I SA/Ol 49/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi J. L. (dalej: "skarżący" lub "strona") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr: "[...]", sprostowane postanowieniem z dnia "[...]" nr: "[...]", utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Z akt sprawy wynika że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ egzekucyjny" lub Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych") prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie dwudziestu sześciu tytułów wykonawczych wystawionych w dniu "[...]" (nr: "[...]" oraz od nr: "[...]" do nr: "[...]"), wystawionych na podstawie dwóch ostatecznych decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: z dnia "[...]", nr "[...]" oraz z dnia "[...]", nr "[...]", w których określono wysokość zadłużenia skarżącego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy. W decyzjach tych określono należności z tytułu nieopłaconych składek na: - ubezpieczenie społeczne za okres od 01/2009 do 03/2012 i od 05/2012 do 11/2013, - ubezpieczenie zdrowotne za okres od 07/2009 do 11/2011 oraz 11/2013, - Fundusz Pracy za okres od 01/2009 do 03/2012 oraz od 05/2012 do 06/2015. Decyzje powyższe doręczone zostały skarżącemu w dniach: "[...]" oraz "[...]". Wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu "[...]" z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności (bankowi A) zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zawiadomienie o zajęciu wraz z wyżej wymienionymi tytułami wykonawczymi zostało doręczone stronie w dniu "[...]", w trybie art. 44 Kpa. Skarżący złożył dwa pisma zawierające wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jedno w dniu "[...]" bezpośrednio w Inspektoracie ZUS oraz drugie, drogą pocztową wysłał w dniu "[...]" do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Organ ten przekazał sprawę do załatwienia, zgodnie z właściwością rzeczową, organowi egzekucyjnemu, tj. Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W obu ww. pismach skarżący podnosił, że złożył skargę kasacyjną do NSA w Warszawie od wyroku wydanego w sprawie odmowy umorzenia zaległości wobec ZUS, a także poruszał kwestię nieistnienia obowiązku i bezprawnego zajęcia hipotek. W dniu "[...]" Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wskutek złożonego przez skarżącego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił powyższe postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że pisma strony: z dnia "[...]" i z dnia "[...]" należało rozpatrzyć jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Rozpatrując sprawę ponownie, organ egzekucyjny rozpatrzył wniosek skarżącego jako zarzut w postępowaniu egzekucyjnym dotyczący nieistnienia obowiązku. Postanowieniem Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" organ ten uznał zarzut strony za niezasadny. Organ przytoczył przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz U 2017 poz.1201 ze zm., dalej: "upea") regulujące instytucję zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 33 § 1 pkt.1 upea, gdyż skarżący, wbrew jego twierdzeniom, posiada zadłużenie w ZUS. Podkreślono, iż na dzień wystawienia tytułów wykonawczych, tj. na dzień "[...]" zadłużenie istniało i było wymagalne. Wynika bowiem z dwóch ostatecznych decyzji Zakładu ubezpieczeń społecznych. Owo zadłużenie nie zostało dobrowolnie uregulowane przez skarżącego. Organ egzekucyjny stwierdził także, że bez wpływu na postępowanie egzekucyjne pozostaje postępowanie sądowe toczące się w związku ze skargą na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości wobec ZUS, w którym to postępowaniu skarżący złożył skargę kasacyjną. Wskazano także, że decyzje określające stan zadłużenia skarżącego wobec ZUS, na podstawie których wszczęto egzekucję, mają walor decyzji ostatecznych, a zatem stały się wiążące zarówno dla skarżącego jak i dla Zakładu. W kwestii zarzutu odnośnie dokonanego zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości Zakład wyjaśnił, że wpisy hipotek z dnia "[...]" zostały dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami z uwagi na zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek. Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc o "zwolnienie rachunku bankowego oraz zajętych hipotek". Powtórzył wcześniejsze argumenty, dotyczące bezpodstawnego, jego zdaniem, wyłączenia go z ubezpieczenia w KRUS. Przedstawił obecne trudności finansowe, związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i powtórzył, że złożył skargę kasacyjną do NSA w Warszawie. Ponadto powołał się na postanowienie Sądu Apelacyjnego, który w dniu "[...]" sprostował pomyłkę w wyroku z dnia "[...]", sygn. akt "[...]". Zdaniem skarżącego, ZUS tego sprostowania nie uwzględnił, naliczając ogromne zaległości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" nr: "[...]", sprostowanym w dniu "[...]", Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Organ przytoczył treść przepisów regulujących instytucję zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał, że w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny jest równocześnie wierzycielem egzekwowanych należności pieniężnych, w związku z powyższym nie jest on zobowiązany do zajęcia stanowiska w formie postanowienia wierzyciela. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej organ egzekucyjny uwzględnił wytyczne zawarte w postanowieniu kasatoryjnym z dnia "[...]", uchylającym postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny, rozpatrując sprawę ponownie, odniósł się do stwierdzonego faktu niewystąpienia okoliczności, o których mowa w treści przepisu art. 33 § 1 pkt 1 upea. Z treści uzasadnienia postanowienia Dyrektora ZUS jednoznacznie wynika, iż w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie, ani też nieistnienie należności. Organ egzekucyjny, na podstawie zaistniałych w niniejszej sprawie okoliczności faktycznych stwierdził, że dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym należności na dzień wszczęcia egzekucji istniały i były wymagalne. Uzasadnienie postanowienia organu egzekucyjnego jasno wskazuje, co stanowi podstawę prawną i faktyczną egzekwowanego obowiązku. W treści rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał prawidłowo, iż okoliczność toczącego się postępowania kasacyjnego, dotyczącego odmownej decyzji ulgowej, nie może stanowić podstawy do uznania zarzutu nieistnienia obowiązku za zasadny. W tej sytuacji organ egzekucyjny prawidłowo ocenił zgłoszony przez skarżącego zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku, uznając go za niezasadny. Za prawidłowe uznał także organ odwoławczy wyjaśnienie przedstawione organ egzekucyjny odnośnie tego, że spoczywający na skarżącym obowiązek zapłaty należności wynika z prawomocnych decyzji ZUS, poddanych kontroli sądowej, zakończonej prawomocnymi wyrokami. Wskazano także, że powoływane przez skarżącego okoliczności dotyczące sprostowania przez Sad Apelacyjny pomyłki w treści uzasadnienia wyroku z dnia "[...]", sygn. akt "[...]" nie mają wpływu na istnienie i wymagalność egzekwowanych obowiązków. Organ wskazał, że środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą prowadzić do kwestionowania prawomocnych decyzji stanowiących podstawę prawną egzekwowanych obowiązków pieniężnych. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że zadłużenie istnieje i jest wymagalne. Zatem organ egzekucyjny miał podstawy do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w celu dochodzenia należności objętych powyższymi tytułami wykonawczymi. Organ odwoławczy wskazał także, iż bez wpływu rozpatrywana sprawę pozostaje kwestia złożenia skargi kasacyjnej w sprawie odmowy umorzenia egzekwowanych należności. Odnosząc się do żądania zwolnienia z egzekucji rachunku bankowego i zajętych hipotek, zawartego w zażaleniu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, ma prawo do zabezpieczenia wykonania obowiązku wynikającego z decyzji organu poprzez ustanowienie wpisu hipoteki na nieruchomości zobowiązanego. Natomiast odnośnie do ewentualnego zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego, to zobowiązany jest uprawniony do zgłoszenia organowi egzekucyjnemu takiego żądania na podstawie art. 13 upea, z odpowiednim uzasadnieniem. Na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Skarżący nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem. Wskazuje na decyzję ZUS o nr: "[...]", która została zaskarżona do Sądu Okręgowego . Powołuje się także na skargę kasacyjną, którą złożył od wyroku WSA w Olsztynie w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia zaległości wobec ZUS. Twierdzi, że składki zostały zapłacone, lecz ani ZUS, ani Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny tego nie uwzględniły. Nie posiada kapitału początkowego na dzień 31 grudnia 1998 r. Skarżący przedstawia także bieżące problemy wynikające z trudnej sytuacji materialnej i życiowej, w jakiej się znalazł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na podstawie art.33 §1 pkt1 upea podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Z treści wniosków złożonych przez skarżącego w dniu "[...]" w dniu "[...]" wynika, że kwestionuje on w nich m. in. istnienie obowiązku zapłaty zaległych należności wobec ZUS. Dlatego słusznie organ uznał ww. pisma za zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym dotyczące nieistnienie obowiązku. Podkreślić należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 34 §1 upea zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Przy czym, w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Należy jednak mieć na względzie uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt: I FPS 4/06 (baza orzecznictwa NSA), z której wynika, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art.34 upea w przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie jest organem egzekucyjnym, jest bezprzedmiotowe. Wbrew stanowisku skarżącego, analiza akt administracyjnych, na podstawie których orzeka Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazuje, że na dzień wystawienia tytułów wykonawczych, tj. na dzień "[...]" spoczywał na skarżącym obowiązek zapłaty zaległych należności wobec ZUS. Obowiązek ten wynikał z dwóch ostatecznych decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: z dnia "[...]", nr "[...]" oraz z dnia "[...]", nr "[...]", w których określono wysokość zadłużenia skarżącego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy. Należy podkreślić, że decyzje te poddane zostały także kontroli sądowej. Dlatego też słusznie przyjęły organy, że zarzut naruszenia przepisu art.33 §1 pkt1 upea poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego pomimo nieistnienia dochodzonej ww. decyzjami należności, jest niezasadny. Dokonując sądowoadministracyjnej kontroli zaskarżonego postanowienia, sąd nie znalazł podstaw do jego uchylenia. Mając na uwadze powyższe, sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. DzU 2017 r. poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę.