I SA/Ol 53/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych L. T. wnioskiem z dnia 13 stycznia 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie na podstawie art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a, skarżący reprezentowany przez adwokata został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wypełnienie każdej niezacienionej rubryki zgodnie z pouczeniem załączonym do formularza wniosku oraz podpisanie wniosku przez osobę wnoszącą. Skarżący w wyznaczonym terminie uzupełnił braki formalne wniosku. Ze złożonego oświadczenia wynika, że L. T. prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami. Nie posiada majątku ani oszczędności. Uzyskuje dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 700 zł. Nadto wskazał, że rodzice utrzymują się z renty, przy czym nie określił ich dochodów. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że opłacenie kosztów sądowych naraziłoby go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. Nadto na wezwanie na podstawie art. 255 p.p.s.a. wyjaśnił, że utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych, nie korzysta z pomocy MOPS ani innej organizacji charytatywnej. Zamieszkuje w lokalu na podstawie bezpłatnego użyczenia od rodziców. W okresie od dnia 01.01.2009 r. do 15.02.2010 r. nie posiadał ruchomości ani nieruchomości. Nie posiadał także rachunków bankowych ani lokat bankowych w okresie ostatnich sześciu miesięcy. Odnosząc się do kwestii wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego stwierdził, że pokrywają się z wysokością przedstawionego dochodu z tytułu zasiłku, przy czym nie przedłożył dokumentów potwierdzających jakiekolwiek wydatki na te cele. Pomimo wezwania nie określił również wysokości poniesionych kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Na wstępie niniejszych rozważań stwierdzić należy, iż przedstawione wyjaśnienia nie dają podstaw do uznania, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przedstawionych wyjaśnień wynika, że skarżący utrzymuje się wyłącznie z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 700 zł, przy czym jak wskazał prowadzi wspólne gospodarstwo z rodzicami, których dochodów nie określił. Nadto lakoniczna odpowiedź skarżącego w zakresie ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania bez szczegółowego określenia rodzaju ponoszonych wydatków i ich wysokości, jak i bez przedstawienia jakichkolwiek dokumentów potwierdzających ten fakt nie pozwala także na obiektywną ocenę sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. Także nie wyjaśnienie czy i jakie koszty poniósł w związku z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika nie dają możliwości oceny czy spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Trzeba podkreślić bowiem, iż zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd (referendarza sadowego) o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności ( postanowienie NSA 28.01.2009 r sygn. akt I FZ 525/08, publ. LEX nr 551932). W tym też celu skarżący został wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma możliwość przyznania prawa pomocy, jedynie w sytuacji gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. Mając powyższe na względzie, w oparciu o przedstawione przez skarżącego wyjaśnienia nie znaleziono podstaw do uwzględnienia wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w oparciu o art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.