I SA/Ol 503/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy - zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy L. B. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze jego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 czerwca 2010 r., nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach w/w podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną T. B., nie posiada żadnego majątku oraz żadnych dochodów. Wezwaniem z dnia 26 sierpnia 2010 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów do przedłożenia, których został wezwany. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Jednakże na podstawie art.246 § 1 p.p.s.a. ustawodawca uznał, że prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów ( pkt 1), a częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Zaznaczyć należy, iż przyznanie prawa pomocy ma charakter obligatoryjny w tym sensie, że spełnienie przesłanek określonych w tym unormowaniu zobowiązuje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Celem tej instytucji jest bowiem zapewnienie realnego prawa do sądu stronie, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Stosownie do art. 252 § 1 p. p. s. a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Z kolei zgodnie z art. 255 p. p. s. a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym należy podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca w złożonym na formularzu wniosku nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku swego koniecznego utrzymania. Wnioskodawca nie podał we wniosku żadnego źródła dochodu, z którego czerpie środki, aby zapewnić sobie samemu chociaż minimum egzystencji. We wniosku podał także, że nie posiada pieniędzy ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 1000 euro. Oznacza to, iż podana we wniosku sytuacja majątkowa jest niewiarygodna, a wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie z dnia 26 sierpnia 2010 r. do nadesłania w terminie 7 dni dokumentów i oświadczeń, które mogłyby dać możliwość oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Powyższe uniemożliwia przyjęcie, iż została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. że wnioskodawca wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji