I SA/Ol 535/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka,, sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca), Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 12 października 2017r. sprawy ze skargi J. L., J. L. oraz B. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia nieopłaconych składek oddala skargę. L. (dalej jako "strona", "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej również jako "ZUS") z dnia "[...]" . w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia nieopłaconych składek. Z uzasadnienia poddanego kontroli Sądu rozstrzygnięcia wynika m.in., że w dniu "[...]"do Inspektoratu ZUS w wpłynęło pismo w którym, L jako spadkobiercy zmarłego A. L., zwrócili się z wnioskiem o całkowite umorzenie nieopłaconych składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przez zmarłego. Po analizie okoliczności ustalono że, w dniu wpływu wniosku została wydana decyzja przenosząca odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek przez zmarłego - na J. L., J. L. i B. L. jako spadkobierców. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca. 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016, poz. 23 ze zm.) – dalej jako K.p.a., w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.), polegające na wydaniu decyzji bez uwzględnienia prawa do wypowiedzenia się przez skarżących co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że po otrzymaniu w dniu 26 maja 2017r. zawiadomienia o zakończeniu postępowania z dnia 25 maja 2017r., w oparciu o przysługujące im prawo do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenie żądań, dnia 2 czerwca 2017r. wysłali za pośrednictwem Poczty Polskiej wniosek o całkowite umorzenie nieopłaconych składek przez zmarłego A. L., ze względu na ich całkowitą nieosiągalność. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat nie czekając na pismo, które zostało wniesione w terminie, dnia "[...]". wydał decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek na skarżących. Podano, że w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]"r. organ wskazał, że na dzień wpływu wniosku została wydana decyzja przenosząca odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu składek. Wskazano, że ZUS Inspektorat bezsprzecznie naruszył przepis art. 10 § 1 K.p.a., w związku z art. 123 o systemie ubezpieczeń społecznych, nie dając tym samym szansy skarżącym na wypowiedzenie się w przedmiotowej sprawie przed wydaniem decyzji. Podkreślono, że pismo skarżących z dnia "[...]". wpłynęło do Inspektoratu ZUS "[...]"., W tym samym również dniu została wydana decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek. Zatem decyzja została wydana w tym samym dniu, w którym Inspektorat ZUS otrzymał pismo skarżących. Zdaniem skarżących wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania jest całkowicie niezasadne. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat przy wydaniu zaskarżonej decyzji dopuścił się naruszenia przepisów prawa. W sposób nieprawidłowy wydał decyzję, nie zważając na prawo skarżących w przedmiocie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zgłoszenia żądań. W rezultacie ZUS nie dokonał prawidłowych ustaleń. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydana na podstawie art. 61a K.p.a., którą odmówiono skarżącym wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia nieopłaconych składek. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem stanowisko organu jest prawidłowe. Mając na uwadze podstawę prawną wydanej decyzji, należy ocenić prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia formalnego odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie. Podstawę odmowy wszczęcia postępowania stanowił przepis art. 61a § 1 K.p.a., dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 6, poz. 18) i obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011r. Wskazana nowelizacja K.p.a. pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego jego wszczęcia od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia co do istoty żądania strony przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie skarżący wnieśli o umorzenie nieopłaconych składek przez zmarłego A. L., ze względu na ich całkowitą nieściągalność. Skarżący wskazali, że ze spisu inwentarza wynika, że na podstawie dokonanych czynności egzekucyjnych czysta wartość spadku po zmarłym A. L. z uwzględnieniem wartości rzeczy i praw spornych wynosi 0 zł. Brak jest jakichkolwiek aktywów spadku, które umożliwiałyby zaspokojenie roszczenia. W ocenie Sądu prawidłowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił na podstawie art. 61a k.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie, przy czym w oparciu o art. 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję – załatwił sprawę poprzez wydanie decyzji. Podkreślić należy, że złożenie wniosku przez osobę, która w sprawie nie jest stroną ani nie działa jako przedstawiciel lub pełnomocnik, skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych, tj. z powodu braku legitymacji procesowej. Skarżący mogą złożyć stosowny wniosek o umorzenie należności wyłącznie wówczas, jeśli na nich zostanie przeniesiona odpowiedzialność z tytułu nieopłaconych przez A. L. składek. W przedmiotowej sprawie zostało wszczęte odrębne postępowanie administracyjne, w którym organ ustalił spadkobierców zmarłego oraz ich odpowiedzialność za zaległości spadkodawcy, zakończone wydaniem decyzji administracyjnej z dnia 6 czerwca 2017 r. Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 110 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia (...). W związku z powyższym na dzień "[...]". wniosek skarżących o umorzenie nieopłaconych składek A. L. był przedwczesny, bowiem decyzja przenosząca odpowiedzialność za zobowiązania na skarżących jako spadkobierców była jeszcze nieprawomocna. Skarżący jeszcze nie stali się stroną postępowania w przedmiocie umorzenia nieopłaconych składek. Dopiero po uprawomocnieniu się decyzji przenoszących na nich odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu składek stają się oni strona postępowania w przedmiocie umorzenia nieopłaconych składek. Ponieważ skarżący nie zostali zobowiązani do spłaty zadłużenia, organ nie mógł prowadzić w stosunku do nich postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek. Zasadnie zatem organ rozpatrując wniosek skarżących z 2 czerwca 2017 r. - odmówił wszczęcia postępowania. Zwrócić należy również uwagę, że zaskarżona decyzja, wbrew jej nazwie nie jest merytorycznym rozstrzygnięciem, ale formalnym. W związku z powyższym nie ma zastosowania art. 10 K.p.a., albowiem przepis ten odnosi się wyłącznie do decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 K.p.a. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę.