I SA/Ol 529/25
WyrokWSA w Olsztynie2026-01-28
Skład orzekający: Katarzyna Górska, Andrzej Brzuzy, Anna Janowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji miały podstawę do określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej stawce dla nieruchomości, na której prowadzone są roboty budowlane, a właściciel twierdzi, że nie jest ona zamieszkała i nie powstają na niej odpady komunalne?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób przekonujący, iż nieruchomość jest zamieszkała w rozumieniu przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Analiza zużycia wody i energii elektrycznej nie była wystarczająco spójna i systematyczna, a organ odwoławczy nie uwzględnił nowych okoliczności faktycznych, które podważały wcześniejsze ustalenia dotyczące charakteru nieruchomości. Brak było również wystarczających dowodów na uzasadnienie zastosowania podwyższonej stawki opłaty.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2023 r. do października 2024 r. dla nieruchomości, na której prowadzone są roboty budowlane. Organ I instancji określił opłatę, opierając się na zużyciu wody i energii elektrycznej, co miało wskazywać na zamieszkiwanie nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Właściciel nieruchomości kwestionował te ustalenia, wskazując na brak zamieszkiwania, trwające prace budowlane oraz inne dowody, takie jak pisma Policji i dziennik budowy.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie i zasądzono od SKO na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) sędzia WSA Anna Janowska Protokolant sekretarz sądowy Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2026r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 2 października 2025 r., nr SKO.63.51.2025 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2023r. do 31 października 2024r. 1. Uchyla zaskarżoną decyzję, 2. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz strony skarżącej L. B. kwotę 200,00 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z 11 lipca 2025 r. wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie m. in. art. 6o, art. 6r ust. 1a ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2025 r. poz. 1733), dalej jako: "u.c.p.g.", Zarząd Związku Międzygminnego Gospodarka Odpadami (dalej: (dalej jako: "organ I instancji") określił L. B. (dalej jako: "strona", "skarżący") wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 października 2024 r. z nieruchomości położonej w W. ul. [...], gmina G. w wysokości 108,00 zł (2 osoby x 54,00 zł).
Jak wynika z przekazanych sądowi wraz ze skargą akt sprawy oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji, podstawą zastosowania ww. wymiaru (dodatkowo podwyższonego wobec przyjęcia przez organ I instancji nieselektywnego sposobu zbierania odpadów) było przede wszystkim zużycie wody, a także energii elektrycznej, pozwalające na ustalenie ilości zamieszkujących przedmiotową nieruchomość osób oraz prowadzenie na niej robot budowlanych.
W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 2 października 2025 r. utrzymało decyzję organu I instancji w mocy w całości.
Uzasadniając rozstrzygnięcie SKO w pierwszej kolejności wskazało, że kwestie związane między innymi z zadaniami gmin oraz obowiązkami właścicieli nieruchomości, dotyczącymi utrzymania czystości i porządku określa u.c.p.g., zaś jej przepis art. 6q zobowiązuje do stosowania w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111), dalej jako: "o.p.", a uprawnienia organów podatkowych przyznaje wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, natomiast w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2 u.c.p.g., w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. Następnie Kolegium przybliżyło treść m. in. art. 6c, art. 6k ust. 1, art. 6o ust. 1 i ust. 1a oraz §1 ust. 1 i ust. 2 uchwały nr [...] Zgromadzenia Związku Międzygminnego - Gospodarka Odpadami z 27 listopada 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty oraz stawki za pojemnik o określonej pojemności.
Nadto organ odwoławczy przypomniał, że prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 22 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/OI 272/23 rozstrzygnięta została kwestia określenia stronie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z ww. nieruchomości za okres o d 1 czerwca 2018 r. do 31 grudnia 2022 r. Wskazanym orzeczeniem sąd oddalił skargę strony na rozstrzygnięcie Kolegium - decyzję z 22 maja 2023 r., w której utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z 9 lutego 2023 r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za ww. okres, uznając przedmiotową nieruchomość za zamieszkałą.
SKO zrelacjonowało, że wskutek wezwania organu I instancji z 3 września 2024 r. skarżący podał, że sporna nieruchomość nie jest zamieszkiwana, a na jej terenie nie powstają odpady komunalne, dlatego też nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zaś nieprzerwanie od 1 stycznia 2023 r. na nieruchomości trwają prace wykończeniowe. Wskutek ponownego wezwania strona dostarczyła faktury za prąd i wodę oraz wskazała, że jest producentem rolnym, a teren budowy jest również punktem poboru wody i energii elektrycznej. Podczas oględzin nieruchomości przeprowadzonych 24 października 2024 r. strona odmówiła udostępnienia budynku, oznajmiła, że na nieruchomości nie powstają odpady komunalne, a prace remontowe wykonuje we własnym zakresie. W odpowiedzi na kolejne wezwanie odnośnie taryfy G12w dla nieruchomości, zawarcia umowy na internet, posiadanych odbiorników radiowych i telewizyjnych oraz sposobu gromadzenia i pozbywania się odpadów komunalnych strona podała, że odpady nie powstają na nieruchomości, taryfa G12w cały czas obowiązuje, zaś pozostałe wymagane informacje jej nie dotyczą.
Organ odwoławczy wskazał, że na potrzeby szacunków, o których mowa w art. 6o ust. 1 u.c.p.g. organ I instancji przyjął następujące założenia:
- przeciętne zużycie wody przez gospodarstwa domowe w 2021 r. na jednego mieszkańca na wsi: 34,4 m3 (źródło: Gospodarka mieszkaniowa i infrastruktura komunalna w 2023 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, Lublin 2024),
- przeciętne zużycie wody przez gospodarstwo domowe w miesiącu na jednego mieszkańca w 2023 r. na wsi: 2,87 m3 (źródło: wyliczenie własne w oparciu o ww. dane GUS),
- przeciętne zużycie wody przez gospodarstwo domowe w miesiącu na jednego mieszkańca w 2024 r. na wsi: 2,98 m3 (źródło: wyliczenie własne w oparciu o ww. dane GUS).
W związku, tym że opłata naliczana jest w systemie miesięcznym do wyliczenia zużycia wody przyjęto średnie miesięczne zużycie wody w spornej nieruchomości. Za 2023 r. przyjęto 7,08 m3, zaś za 2024 r. 6,60 m3. Dzieląc tę wartość przez przeciętne zużycie wody przez gospodarstwo domowe w miesiącu na jednego mieszkańca na wsi otrzymano wyniki: na 2023 r. - 2,46, w zaokrągleniu 2 osoby, na 2024 r. - 2,21, w zaokrągleniu 2 osoby.
SKO podało, że organ I instancji dokonał też oszacowania liczby osób zamieszkałych na podstawie danych przekazanych przez P. S.A. dotyczących zużycia energii elektrycznej na przedmiotowej nieruchomości. Ponieważ jednak zużycie prądu wskazuje większą liczbę osób niż zużycie wody do wyliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami przyjęto dane dotyczące wody.
Kolegium podniosło, że określenie ilości zużytej wody i energii było związane wyłącznie z ustaleniem liczby mieszkańców na nieruchomości. W jego ocenie okoliczność, że budowa budynku mieszkalnego nie została zakończona i formalnie oddana do użytkowania nie ma wpływu na faktyczne zamieszkanie na ww. nieruchomości. Z kolei obowiązek złożenia deklaracji i ponoszenia opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi wynika z samego faktu zamieszkiwania na nieruchomości (nieruchomości zamieszkałe - art. 6i ust. 1 pkt 1 u.p.c.g.) lub powstawania odpadów komunalnych (nieruchomości niezamieszkałej - art. 6i ust. 1 pkt 2 u.p.c.g.) lub korzystania z nieruchomości (domek letniskowy/nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe - art. 6i ust. 1 pkt 3 u.p.c.g.).
Zdaniem SKO w sposób niebudzący wątpliwości, w oparciu o zebrany materiał dowodowy (przeprowadzone oględziny, zdjęcia potwierdzające stopień zagospodarowania nieruchomości i stan zamieszkiwania, dowody potwierdzające zużycie wody i energii elektrycznej) ustalono w sprawie, że skarżący zamieszkuje na spornej nieruchomości. Słusznie w ocenie organu odwoławczego postępowanie dowodowe oparto na zużyciu wody czy prądu w przyjętym przez właściciela nieruchomości okresie rozliczeniowym.
SKO zauważyło, że zgodnie z poglądami doktryny przy ustalaniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie uzasadnionych szacunków organ podatkowy jest zobowiązany uwzględnić średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Dlatego też SKO jako prawidłowe uznało stwierdzenie organu I instancji, że informacje dotyczące zużycia wody zostały wykorzystane zgodnie z dyspozycją art. 6 o ust. 1 u.c.p.g., jako dowód pozwalający na ustalenie ilości osób zamieszkujących oraz dokonanie uzasadnionych szacunków. Powyższy sposób ustalenia danych co do liczby tych osób w ocenie SKO jest wiarygodny i rzetelny.
Kolegium nadto podniosło, że pismo Komendanta Powiatowego Policji w G., dziennik budowy, faktury za zużycie energii elektrycznej, informacja od P.1 nie potwierdzają w żaden sposób, że sporna nieruchomość w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 31 października 2024 r. nie była nieruchomością zamieszkiwaną w rozumieniu u.p.c.g.
Końcowo, odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego zastosowania stawki podwyższonej opłaty na niekorzyść strony, SKO wskazało, że skoro strona nie gromadzi w odpowiedni sposób odpadów komunalnych (brak właściwych/jakichkolwiek worków na śmieci, twierdzenie, że odpady na jej posesji nie powstają), to oznacza, że nie gromadzi ona odpadów komunalnych w sposób selektywny, co uzasadnia określenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przy zastosowaniu stawki podwyższonej.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego w całości, wniosła o autokontrolę zaskarżonej decyzji, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku przez SKO wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
I. sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na przyjęciu, że nieruchomość jest nieruchomością zamieszkałą, podczas gdy prawidłowa i wnikliwa analiza i ocena zgromadzonego materiału dowodowego świadczy o tym, że przedmiotowa nieruchomości jest w trakcie budowy, natomiast w rozpatrywanym okresie roboty budowlane były wstrzymane. Nieruchomość była nieruchomością niezamieszkałą. Faktyczne miejsce zamieszania właściciela pod innym adresem w rozpatrywanym okresie jasno i dobitnie wskazuje postępowanie Komendanta Powiatowego Policji w G.,
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 233 §1 pkt 1 i 2 o.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że została ona wydana z naruszeniem:
1) art. 127 o.p. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez dokonanie jedynie kontroli decyzji będącej przedmiotem odwołania, zamiast przeprowadzenia samodzielnego postępowania wyjaśniającego i ustalenia stanu faktycznego,
2) art. 122 §1 w zw. z art. 187 §1 o.p. polegającym na braku podjęcia niezbędnych działań w celu wyjaśnienia i załatwienia sprawy, a także niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w braku wyjaśnienia okoliczności związanych z zamieszkiwaniem na przedmiotowej nieruchomości, wyjaśnienia kwestii prowadzonych prac rolnych w kontekście zużycia wody i energii elektrycznej i oparcie wniosków wyłącznie o dane statystyczne dotyczące zużycia wody i energii w gospodarstwie domowym bez zestawienia ich z danymi dotyczącymi zużycia wody i energii w rolnictwie oraz weryfikacji faktycznego miejsca zamieszkania strony,
3) art. 122 §2 o.p. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść strony,
4) art. 121 §1 w związku z art. 187 §1 w zw. z art. 191 o.p. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego wyrażające się pominięciem istotnych dla sprawy dowodów, w szczególności dokumentów w postaci:
- kompletnego dziennika budowy, który potwierdza, że w rozpatrywanym okresie nie były prowadzone roboty budowlane, brak przyłącza gazu, instalacji wentylacji oraz montażu kotła, a tym samym brak c.w.u. oraz centralnego ogrzewania w obiekcie,
- projektu architektoniczno-budowlanego domu jednorodzinnego "[...]", pisma P.1 Sp. z o.o. z 6 listopada 2024 r.- na potwierdzenie braku przyłącza gazowego,
- pisma Komendanta Powiatowego Policji w G. z 26 września 2024 r., w którym organy ścigania informują o faktycznym miejscu zamieszkania strony,
- faktur z GZK za zużytą wodę, potwierdzające nieregularne, niesystematyczne zużycie wody,
- oświadczenia strony z 8 sierpnia 2025 r. potwierdzającego, że sporna nieruchomość jest nieruchomością niezamieszkałą, na której nie powstają odpady komunalne,
- instrukcji zmiękczacza E. str. 14, charakterystyki zmiękczacza E., zmiękczacz wody – kompendium - potwierdzające stałe, miesięczne zużycie wody na poziomie 0,5-1,0 m3,
- decyzji ARiMR z 18 maja 2022 r., zgodnie z którą skarżący jest zaklasyfikowany do grupy producentów rolnych, a część gruntu wchodzącą w skład nieruchomości wykorzystuje do produkcji rolnej, działka nr [...] oraz sąsiednia nr [...] o powierzchni 2,5h są wykazane jako nieruchomość wykorzystywane w produkcji rolnej i w konsekwencji błędne ustalenie faktu, co do zamieszkiwania nieruchomości,
5) art. 121 §1 o.p. poprzez naruszenie zasady nakazującej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, tj. wydanie decyzji bez poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie istnienia odpowiedzialności po stronie skarżącego,
III. naruszenie prawa materialnego, tj.
1) art. 6o w zw. z art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że w sprawie zachodzą przesłanki do określenia z urzędu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi,
2) nieprawidłowe zastosowanie stawki podwyższonej.
W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżący podniósł, że z przedłożony przez niego materiał dowodowy w sposób jednoznaczny potwierdza, że nieruchomość do chwili obecnej nie jest zamieszkiwana, a tym samym nie powstają na niej odpady komunalne. Zaznaczył, że z dziennika budowy jednoznacznie wynika, że budowa spornej nieruchomości w rozpatrywanym okresie była wstrzymana. Jedyną czynnością realizowaną na budowie, było zakończenie w dniu 14 lutego 2023 r. wykonywania instalacji elektrycznych poprzez wykonanie pomiarów elektrycznych i sprawdzeń, która zajęła 2-3 godziny. Poza wykonanymi pomiarami, żadne inne roboty budowlane nie były realizowane.
Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organów podatkowych, jakoby zużycie wody było regularne. Z kolei wykazana na rachunku obejmującym sześciomiesięczny okres energia elektryczna, de facto mogła być zużyta na przestrzeni tylko jednego miesiąca tego okresu. Zatem w jej ocenie traktowanie rachunków za zużytą energię elektryczną jako dowodów na potwierdzenie zamieszkiwania nieruchomości w poszczególnych miesiącach rozpatrywanego jest bezpodstawne. Również grupa taryfowa energii elektrycznej obowiązująca na terenie budowy w najmniejszym stopniu nie przesądza o zamieszkiwaniu przedmiotowej nieruchomości.
Autor skargi zwrócił także uwagę, że o wątpliwościach, jakie towarzyszą przedmiotowemu postępowaniu świadczy okoliczność, że organ I instancji na podstawie tych samych dowodów w pierwszej kolejności stwierdził, że nieruchomość jest niezamieszkiwana (decyzja z 15 listopada 2024 r.), natomiast po uchyleniu przez SKO decyzji i przekazaniu do ponownego rozpatrzenia, że nieruchomość jest zamieszkała (decyzja z 11 lipca 2025 r.).
Skarżący nadto zaznaczył, że stan faktyczny w okresie objętym postępowaniem uległ diametralnej zmianie, w stosunku stanu faktycznego, którego dotyczy sprawa zakończona wyrokiem WSA w Olsztynie z 22 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 272/23 (tj. okres od 1 czerwca 2018 r. do 31 grudnia 2022 r.).
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoją dotychczasową argumentację, wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 §1 pkt 1 lit. a - c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji należało orzec, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczy tego, czy organy obu instancji miały prawo do określenia skarżącemu opłaty (w podwyższonej stawce, w wysokości 108,00 zł - 2 osoby x 54,00 zł) za gospodarowanie odpadami komunalnymi na spornej nieruchomości za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 października 2024 r., w łącznej kwocie 4.989,60 zł (art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.). W ocenie organów podatkowych podstawą do takiego wymiaru było przede wszystkim zużycie wody, ale również energii elektrycznej pozwalające na ustalenie ilości zamieszkujących przedmiotową nieruchomość osób. Świadczyły o tym również prowadzone na niej roboty budowlane. Z takim stanowiskiem nie zgodziła się strona, wskazując na nowe (w jej ocenie okoliczności): (-) pisma Komendanta Powiatowego Policji w G. z 26 września 2024 r., w którym organy ścigania informują o faktycznym miejscu zamieszkania strony, którym nie jest sporna nieruchomość; (-) kompletnego dziennika budowy, który potwierdza, że w rozpatrywanym okresie nie były prowadzone roboty budowlane, brak przyłącza gazu, instalacji wentylacji oraz montażu kotła, a tym samym brak c.w.u. oraz centralnego ogrzewania w obiekcie; (-) projektu architektoniczno-budowlanego domu jednorodzinnego "[...]", pisma P. Sp. z o.o. z 6 listopada 2024 r. na potwierdzenie braku przyłącza gazowego; (-) faktur z GZK za zużytą wodę, potwierdzające nieregularne, niesystematyczne zużycie wody (wbrew twierdzeniu organu); (-) oświadczenia strony z 8 sierpnia 2025 r. potwierdzającego, że sporna nieruchomość nie jest zamieszkała, i nie powstają na niej odpady komunalne; (-) instrukcji zmiękczacza wody, charakterystyki tego urządzenia oraz jego kompendium potwierdzające stałe, miesięczne zużycie wody na poziomic 0,5-1,0 m3; (-) decyzji ARiMR z 18 maja 2022 r., wskazującej na to, że strona jest producentem rolnym, a część gruntu wchodzącą w skład spornej nieruchomości (jak również działkę sąsiadującą) wykorzystuje do produkcji rolnej.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy ustawy o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach.
Zgodnie z art. 6c u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Właściciele nieruchomości są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Według art. 6k ust. 1 u.c.p.g. rada gminy, w drodze uchwały: 1) dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty: dopuszcza się stosowanie więcej niż jednej metody ustalenia opłat na obszarze gminy; 2) ustali stawkę opłaty za pojemnik lub worek o określonej pojemności, przeznaczony do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości; 3) ustali stawkę opłaty za m3 zużytej wody - w przypadku wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6j ust. 3a.
W myśl art. 6m ust. 1 pkt 1 i pkt 3 u.c.p.g. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, a także właściciele nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 6c ust. 2, a właściciele nieruchomości nie złożyli skutecznego oświadczenia, o którym mowa w art. 6c ust. 3b.
Z art. 6i ust. 1 u.p.c.g. wynika natomiast, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje: 1) w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec; 2) w przypadku nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne; 3) w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe - za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości.
Jednocześnie art. 6o ust. 1 u.p.c.g. stwierdza, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.
Z art. 9v ust. 1 i 2 u.p. wynika, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta może wystąpić z wnioskiem do właściwego miejscowo komendanta Policji o pomoc, jeżeli jest to niezbędne do przeprowadzenia czynności kontrolnych. Na wniosek wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwy miejscowo komendant Policji jest obowiązany do zapewnienia kontrolującym pomocy Policji w toku wykonywania czynności kontrolnych.
Uwzględniając dotychczasowe rozważania (w tym treść przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie oraz uchwał Zgromadzenia Związku Międzygminnego – Gospodarka Odpadami) za nieprawidłowością przyjętego rozstrzygnięcia przemawiają następujące ustalenia i okoliczności sprawy:
- Kolegium zaakceptowało (utrzymując w mocy decyzję I instancyjną), m.in. stanowisko organu I instancji, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia, że zużycie wody w kontrolowanym okresie (dające podstawę do oszacowania liczby osób zamieszkałych na nieruchomości i przyjęcia, że nieruchomość ta jest zamieszkała) - miało charakter regularny, systematyczny oraz stabilny. Tymczasem z danych pozyskanych od operatora (k. 141 akt sprawy) wynika, że wyłącznie w okresie od lipca do grudnia 2023 r. (czyli przez okres 5 miesięcy widoczny jest wyższy pobór wody). W pozostałym zaś okresie, czyli 7 miesięcy mieści się on w przedziale od 0 do 2 m3. W 2024 r. zaś wyższy pobór dotyczył maja i października. W pozostałym zaś okresie mieścił się on w przedziale od 1 do 3 m3. Trudno tutaj zatem mówić (jak zrobiło to SKO) o regularności, systematyczności i stabilności zużycia wody (a przecież to była główna okoliczność, na którą powoływał się organ w tej sprawie dla poparcia prawidłowości przyjętego rozstrzygnięcia). O tyle jest to też istotne, że z pisma Policji (k. 73 akt sprawy) wynika, że nie potwierdzono w wystarczający sposób, aby sporna nieruchomość była zamieszkana (a tym samym uznano, że jej właściciel nie musiał składać deklaracji w wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi). Nadto strona poinformowała organ (choć nie potwierdziła tego w sposób dostateczny) o zainstalowaniu na spornej nieruchomości zmiękczacza wody wskazuje, że pobiera wodę na poziomic 0,5-1,0 m3. Należy też zauważyć (a co nie zostało w żaden sposób wyjaśnione, choć stanowiło również jedną z podstaw przyjętego rozstrzygnięcia), że dane przesłane przez operatora energetycznego (k. 154 akt sprawy) wskazują na większe nocne zużycie energii niż dzienne w miesiącach obejmujących sporny okres (za wyjątkiem jednego miesiąca, tj. kwietnia 2023 r. i odwrotna sytuacja w kwietniu 2024 r.). Ponadto widoczna jest ilościowa tożsamość zużycia w przedziałach kilkumiesięcznych, jak. np. identyczne (bądź zbliżone w innych okresach trzymiesięcznych) dzienne zużycie na poziomie 57 kWh i nocne 158 kWh prądu. Trudno zatem uznać za wystarczające stwierdzenia SKO (odwołując się do orzecznictwa), że zamiarem ustawodawcy nie było utożsamianie nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, wyłącznie z nieruchomościami zamieszkałymi stale. Chodzi o to, aby wszystkie nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, choćby robili to nieregularnie, wchodziły w zakres abstrakcyjnego pojęcia "nieruchomości zamieszkanych", w przeciwieństwie do tych, na których nie mieszkają mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Zgadzając się z prezentowanym stanowiskiem co do zasady, to nie można go utożsamiać z każdym stanem faktycznym, a tym bardziej ze stanem faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie, który w ocenie sądu na tym etapie postępowania nie dał przekonujących podstaw do twierdzenia, że sporna nieruchomość jest nieruchomością, na której zamieszkują mieszkańcy i wypełnia ona tym samym dyspozycję art. 6i ust. 1 pkt 1 u.p.c.g. a nie, np. art. 6i ust. 1 pkt 2 u.p.c.g. dotyczącego nieruchomości niezamieszkałej (jak wcześniej przyjął organ I instancji w uchylonej przez SKO decyzji z 15 listopada 2024 r.);
- wskazania wymaga, że pomimo nowych okoliczności, które wyszły na jaw w trakcie postępowania podatkowego, uwzględniając też fakt uchylenia przez SKO decyzji z 15 listopada 2024 r. (zmieniającej kwalifikację nieruchomości z zamieszkałej na niezamieszkałą) w zaskarżonym rozstrzygnięciu Kolegium twierdzi, że stan faktyczny w okresie objętym niniejszym postępowaniem nie uległ zmianie względem tego, który dotyczył okresu od 1 czerwca 2018 r. do 31 grudnia 2022 r. Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przede wszystkim wspomniane już pismo z Policji (a będące przecież efektem zgłoszenia przez organ I instancji, zgodnie z art. 9v u.p.c.g), z którego wynika, że nie potwierdzono faktu zamieszkiwania na spornej nieruchomości oraz to, że skarżący zamieszkuje w innym miejscu, jak i to, że w przeciwieństwie do ustalonego stanu faktycznego za uprzednie lata w prawomocnym już wyroku tut. sądu z 22 listopada 2023 r., sygn. akt 272/23 odnoszącego się do tego okresu wyraźnie wskazano (jeśli chodzi o zużycie wody, czyli przeciwnie jak w niniejszej sprawie), że: "Na podstawie danych przekazanych przez Gminny Zakład Komunalny dotyczących zużycia wody na nieruchomości, organ podatkowy dokonał oszacowania liczby osób zamieszkałych na nieruchomości, z uwagi na fakt, iż zużycie wody było regularnie i na podobnym poziomie przez cały okres jej poboru." – przeczy stawianej tezie. Jak zauważył też sąd, w aktach sprawy (co również przeczy wspomnianej już tezie o tożsamości stanów faktycznych) znajdował się niekompletny dziennik budowy. Z dokumentu tego wynikało nadto, że w maju 2017 r. w nieruchomości wykonano tynki wewnętrzne, a w czerwcu wykonano montaż instalacji c.o. i wodno-kanalizacyjnej, zaś w lipcu 2018 r. wykonano termomodernizację zewnętrzną budynku (prowadzone były zatem roboty budowlane). Tymczasem w przedmiotowej sprawie (wbrew twierdzeniu organu, że jedną z przyczyn przyjętego rozstrzygnięcia było prowadzenie na niej robót budowlanych) nie miało to miejsca. Potwierdza to bowiem dziennik budowy przedłożony przez stronę, z którego wynika, że w dniu 14 lutego 2023 r. (czyli na początku okresu objętego sprawą) wykonano ostatnie czynności, a dalszych wpisów dziennik już nie zawiera (k. 65-72 akt sprawy). Z akt sprawy nie wynika również, aby było to przedmiotem wyjaśnień organu, choć powinno, skoro stanowiło jedną z ważny przyczyn prezentowanego stanowiska. Przeciwko twierdzeniu o tożsamości stanów faktycznych w obecnym postępowaniu, jak i postępowaniu dotyczącym lat 2018-2022 przeczą również inne okoliczności, na które powołuje się strona, tj. wykorzystywanie wody w działalności rolniczej i do konserwacji maszyn rolniczych oraz zużywaniu energii elektrycznej przez zmiękczacz wody;
- wskazać także należy, że (przy praktycznie tym samym materiale dowodowym, różnica polegała jedynie na uzyskaniu danych od operatorów wody i energii elektrycznej względem przedłożonych przez stronę faktur za zużytą wodę oraz faktur prognozy za energię elektryczną oraz wskazaniu, że ze skarżącym została zawarta kompleksowa umowa sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji w grupie taryfowej G12w - gospodarstwo domowe) organ I instancji (po uchyleniu przez SKO decyzji z 15 listopada 2024 r. zmieniającej kwalifikację nieruchomości na niezamieszkałą, gdzie wskazano jako przyczynę uchylenia decyzje dotyczące lat 2018-2022: z 9 lutego 2023 r. – I instancji, z 22 maja 2023 r. – II instancji, gdzie zakwalifikowano nieruchomość jako zamieszkałą i prawomocny wyrok tut. sądu odnoszący się do tego okresu z 22 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 272/23 oddalający skargę strony) – dokonuje całkowicie odmiennego rozstrzygnięcia, kwalifikując ponownie sporną nieruchomość jako zamieszkałą (nie wskazując jakie konkretnie nowe okoliczności spowodowały zmianę jego stanowiska);
- należy również zauważyć, że wejście na teren budowy (a o takim terenie mówimy w tej sprawie, co potwierdzają: oględziny organu, z których wynika, że na nieruchomości wbita jest tabliczka "teren budowy" i jest ona ogrodzona taśmą oraz dziennik budowy i co najważniejsze organy temu nie zaprzeczają) osobom nieupoważnionym jest surowo zabronione i stanowi naruszenie przepisów BHP. Wstęp natomiast mają tylko pracownicy, organy kontrolne (nadzór budowlany) oraz osoby z upoważnieniem kierownika budowy. O tyle jest to istotne, że SKO w przyjętym rozstrzygnięciu eksponuje okoliczność braku zgody skarżącego na wejście na teren budowy i do postawionego tam budynku i przeprowadzenie oględzin.
Z powyższych względów sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą, wydaną przedwcześnie, z naruszeniem zarówno przepisów postepowania jak i przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze (pkt I, II i III).
Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Jego rolą w dalszym postępowaniu będzie w szczególności ocena, czy zebrany lub jeszcze możliwy do zebrania materiał dowodowy (we wzajemnych relacjach) pozwala na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w dotychczasowy sposób. To zaś pozwoli na następczą ocenę mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego. Tym bardziej, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zgodnie z art. 6i ust. 1 u.c.p.g. powstaje (i tu w zależności od poczynionych w sprawie ustaleń w zakresie stanu faktycznego i właściwego przyporządkowania do niego stanu prawnego, co należy do obowiązków organów podatkowych): 1) w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec; 2) w przypadku nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne; 3) w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe - za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości. Przy czym zauważyć należy, że sam skarżący (wbrew twierdzeniu, że na terenie nieruchomości nie powstają odpady komunalne – k. 26 akt sprawy) wskazuje, że: "Powstające na nieruchomości odpady pozostają w ścisłym związku z prowadzonymi robotami budowlanymi." (k. 4 akt sprawy). Powinnością organu będzie również danie wyrazu ustaleniom postępowania w uzasadnieniu przyjętego rozstrzygnięcia, spełniającym wymogi art. 210 §1 pkt 6 w zw. z art. 210 §4 o.p.
W tym stanie rzeczy sąd, działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., uchylił decyzję Kolegium w całości.
O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 §2 i §4 p.p.s.a. w zw. z §14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Finansów z 22 października 2020 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023, poz. 1935). Na koszty te złożyły się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200,00 zł.
Powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło