I SA/Ol 53/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące: od kwietnia do listopada "[...]", od stycznia do października oraz za grudzień "[...]"r. postanawia: odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 26 marca 2018r. skarżący D. K., reprezentowany przez adwokata M. C., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu sądowego od skargi w wysokości "[...]" zł. Z oświadczenia wnioskodawcy zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wynikało, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami (18 i 14 lat) oraz córką (10 lat). Skarżący posiada majątek nieruchomy w postaci działki rolnej o powierzchni "[...]" m2 o szacunkowej wartości "[...]" zł oraz działki rolnej o powierzchni "[...]"m2 i szacunkowej wartości "[...]" zł. Innego majątku nieruchomego, przedmiotów o wartości powyżej "[...]" zł oszczędności, zasobów finansowych nie posiada. Majątku nie posiadają również osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący pracuje, z tego tytułu uzyskuje wynagrodzenie w wysokości "[...]" zł. Wskazał, iż miesięczne wydatki na utrzymanie rodziny wynoszą około "[...]" zł. Są to wydatki na wyżywienie, internat, zajęcia pozalekcyjne dzieci, ubrania, środki czystości, opłaty eksploatacyjne takie jak wynajem mieszkania – "[...]" zł, prąd itp.). Argumentując wniosek skarżący podniósł, iż obciąża go kredyt w wysokości około "[...]" zł z miesięczną ratą około "[...]" zł, którego nie spłaca z uwagi na brak środków finansowych. Należące do jego majątku działki są zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu. Z żoną od 2012r. ma ustanowioną rozdzielność majątkową, wychowuje trójkę małoletnich dzieci. Środki na bieżące utrzymanie rodziny pochodzą z wynagrodzenia skarżącego oraz "pracy żony". Wskazał, iż sytuacja finansowa jego rodziny jest bardzo trudna i w dużej mierze uzależniona od pomocy najbliższych. Dodał również, iż zobowiązany jest do uiszczenia wpisów od skargi w dwóch innych sprawach o sygn. I SA/Ol 40/18 oraz I SA/Ol 39/18 w wysokości "[...]" zł. Podniósł, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie wpisów. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego, wnioskodawca wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (w zakresie wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego przez żonę, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres 3 miesięcy skarżącego, jego żony oraz dzieci jeżeli posiadają rachunki bankowe, w przypadku braku rachunków przedłożenia dokumentów potwierdzających otrzymywanie wynagrodzenia "do rąk własnych" osób uprawnionych, w zakresie majątku nieruchomego, ruchomego oraz zasobów finansowych w okresie dwuletnim przed złożeniem wniosku, ewentualnego prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego lub jego żonę, osiąganego dochodu, posiadanych środków trwałych, dokumentów potwierdzających zadłużenie skarżącego, źródeł, z których finansowany jest pełnomocnik skarżącego). W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd (czy też referendarz sądowy) ma obowiązek dokonania oceny – na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów – czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2018r., sygn. akt I GZ 59/18, publ. CBOSA). W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dodatkowych informacji, czy też dokumentów m.in. w postaci wyciągów z własnych rachunków bankowych oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wyjaśnień w zakresie wysokości dochodów żony, dokumentów potwierdzających uzyskiwany przez rodzinę dochód (w przypadku gdy środki te nie wpływają na rachunki bankowe), majątku własnego i żony w okresie poprzedzającym złożenie wniosku, prowadzenia działalności gospodarczej, źródeł finansowania pełnomocnika. Złożone przez skarżącego w formularzu PPF wyjaśnienia mogły budzić wątpliwości szczególnie w jaki sposób z dochodu "[...]" zł utrzymuje siebie i trójkę dzieci. Konieczne było zatem wyjaśnienie sytuacji finansowej i materialnej jego żony, z którą pozostaje w związku małżeńskim, dodatkowe dane miały zostać ustalone na podstawie analizy wyciągów z rachunków bankowych małżonków oraz innych dokumentów, do których wnioskodawca został wezwany w celu przedstawienia jego sytuacji w sposób zupełny. Zauważenia wymaga, że wnioskodawca nie przedłożył zarówno dodatkowych dokumentów jak również żadnego pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania. To, że skarżący, pomimo wezwania, nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej uniemożliwia zweryfikowanie jego oświadczenia w zakresie aktualnej sytuacji materialnej i tym samym ocenę jego rzeczywistych zdolności płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego w formularzu PPF oświadczenia w zakresie sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawcy. Tym samym nie pozwala przyjąć w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie posiada, czy nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych (we własnym zakresie bądź z pomocą osób najbliższych), które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów niniejszego postępowania. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób pełny i wyczerpujący wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Mając na uwadze, iż przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 nie zostały spełnione, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.