I SA/Ol 531/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w Olsztynie w dniu 5 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2008 rok postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2008 rok. Wnioskiem z dnia 24 września 2012 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Ze złożonego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, dwiema córkami i dwoma synami. Skarżący jest właścicielem "zrujnowanego i nieczynnego ośrodka wczasowego". Innego majątku nie posiada. Rodzina utrzymuje się z renty skarżącego w wysokości 500 zł – po potrąceniach komorniczych oraz zasiłku rodzinnego w wysokości 558 zł. Przedstawiając swą sytuację materialną jako trudną wnioskodawca wskazał, że prowadzona przez niego działalność w formie ośrodka wczasowego A została zrujnowana w związku z działaniami organów podatkowych. Wskazał, że uzyskiwany dochód z trudem wystarcza na żywność dla sześcioosobowej rodziny. Podniósł, że postępowanie podatkowe toczy się już kilka lat "bez skutku". Wyjaśnił również, że nieruchomość obciążona jest hipoteką przymusową, w związku z obciążającym go zadłużeniem podatkowym. Do wyegzekwowania pozostała jeszcze kwota rzędu 150.000 zł. Postanowieniem z dnia 11 października 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 50 zł. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw, w którym nie zgodził się z argumentacją referendarza sądowego. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a"., zarządzeniem z dnia 6 listopada 2012 r. skarżący został wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni wyjaśnień i potwierdzających je dokumentów w zakresie okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący poinformował, że na nieruchomość będącą kiedyś Ośrodkiem Wczasowym A składa się kilkanaście rozpadających się drewnianych domków kempingowych oraz równie zdekapitalizowany budynek główny (murowany), w którym jeszcze kilka lat temu działała kuchnia, stołówka, kawiarnia i sala taneczna. Wyjaśnił, że OW A został kilka lat temu zamknięty na polecenie miejscowych władz sanitarnych i budowlanych z powodu niespełniania już wymogów sanitarnych i bezpieczeństwa (budowlanego). Od tego czasu z powodu braku pieniędzy na jego bieżące utrzymanie, remonty, rozwój oraz niezbędne inwestycje nie jest wykorzystywany przez wnioskodawcę do prowadzenia działalności gospodarczej. Utrzymywanie "złośliwie" od kilku lat w dziale III ksiąg wieczystych wpisu ostrzeżenia o egzekucji prowadzonej do tej nieruchomości, uniemożliwia mu uzyskanie jakiegokolwiek kredytu. Wypowiadając się co do opłat ponoszonych za gaz, wodę i prąd skarżący wskazał, że jego rodzina korzysta z kuchenki opalanej drewnem oraz opalanej gazem z butli, której koszt to 60 zł miesięcznie. Wodę czerpią z własnej studni głębinowej, natomiast za prąd płacą do 200 zł miesięcznie. (łączna faktura z sąsiadami 1.000 zł miesięcznie). Telefonu nie posiada od kilku lat, w związku z tym brak jest aktualnych rachunków, zaś ostatnie do dnia dzisiejszego są nieopłacone. Używany do niedawna samochód (użyczony) stoi z powodu braku pieniędzy na naprawę, zaś własnego nie posiada. Wnioskodawca wskazał, że stałym dochodem jego rodziny jest jego renta otrzymywana po potrąceniu komorniczym ZUS oraz zasiłek rodzinny przyznawany żonie. Rodzina skarżącego korzysta z pomocy znajomych i krewnych w przypadku zakupu leków, odzieży czy wyposażenia szkolnego. Natomiast w okresie letnim i jesiennym dożywiają się zbieraniem owoców leśnych i tego co mają w ogrodzie. Wnioskodawca dodał również, że zapożyczył się na przygotowanie załączników do tego pisma. Do pisma wnioskodawca dołączył: kopie rocznych zeznań podatkowych PIT – 40 A za rok 2010, PIT – 36 za rok 2010, PIT – 36 za rok 2011, kopię decyzji GOPS w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego, wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące, wydruki z pięciu ksiąg wieczystych nieruchomości należącej do skarżącego oraz kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpoznaniu. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 § 2 i 3 p.p.s.a.). W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., w którego treści użyto określenia "gdy wykaże", iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W związku z tym, to sam wnioskodawca powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 p.p.s.a.). Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Skarżący wykazał, z czego się utrzymuje oraz wyjaśnił swoją sytuację majątkową i rodzinną. Po dokonaniu analizy dokumentów oraz oświadczeń skarżącego obrazujących jego sytuację majątkową i rodzinną, stwierdzić należy, iż skarżący wraz ze swoją pięcioosobową rodziną utrzymuje się z bardzo ograniczonych środków finansowych. Korzysta z pomocy instytucji powołanych do wspierania osób najuboższych. Trudno zatem uznać, aby ze środków finansowych, jakimi dysponuje miesięcznie jego rodzina, skarżący był w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania sądowego. W tej sytuacji, za uzasadnione uznać należy przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że nie jest ona w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.