I SA/Ol 532/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod,, Sędzia WSA Tadeusz Piskozub (spr.), Protokolant Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 23 września 2009r. sprawy ze skargi K. H. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, uchyla zaskarżone postanowienie I SA/Ol 532/09 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa /ARiMR/ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia "[...]" wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w sprawie odmowy przyznania K. H. płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2008 rok. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, co następuje: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 15.05.2008 roku, decyzją z dnia "[...]" odmówił przyznania K. H. płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2008 rok. Przedmiotowa decyzja została wysłana drogą pocztową w dniu 24 marca 2009 roku na adres Skarżącego, przy czym w dniu 26 marca 2009 r., nastąpił zwrot przesyłki nadawcy ARiMR, z adnotacją na kopercie z dnia 25.03.2009 roku," Adresat wyprowadził się (sprzedał dom)". W dniu 31 marca 2009 roku w Biurze Powiatowym Agencji, Skarżący złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów, wskazując jako miejsce zamieszkania "[...]", poczta "[...]". W aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z dnia 4.06.2009 roku, sporządzona przez pracownika Biura Powiatowego, z której wynika, że w dniu 4 czerwca 2009 r., doręczono producentowi K.H. decyzję z dnia "[...]", zwróconą przez placówkę pocztową w dniu 26.03.2009 roku. K. H. w dniu 12 czerwca 2009 roku sporządził odwołanie od decyzji organu I instancji, które ostemplowano pieczęcią o treści "Biuro Powiatowe w "[...]" wpłynęło dnia 15 czerwca 2009, podpis nieczytelny..". Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził uchybienie terminu do złożenia odwołania przez Skarżącego do decyzji organu I instancji z dnia "[...]". W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że przedmiotowa decyzja I instancji została wysłana w dniu "[...]’, w dniu 25.03.2009 roku została doręczona stronie, a na kopercie dokonano adnotacji, adresat wyprowadził się, sprzedał dom. Organ odwoławczy podniósł również, że w dniu 31 marca 2009 roku Producent rolny poinformował organ I instancji o zmianie adresu zamieszkania, a więc po wysłaniu decyzji na poprzedni adres zamieszkania, następnie powołując treść art.41 kpa, przyjęto, że doręczenie pisma na stary adres wywołało skutek prawny. W związku z powyższym ostatni dzień 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania upływał w dniu 8 kwietnia 2009 roku. Stąd wniesienie odwołania przez Skarżącego w dniu 15 czerwca 2009 roku, nastąpiło po upływie 14 dniowego terminu, co spowodowało bezskuteczność odwołania. Skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia "[...]" złożył Skarżący, wnosząc o jego uchylenie, jako wydanego z naruszeniem przepisów kpa. W uzasadnieniu skargi Producent podniósł, że przyjęta przez organ data doręczenia decyzji w dniu 25 marca 2009 r. jest niezgodna z zapisem art. 44 kpa, który określa procedurę doręczenia w przypadku niemożności zastosowania postępowania zapisanego w art. 42 i 43 kpa. W ocenie Skarżącego, zgodnie z §2 przywołanego artykułu 44, skutek doręczenia następuje z upływem wskazanego siedmiodniowego terminu, natomiast organ błędnie zastosował zasadę przewidzianą w art. 47 kpa, w stosunku do osób odmawiających przyjęcia pisma, gdzie data odmowy przyjęcia jest datą otrzymania pisma. Przywołanej wyżej zasady organ nie zastosował pozbawiając Skarżącego możliwości zapoznania się z treścią wydanej decyzji i tym samym złożenia odwołania od niej w terminie. Ponadto w momencie otrzymania informacji od Skarżącego o jego nowym adresie, odmiennym od tego pod jaki została wysłana decyzja, możliwym było poinformowanie Go o fakcie wydania decyzji i przyjętym terminie do jej zaskarżenia. Skarżący podniósł, że złożył odwołanie od decyzji niezwłocznie po otrzymaniu informacji o jej wydaniu od pracowników ARiMR, co miało miejsce w dniu 15 czerwca 2009 r. Pracownicy Agencji wręczyli mu wydaną decyzję, której odbiór pokwitował, ale nie została Jemu przekazana żadna informacja, iż już jest ona prawomocna i wg organu upłynął termin do jej zaskarżenia. Skarżący wobec braku informacji o upływie terminu do odwołania nie złożył stosownego wniosku o przywrócenie tego terminu w złożonym odwołaniu od decyzji, co czyni niniejszym, zgodnie z art. 58 kpa. Skarżący stwierdził, że zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami termin powinien rozpocząć się z upływem 7 dniu pozostawienia pisma na poczcie, co powinno nastąpić co najmniej 1 kwietnia 2009 r. a termin na złożenie odwołania o kolejne 14 dni, czyli 15 kwietnia 2009 r., która to data odbiega daty od wskazanej w postanowieniu, jako ostatniego terminu na wniesienie odwołania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, a także uprawnione są do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związane granicami skargi (art. 134 ppsa). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organ administracji naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Organ administracji błędnie bowiem uznał, że zgodnie z art. 41 kpa decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" doręczono Stronie w dniu 25 marca 2009 roku, tj. z powodu adnotacji poczty, że adresat wyprowadził się i sprzedał dom, nie powiadamiając organu o zmianie adresu. Nadto organ przyjął, że od tego dnia był liczony 14 dniowy termin do złożenia odwołania i zakończył on bieg w dniu 8 kwietnia 2009 roku, stąd odwołanie Strony z dnia 15 czerwca 2009 roku zostało złożone z uchybieniem terminu. Na wstępie należy wskazać, że zasady dotyczące doręczania pism stronom postępowania administracyjnego reguluje rozdział 8 kpa. Zgodnie z art. 42 kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, pisma mogą być doręczane również w lokalu administracji publicznej, a w przypadku niemożności doręczenia w ten sposób, jak również w razie konieczności, pisma doręcza się w każdym miejscu gdzie się adresata zastanie. Z kolei art. 43 kpa statuuje tzw. doręczenie zastępcze, polegające na tym, iż w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Natomiast art. 44 kpa przewiduje swoistą fikcję prawną, która umożliwia uznanie doręczenia za skuteczne w przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 42 i 43 kpa. Istnieje wówczas m.in. możliwość złożenia pisma na okres 14 dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w §1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki procedurę tą powtarza się, zaś doręczenie staje się skuteczne z upływem ostatniego dnia okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Ustanowienie przez ustawodawcę tego rodzaju doręczenia podyktowane jest postulatami płynącymi z zasady ekonomiki procesowej i ma na celu ochronę biegu postępowania przed jego zatamowaniem wskutek nieodebrania pism przez stronę. Należy zważyć, że doręczenie zastępcze jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki jak doręczenie rzeczywiste pisma adresatowi. Jednym ze skutków doręczenia decyzji - również w trybie art.44 kpa jest rozpoczęcie biegu terminów przewidzianych w przepisach postępowania związanych z doręczeniem decyzji, w tym również terminów do wniesienia środków zaskarżenia decyzji w trybie zwyczajnym i nadzwyczajnym postępowania. W piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, że skutki tego rodzaju doręczenia mogą być obalone przeciwdowodem potwierdzającym, że adresat pisma nie miał obiektywnej możliwości zapoznania się z treścią pisma doręczonego w trybie art. 44 kpa (por. Z. Janowicz, Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz, Warszawa 1991, s. 145). Z akt sprawy wynika, że w stosunku do Skarżącego tego rodzaju niemożność zachodziła. Analizując przebieg postępowania Sąd zważył, iż przesyłka skierowana do K. H. w dniu 24 marca 2009 roku na adres w "[...]", ul. "[...]", zawierająca decyzję z dnia "[...]", została zwrócona do nadawcy w dniu 25 marca 2009 r. z adnotacją poczty "adresat wyprowadził się, sprzedał dom". Powyższe stanowiło podstawę do zastosowania przez organ trybu z art.41 kpa. Działanie organu było jednak nieprawidłowe, gdyż przepis art. 44 kpa wprost wskazuje, kiedy możliwe jest przyjęcie fikcji prawnej w nim określonej. Dotyczy on jedynie sytuacji niemożności doręczenia w trybie określonym w art.42 i 43 kpa. Żaden z tych przepisów nie normuje sytuacji, gdy strona postępowania wyprowadziła się, nie informując organu o swoim nowym adresie. W takim przypadku znajdzie zastosowanie art.41 §1 kpa, zgodnie z którym w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, zaś w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Zdaniem Sądu, organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez błędne zastosowanie art.41 kpa. W korespondencji kierowanej przez organ do Skarżącego brak jest bowiem pouczenia o obowiązku informowania organu o zmianie adresu zamieszkania i skutkach nie zastosowania się do niego. Tym samym organ nie udowodnił, że Strona została prawidłowo pouczona o skutkach wypływających z niedopełnienia obowiązku zawiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania. Obowiązek pouczenia ciążący na organie wynika natomiast z ogólnej zasady wskazanej w art. 9 kpa tj. należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W związku z powyższym uznać należy, że zastosowanie trybu z art.41 § 2 kpa, a więc uznanie skuteczności doręczenia pod dotychczasowym adresem przez organ, jest niedopuszczalne. Doręczenie na dotychczasowy adres bez uprzedniego pouczenia strony o jej obowiązku informowania organu o każdej zmianie adresu nie może bowiem zostać uznane za skuteczne. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący w dniu 31 marca 2009 roku złożył w Biurze Powiatowym Agencji zawiadomienie o zmianie miejsca zamieszkania i w tym dniu nie doręczono Jemu treści decyzji z dnia "[...]", lecz uczyniono to w dniu 4 czerwca 2009 roku. W sytuacji więc, gdy terminy wniesienia odwołania określone w przepisach prawa biegną od daty doręczenia orzeczenia Stronie, a decyzja została doręczona prawidłowo w dniu 4 czerwca 2009 roku, to należało przyjąć, że zgodnie z art. 40 kpa, bieg 14 –dniowego terminu do złożenia odwołania rozpoczął się od tego dnia, stosownie do art.129 §2 kpa. W zaistniałej zatem sytuacji, złożenie przez Skarżącego w dniu 15 czerwca 2009 roku odwołania od przedmiotowej decyzji z dnia "[...]" nastąpiło w terminie, którego bieg zakończył się w dniu 18 czerwca 2009 roku. Biorąc powyższe okoliczności faktyczne i prawne, Sąd na mocy art.145 §1 pkt 1 lit.c ppsa uchylił zaskarżone postanowienie.