I SA/Ol 493/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 5 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu spółki z o.o. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł (słownie: dwieście zł). Wnioskiem z dnia 13 lipca 2012 r. skarżący M. Z. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że obecnie odbywa karę pozbawienia wolności. Nie posiada środków finansowych, oraz źródeł utrzymania. Prowadzi wspólne gospodarstwo z rodzicami oraz siostrą. Na majątek rodziny składa się dom o powierzchni 160 m2 , obciążony kredytem hipotecznym. Cała czteroosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia ojca skarżącego w wysokości 2.500 zł miesięcznie. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o pomoc w zakresie częściowym, strona musi wykazać, że nie posiada środków na obronę swoich interesów przed sądem bądź środków wystarczających. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Oceniając niniejszy wniosek wzięto pod uwagę, iż wnioskodawca nie pracuje, obecnie odbywa karę pozbawienia wolności, ale także fakt, że czteroosobowa rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.500 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek przedstawione przez skarżącego okoliczności nie uprawniają do stwierdzenia, jak wymaga tego art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uznano bowiem, iż w sytuacji skarżącego, który obecnie przebywa w zakładzie karnym, a zatem wszelkie jego potrzeby dotyczące zapewnienia podstawowych warunków do życia pokrywane są z Budżetu Państwa, jest on w stanie opłacić koszty sądowe w zakresie częściowym w kwocie 200 zł. Dodatkowo argumentując odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazać należy, iż skarżący nie wykazał wysokość ponoszonych wydatków. Uznano zatem, iż sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy umożliwia uiszczenie kosztów sądowych w wysokości 200 zł. W związku z tym na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.