa takiej zmianie, która mogłaby skutkować zmianą rozstrzygnięcia, co wynika z porównania oświadczeń skarżącego złożonych na formularzu z dnia 4 lipca 2016r. z oświadczeniem z dnia 16 września 2016r. W pierwszym oświadczeniu wnioskodawca wykazał dochody w kwocie ok. 2000 zł wydatki zaś w kwocie 787 zł, zaś w kolejnym oświadczeniu o wysokość dochodów rodziny wnioskodawcy kształtowała się ona w wysokości 2.711,38 zł, zaś wydatki w kwocie 1.577 zł. Dochód rodziny nie uległ zatem zmniejszeniu w stosunku do wcześniej ocenianego wniosku, lecz jest wyższy. Zadeklarowane wydatki, które także w istocie nie odbiegają od poprzednio deklarowanych, nie pochłaniają wszystkich posiadanych środków. Z porównania wysokości dochodów z ponoszonymi wydatkami wynika, że po ich opłaceniu rodzinie wnioskodawcy pozostaje kwota ok. 1150 zł. Tym samym uznano, że postępowanie w przedmiocie prawa pomocy było zbędne również z uwagi na to, że strona nie wykazała, aby w sprawie doszło do jakiejkolwiek zmiany stanu majątkowego skarżącego w kontekście art. 165 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 p.p.s.a. Podniesiony przez wnioskodawcę fakt zajęcia kwoty 1.200 zł przez komornika sądowego, wykazywanej przez stronę jako oszczędności rodziny nie został w żaden sposób uwiarygodniony, niemniej jednak okoliczność ta nie zmienia ogólnej oceny sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy przedstawionej w prawomocnym postanowieniu z dnia 12 lipca 2016r. W tym stanie rzeczy uznano, że merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika było zbędne. W konsekwencji postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu, na podstawie art. 249a p.p.s.a. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw wskazując, że jego sytuacja finansowa jest bardzo niestabilna i zmieniła się znacznie w stosunku do przedstawionego okresu. Ze względu na stan zdrowia jest zmuszony do przeprowadzenia płatnych specjalistycznych badań lekarskich co bardzo destabilizuje cały budżet domowy. Wszystkie recepty ma płatne 100 %. Kolejne badania ma również jego żona. Wskazał, że została mu wyznaczona pierwsza operacja na "[...]", zaś na dwie kolejne nie ma jeszcze terminów . Przechodzi również głębokie załamanie nerwowe. Do sprzeciwu załączył dokumenty medyczne w postaci: orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, skierowanie na badanie, fakturę, wyniki badań rezonansu magnetycznego, wyniki badania stawów biodrowych i kolanowych, zaświadczenia o stanie zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Rozpoznając sprzeciw, zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie zaś z § 2 art. 260 p.p.s.a. sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika niezbicie, że to na stronie wnioskującej spoczywa obowiązek przekonania sądu, iż w jej przypadku zachodzą ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 9 września 2004r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl., z dnia 7 marca 2006r., sygn. akt OZ 211/06, niebubl.). Na wstępnie podkreślić należy, że w niniejszej sprawie skarżący, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. jest ustawowo zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, przedmiotem oceny Sądu jest zatem tylko wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw w pierwszej kolejności podkreślić należy, że w ocenie Sądu, w niniejszym przypadku nie znajduje zastosowania art. 249 a p.p.s.a. Wskazać bowiem należy, że zmienił się etap postępowania, na którym zgłoszono ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. O ile bowiem przed sądem pierwszej instancji strona może działać samodzielnie o tyle, zgodnie z art. 175 p.p.s.a. do sporządzenia skargi kasacyjnej sama strona skarżąca nie ma uprawnień. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym o wysokim stopniu sformalizowania, objętym tzw. przymusem adwokacko – radcowskim. Brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy jej sporządzeniu jest brakiem nie podlegającym uzupełnieniu i skutkującym odrzuceniem skargi kasacyjnej. Po wtóre doszło także do zmiany sytuacji majątkowej skarżącego. Zgodzić należy się z twierdzeniem referendarza, że z porównania pierwszego oświadczenia z dnia 16 września 2016r. z drugim wynika, iż dochód nie uległ zmniejszeniu lecz jest wyższy. W pierwszym oświadczeniu wnioskodawca wykazał dochody w kwocie ok. 2000 zł wydatki zaś w kwocie 787 zł, zaś w kolejnym oświadczeniu wysokość dochodów rodziny wnioskodawcy kształtowała się w wysokości 2.711,38 zł, zaś wydatki w kwocie 1.577 zł. Należy jednak wskazać, że do wniosku o prawo pomocy skarżący dołączył odpis zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego i wezwanie do dokonania potrąceń wydany przez komornika sądowego. Z odpisu zajęcia wynika, że została wszczęta przeciwko wnioskodawcy egzekucja celem zaspokojenia: należności głównej w wysokości 219.907,42 zł wraz z odsetkami do "[...]" w wysokości 45.949,74 zł., opłaty egzekucyjnej w wysokości 21.268,57 zł, podatku VAT 4.891,77 zł i wydatków gotówkowych w wysokości 112,05 zł. Do sprzeciwu skarżący dołączył dokumenty wskazujące na konieczność poniesienia wydatków na badania lekarskie. Dodatkowo jak wynika z akt administracyjnych na skarżącego zostało przeniesione zobowiązanie obejmujące należności pieniężne z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 1.128.164,32 zł należności głównej. W stosunku do tej należności wszczęto również egzekucję. Tym samym, oceniając sytuację finansową wnioskodawcy oraz etap na jakim znajduje się obecnie postępowanie sądowoadministracyjne, Sąd doszedł do wniosku, że wykazał on, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Mając na uwadze powyższe, uwzględniając sprzeciw skarżącego, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.