I SA/Ol 529/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w Olsztynie w dniu 2 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]"., nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące od października 2010r. do lutego 2011r. postanawia : I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł (pięćset złotych); II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. R.t L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]"., w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące od października 2010r. do lutego 2011r. Wnioskiem z dnia 25 czerwca 2013r. skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez wnioskodawcę formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Uzyskuje dochód z tytułu prac dorywczych na budowie w wysokości około 1.500 zł miesięcznie. Ojciec wnioskodawcy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 400 zł. Matka pracuje i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.300 zł. Łączny dochód rodziny wynosi 3.200 zł. Skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku. Rodzice skarżącego są właścicielami mieszkania o powierzchni 64m2. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Podniósł, iż utrzymuje się z prac dorywczych, otrzymywane wynagrodzenie z trudem wystarcza na jego utrzymanie, partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania rodziców opłacając rachunki za prąd i wodę. Dodał, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a"., w dniu 9 lipca 2013 r. strona została wezwana, w terminie 7 dni, do złożenia dodatkowych oświadczeń w zakresie zestawienia miesięcznych wydatków, posiadanych nieruchomości i ruchomości w okresie od 1 stycznia 2013r., prowadzenia działalności gospodarczej, korzystania z pomocy odpowiednich instytucji, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, iż w dniu 15 marca 2011r. złożył zgłoszenie VAT-Z o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu. Wskazał, że nie korzysta z pomocy społecznej o charakterze materialnym. Nie posiada rachunków bankowych. Posiada standardowe wyposażenie mieszkania, nie posiada nieruchomości. Do złożonych wyjaśnień przedłożył kserokopię układu ratalnego obejmującego okres wrzesień 2010 - marzec 2011 dotyczącego zaległości na kwotę 1.663.45 zł. Przedłożył fakturę za wodę za okres dwóch miesięcy (maj, czerwiec 2013r.) na kwotę 123,89 zł, oraz na kwotę 108,29 zł (marzec, kwiecień 2013r.), wpłatę na rzecz Gminy S. w kwocie 40 zł, podatek od nieruchomości w wysokości 58 zł kwartalnie, opłaty za telefon stacjonarny w wysokości 83,89 zł (czerwiec 2013r.), 83,90 zł (lipiec 2013r.), 98,91 zł (maj 2013r.), 153,89 zł (marzec 2013r.), opłaty za Internet w wysokości 21,53 zł, rachunki za energię elektryczną za sześć miesięcy w wysokości od 211,95 zł do 350,27 zł, wpłaty z tytułu zaciągniętych pożyczek przez matkę skarżącego w wysokości 298,10 zł. oraz 59,45 zł, opłatę za wywóz nieczystości w wysokości 24 zł, zaświadczenie o wysokości zarobków matki z którego wynika, iż otrzymuje ona wynagrodzenie w wysokości 1181,38 zł netto miesięcznie. Skarżący podał również inne wydatki takie jak zakup butli z gazem raz na dwa miesiące koszt 60 zł oraz zakup 4 wiązek drzewa za kwotę 550 zł, nie określił przy tym częstotliwości tego wydatku. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie zwolnił skarżącego od wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw, w którym nie zgodził się z argumentacją referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpoznaniu. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 § 2 i 3 p.p.s.a.). Mając na uwadze przedstawioną sytuację majątkową wnioskodawcy stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. W tym miejscu podkreślić należy, że partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Biorąc pod uwagę wysokość wpisu w niniejszej sprawie 14.001 zł skarżący został zwolniony ze znacznej części należnej na chwilę obecną opłaty. Wprawdzie skarżący nie ma stałej pracy, ale osiąga dochód z prac dorywczych. Nie posiada majątku, jak i oszczędności. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami. Niemniej łączny dochód rodziny wynosi 3.081 zł. Wydatki, poza kosztami związanymi z wyżywieniem, środkami czystości i zakupem odzieży, zostały określone na kwotę około 1.120 zł miesięcznie, a wysokość kosztów zakupu drzewa w kwocie 550 zł został przyjęta na okres 3 miesięcy. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę wysokość uzyskiwanych łącznie dochodów 3.081 zł oraz pozostałe potrzeby rodziny takie jak wyżywienie, odzież czy zakup drewna, na które pozostaje kwota 1.961 zł, sąd doszedł do wniosku, iż częściowe zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych (ponad kwotę 500 zł) nie pozbawi go prawa do sądu. Zdaniem sądu ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych winien w każdym wypadku poczynić najpierw oszczędności we własnych wydatkach. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Powyższe oznacza, iż w ramach planowania wydatków skarżący, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania odpowiednich środków pieniężnych na prowadzenie procesu sądowego (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 września 2004 r., II SA/Gd 296/04, LEX nr 203311). Mając na uwadze sytuację materialną strony, wysokość kosztów sądowych, do których uiszczenia strona została zobowiązana w niniejszej sprawie (500 zł) nie wydaje się być nadmiernie wygórowana. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W okolicznościach niniejszej sprawy sąd uznał, iż zagwarantowanie tego prawa nastąpi poprzez częściowe zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczenia tych kosztów. W związku z powyższym, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.